Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
GŁOWA DO GÓRY
Wiedza i Życie nr 12/1999
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/1999

Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej(4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektachliczby bez oznaczeń literowych są numerami z katalogu NGC). Obszar zakreskowanyoznacza położenie Obiektu Miesiąca. Oznaczono ponadto znajdujące się nawieczornym niebie planety oraz kilka położeń Księżyca, który szybko przesuwasię na tle gwiazdozbiorów Zodiaku. Przystępując do obserwacji, trzeba obrócićmapkę w taki sposób, aby oznaczenie strony świata, ku której jesteśmy zwróceni,znalazło się na dole. Gwiazdy na dole mapki odpowiadają wówczas gwiazdomwidocznym nad rzeczywistym horyzontem. W centrum mapki znajdują się gwiazdyświecące wprost nad naszymi głowami, czyli w zenicie. Zarówno Drogę Mleczną,jak i słabe gwiazdy widać jedynie przy dużej przejrzystości powietrza,z dala od świateł miejskich. Do zaobserwowania Urana, Neptuna, mgławic,gromad gwiazdowych i galaktyk potrzebna jest silna lornetka lub niewielkiteleskop. Plutona można dojrzeć tylko przez teleskop o średnicy zwierciadłaco najmniej 15 cm.

Późną grudniową nocą wprost nad naszymi głowami świeci regularny "latawiec",w jaki układają się najjaśniejsze gwiazdy gwiazdozbioru Woźnicy. Dominujewśród nich żółta Kapella (po polsku - po prostu Koza). Warto też popatrzećna południe, gdzie w całej okazałości wije się Rzeka Erydan (w jej tleznajduje się opisywana w listopadowej Głowie do góry galaktyka NGC 1300).To właśnie do Erydana spadł z nieba upamiętniony przez gwiazdozbiór WoźnicyFaeton, syn Heliosa, boga Słońca. Najjaśniejsza gwiazda Erydana, błękitnyAchernar, niemal dorównuje jasnością Betelgezie. W naszych szerokościachgeograficznych jest niestety niewidoczna. Nad jednym z zakrętów Erydana,tuż nad południowym horyzontem, unosi się Gołąb - ten sam, który przeprowadziłpłynący po złote runo Okręt Argo przez cieśninę między Symplegadami, zatrzaskującymisię skałami. Mały fragment Okrętu Argo (część gwiazdozbioru Rufy) widaću nas w zimie na lewo od Wielkiego Psa.

W pierwszych godzinach nocy nad horyzontem znajdują się Mars (10.9m),Neptun i Uran (gwiazdozbiór Koziorożca), Jowisz (22.7m, gwiazdozbiórRyb) oraz Saturn (0.0m, gwiazdozbiór Barana). O 3:00, tuż przedzachodem Jowisza, na niebie pojawia się Wenus (24.2m, gwiazdozbiórPanny). Całe dwie godziny przed wschodem Słońca, czyli o 5:20, dołączado niej Merkury (20.5m, gwiazdozbiór Wagi). Mamy dzięki temuwyjątkowo dużą szansę ujrzenia tej trudnej do zaobserwowania planety.

Trzeciego grudnia nad ranem Merkury osiągnie największą elongację zachodnią.Na naszym niebie znajdzie się wtedy w odległości 20° od Słońca.

Czternastego grudnia spodziewane jest maksimum roju Geminidów. Zgodniez przewidywaniami możemy oczekiwać do 120 meteorów w ciągu godziny. Wartowiedzieć, że macierzystym obiektem Geminidów jest nie kometa, lecz odkrytaw 1983 roku planetoida o nazwie Faeton. 22 grudnia o 8:44 rozpocznie sięastronomiczna zima.

Czwartego grudnia przed wschodem Słońca ujrzymy Księżyc w odległości3° na lewo od Wenus i 9° na lewo od Kłosa (mapka). Dokładnie dwie dobypóźniej malowniczy, cieniutki sierp naszego satelity będzie świecił 3°na lewo od Merkurego (mapka). Najlepszym okresem do obserwacji tej planetyjest koniec pierwszej dekady miesiąca. Dwunastego grudnia o 19:00 Marsznajdzie się między Księżycem i Uranem, w odległości zaledwie 1° od każdegoz tych ciał niebieskich (mapka). Wkrótce po zachodzie całej trójki Marsschowa się na godzinę za tarczą naszego satelity. Czternastego grudniaMars zbliży się na 409 od Urana, którego będzie można wtedy łatwo odnaleźćza pomocą zwykłej lornetki. Osoby obdarzone wyjątkowo dobrym wzrokiem mająszansę ujrzenia go bez pomocy przyrządów optycznych (mapka). Dziewiętnastegogrudnia o 1:00 Księżyc w I kwadrze znajdzie się w połowie odległości międzyJowiszem i Saturnem (mapka), zaś dwa dni później o 5:00 ujrzymy go na tleHiad, 4° pod Aldebaranem (mapka).

Czas gwiazdowy Greenwich 1 grudnia o godz. 24:00 czasu uniwersalnego:4h 41m 35s .

Zamykając pierwszy rok Głowy do góry, wszystkim jej sympatykom życzęWesołych Świąt i wszelkiej pomyślności w Nowym Roku 2000. Niech zima będziebiała i stateczna, wiosna ciepła i piękna, a lato gorące i suche - takie,jak dawniej bywało zanim pogoda dostała kręćka. Nie zapominajmy, że magicznaz pozoru liczba 2000 jest tylko umownym punktem na skali czasu. Zachowajmyzdrowy sceptycyzm i namawiajmy do tego samego wszystkich znajomych. Niechnikt nie daje się zwariować wróżkom, jasnowidzom i przepowiadaczom przyszłości.