Twoja wyszukiwarka

TOMASZ PYĆ
INTELIGENTNE DOMY
Wiedza i Życie nr 12/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1999

TECHNICY UPARLI SIĘ NAZYWAĆ "INTELIGENTNYMI" NIEKTÓRE BUDOWLE NAFASZEROWANE NOWOCZESNYMI URZĄDZENIAMI ELEKTRONICZNYMI...

Nazywanie budynków "inteligentnymi" wydaje się pewnym nadużyciem: wszak intelekt ludzie przypisują sobie. Jakże więc możemy przypisywać ją bryłom zbudowanym z betonu, stali i szkła, wypełnionym rurami i kablami, zagraconym meblami? A jednak...

Do niedawna budownictwo było dziedziną najbardziej oporną na innowacje. Ostatnio szybko się to zmienia. Nowe budowle w niczym nie przypominają tych sprzed kilkunastu lat. Może z wyjątkiem zewnętrznych kształtów, ale i to nie zawsze. Wewnątrz natomiast są liczne niezwykle skomplikowane urządzenia, automatycznie (może nie "inteligentnie", ale z pewnością zmyślnie) reagujące na najrozmaitsze działania człowieka i ułatwiające mu życie.

System zabezpieczeń, składający się m.in. z kamer TV, czytników kart z paskiem magnetycznym, czujników podczerwieni, czujników wykrywających ruch itp., umożliwia kontrolę dostępu do budynku, nadzorowanie pomieszczeń i odpowiednią reakcję w przypadku powstania jakiegokolwiek zagrożenia

Rozwiązania zwane "inteligentnymi", stosowane dziś w nowoczesnym budownictwie, zostały wprowadzone w połowie lat osiemdziesiątych w USA, najpierw podczas budowy wieżowców, z czasem w mniejszych obiektach.

Takie domy zapewniają bezpieczeństwo ich użytkownikom, są oszczędne w eksploatacji i przyjazne dla otoczenia. Muszą w nich sprawnie działać wszystkie urządzenia. Ewentualne awarie powinny być szybko sygnalizowane, a ich skutki ograniczane do minimum.

Główne systemy "inteligentnych" budynków

Ryc. Joanna Murawska

Z grubsza wszystko sprowadza się do maksymalnego skomputeryzowania siedziby firmy i oplecenia jej dziesiątkami kilometrów kabli. Niby to proste, ale w szczegółowym opisie sprawy niezmiernie się komplikują.

Podstawą funkcjonowania każdego biurowca są: systemy energetyczne i elektryczne to bardzo skomplikowane sieci.

Głównym ich zadaniami jest optymalne wykorzystanie i minimalizacja strat energii elektrycznej, co wymaga użycia specjalnych sterowników, obsługiwanych przez komputery.

Wieżowiec budowany przez firmę Daewoo w Warszawie przy ul. Chłodnej będzie jednym z najwyższych i najnowocześniejszych biurowców w Warszawie

Fot. Marek Chromicki

Zużycie energii zależy od licznych czynników, na przykład orientacji budynku względem stron świata, stopnia nagrzewania się ścian i dachu; całkowitej powierzchni elementów przeszklonych; intensywności wymiany powietrza; pochłaniania bądź odbijania promieniowania słonecznego i wielu innych.

Zazwyczaj bardzo rozbudowany system bezpieczeństwa zwykle zaczyna się poza budynkiem. Kamery przemysłowe czy wideodomofony, fotokomórki, czujniki podczerwieni i czujniki reagujące na ruch wykrywają ludzi, samochódy, które pojawiają się w nadzorowanym obszarze. Nadzorem objęte są wjazdy do garaży, drogi ewakuacji, ciągi komunikacyjne czy nawet lądowisko na dachu dla śmigłowca.

