Twoja wyszukiwarka

MARTA KOTON
NOWA GENERACJA ANTYBIOTYKÓW
Wiedza i Życie nr 12/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1999

Bakterie chorobotwórcze niezwykle szybko zdobywają oporność na stosowane do ich zwalczania antybiotyki. Lekarze i mikrobiolodzy zmuszeni są zatem do ciągłych poszukiwań nowych związków bakteriobójczych. Ten trwający do dzisiaj wyścig pomiędzy drobnoustrojami a człowiekiem rozpoczął się w 1929 roku od odkrycia przez Alexandra Fleminga pierwszego antybiotyku - penicyliny. Jednak - inaczej niż wówczas sądzono - penicylina nie powstrzymała rozwoju chorób bakteryjnych, gdyż bakterie w niedługim czasie nauczyły się "lekceważyć" lek, produkując enzymy rozkładające antybiotyk lub tak go modyfikując, że tracił właściwości bakteriobójcze. W ciągu 70 lat od odkrycia penicyliny mikrobiolodzy znaleźli bardzo wiele różnych związków, mogących hamować rozwój bakterii w zaatakowanym przez nie organizmie, ale do każdego z nich sprytne mikroorganizmy potrafiły się zaadaptować. Wykształcone przez nie mechanizmy oporności to np. bardzo szybki transport leku z komórki na zewnątrz (zanim jeszcze lek zacznie działać) lub zmiana struktur komórkowych, na które antybiotyk miałby oddziaływać w taki sposób, że stają się na niego niewrażliwe.

Linezolid

Ryc. Joanna Murawska

Zadaniem niektórych antybiotyków jest blokowanie na terenie komórki bakteryjnej syntezy jakiegoś potrzebnego do życia bakterii związku. Ale i z tym problemem bakterie potrafiły sobie doskonale poradzić, wykształcając drugi, niewrażliwy na lek szlak syntezy.

Niedawno okazało się, że ostatnia broń przeciwko bakteriom - wankomycyna - jest również nieskuteczna w walce z wieloma powszechnymi (zwłaszcza w szpitalach) szczepami gronkowców i paciorkowców. Bakterie te wywołują, niekiedy bardzo niebezpieczne, zapalenia płuc, infekcje skórne i zakażenia krwi. Wydawało się zatem, że mikroorganizmy objęły prowadzenie w walce z nauką...

Jednak na ostatnim spotkaniu Amerykańskiego Związku Mikrobiologów przedstawiono pierwszy antybiotyk nowej generacji - linezolid, po 5-letnich badaniach wyprodukowany w laboratoriach firmy Pharmacia and Upjohn. Molekularny mechanizm działania linezolidu polega na blokowaniu syntezy białek na terenie komórek bakterii. Nowy lek podano dotychczas ponad 500 poważnie chorym pacjentom, którym nie były w stanie pomóc inne stosowane wcześniej antybiotyki, m.in. wankomycyna. Okazało się, że w 75% przypadków linezolid zwalczył infekcje. Na szczęście, mikrobiolodzy na razie górą.