Po obu stronach Al. Jerozolimskich rozciąga się ogromny plac budowy. Większości stojących tu budynków można przypisać cechy "inteligencji"

Użytkowników najbardziej interesuje, w jaki sposób budynek "będzie chronił" ich zdrowie i życie. Przed niepożądanym gośćmi można stawiać zapory z drzwi, które otworzy karta magnetyczna, umieścić przy drzwiach kamerę telewizji przemysłowej albo nawet urządzenie identyfikujące wchodzącego według linii papilarnych czy tęczówki oka. W przypadku awarii windy system powinien wykryć przyczynę, powiadomić konserwatora, umożliwić pasażerom bezpieczne opuszczenie dźwigu. Po zaprószeniu ognia system musi zlokalizować źródło dymu lub ognia, włączyć alarm pożarowy i urządzenia gaszące, powiadomić straż pożarną oraz wskazać drogi ewakuacji użytkownikom budynku.

Systemy klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania stanowią jedność. Każdy duży budynek powinien mieć własny węzeł cieplny, ujęcie wody, hydrofornię itp.

Centrala to najważniejsze pomieszczenie. Tu są zbierane i przetwarzane informacje niezbędne do sterowania urządzeniami zainstalowanymi w budynku

Fot. PhotoDisc

Już w fazie projektowania zakłada się roczne zużycie energii cieplnej, określa przewidywane straty ciepła przez ściany, stropy i powierzchnie przeszklone, rozważa możliwość wykorzystania alternatywnych źródeł energii, takich jak energia promieniowania słonecznego, wybiera dostawcę itp.

Wymagania stawiane systemowi można sprowadzić do jednego prostego założenia - w środku budynku powinna panować "ciepła domowa atmosfera". Do spełnienia tego warunku potrzebne są wydajne ogrzewanie, dobre przewietrzanie pomieszczeń i możliwie małe straty podczas przesyłania ciepła. Najnowsze budynki wykorzystują w systemie grzewczym energię promieniowania słonecznego zamienianą w ciepło, co służy dogrzewaniu powierzchni. Japończycy zaprojektowali dom, który doświetlany jest promieniami słońca, rozsyłanymi do pomieszczeń poprzez światłowody.

Każdy wieżowiec jest projektowany na zamówienie i w zasadzie niepowtarzalny. Tylko od inwencji architekta i zamożności inwestora zależy wyposażenie go w rozbudowane systemy stanowiące o "inteligencji" budynku

Fot. Marek Chromicki

System telekomunikacji też nie jest prosty. Wewnętrzna telewizja przemysłowa, kontrola dostępu, rejestracja czasu pracy, transmisja danych tworzonych przez pracowników, łączność wewnętrzna i zewnętrzna, przekazywanie danych potrzebnych do sterowania instalacjami technicznymi budynku - jego podstawowe zadania. Trzeba jeszcze dodać telewizję kablową lub satelitarną, sieć radiową, ogólnie dostępne faksy i pocztę elektroniczną czy szeroki dostęp do Internetu. Centralę telefoniczną i urząd pocztowy dodają wszyscy projektanci. W dobrze zaprojektowanym budynku powinna znaleźć się odpowiednia liczba urządzeń do prowadzenia telekonferencji wewnętrznych i z kontrahentami zewnętrznymi.

Taka moc zadań wymusza dwustronną łączność satelitarną, co nie jest tanim przedsięwzięciem. Przykłady wykorzystania tego systemu można mnożyć, a jego sprzężenie z siecią komputerową daje prawie nieograniczone możliwości.

Wybudowanie takiego cudu techniki nie jest tanie, ale się opłaca. Takie nowoczesne budynki od kilku lat stawiane są w Warszawie. Inwestorzy mają nadzieję, że nakłady zwrócą się z nawiązką i dlatego ustalają ceny wynajmu pomieszczeń na światowym poziomie.

Inteligentne obiekty w Warszawie to m.in. Kaskada przy al. Jana Pawła II, Warszawskie Centrum Finansowe przy ul. Emilii Plater, budynek Elektrimu, Warsaw Trade Center na Woli czy Colosseum przy zbiegu ulic Grójeckiej i Włodarzewskiej na Ochocie.

Nadal nie jestem jednak pewien, czy mamy prawo nazywać budynek inteligentnym? Czy nie jest to dziś jeszcze - mimo wszystko - nadużycie terminu dla celów marketingowych?

TOMASZ PYĆ jest znanym telewizyjnym popularyzatorem nauki, współautorem legendarnej "Sondy" I autorem takich programów, jak "Spektrum" i wiele innych.