Twoja wyszukiwarka

KATARZYNA MACIEJEWSKA
GDZIE STUDIOWAĆ? UCZELNIA Z TRADYCJĄ
Wiedza i Życie nr 1/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/2000

Uniwersytet Florencki jest dziś prężnym ośrodkiem naukowym, przyciągającym co roku wielu studentów i wybitnych naukowców. Powstał niespełna osiemdziesiąt lat temu, jednak jego historia pośrednio sięga początków XIV wieku.

Nie sposób pisać o florenckiej uczelni, nie wspominając o samym mieście Medyceuszy. To właśnie jego sława, która przyciąga od wieków tysiące ludzi z całego świata, zadecydowała w dużym stopniu o rozwoju Uniwersytetu. Już w XIV wieku Florencja, zamieszkana przez blisko 100 tys. osób, należała do najbogatszych miast cywilizowanego świata, a jej potęga opierała się na majątku kupców i bankierów. Za czasów Medyceuszy stała się stolicą włoskiego humanizmu, przyciągającą na dwór książęcy artystów i myślicieli z całych Włoch. Wciąż żywa pozostaje pamięć o największych pisarzach owej epoki, którzy właśnie w atmosferze tego miasta tworzyli swoje najsłynniejsze dzieła: Dante Alighieri Boską komedię, Francesco Petrarka Sonety, Giovanni Boccaccio Dekameron, Niccolo Machiavelli Księcia. Kolejny okres rozwoju Florencja przeżyła w drugiej połowie XIX wieku, kiedy zasłynęła jako kulturalna, a począwszy od 1865 roku przez okres kilku lat również polityczna stolica zjednoczonych Włoch. W czasach władzy Benito Mussoliniego stała się z kolei centrum włoskiej opozycji antyfaszystowskiej oraz miejscem rozwoju myśli i sztuki niezależnej.

Dzisiejszy Uniwersytet Florencki wywodzi się od Istituto di Studi Superiori założonego w 1321 roku i działającego do czasu otwarcia obecnej uczelni. Uniwersytet Florencki czerpie więc z wielowiekowych tradycji naukowych oraz artystycznych i choć jest uczelnią bardzo młodą, bo założoną w 1923 roku, to jego obecna działalność i prężny rozwój stawiają go w czołówce włoskich szkół wyższych. Potwierdzeniem rangi uczelni było zaliczenie jej w ubiegłym roku przez Komisję Europejską do grona "uniwersytetów europejskich". We Włoszech należały do niego do tej pory uniwersytety w Pawii, Katanii oraz trzy uniwersytety rzymskie. W zeszłym roku akademickim na Uniwersytecie Florenckim studiowało 63 tys. studentów, co stanowiło około 16% ogółu mieszkańców miasta i świadczy o wielkiej roli, jaką uczelnia odgrywa w życiu Florencji.

Królową wszystkich wydziałów Uniwersytetu Florenckiego jest architektura, gdzie studiuje 11.5 tys. studentów. Obok wydziałów architektury uczelni w Rzymie i Wenecji jest to jeden z najbardziej prestiżowych we Włoszech. Nic w tym dziwnego, zważywszy, iż Florencja jest dla przyszłych architektów jednym wielkim muzeum na wolnym powietrzu. Przyciąga ponadto od lat najwybitniejszych przedstawicieli tej dziedziny, pragnących zaznajomić się z rozwiązaniami architektonicznymi wybitnych mistrzów renesansu, takich jak Leon Battista Alberti, Filippo Brunelleschi czy Leonardo da Vinci. Florencki Wydział Architektury jest jednym z najbardziej popularnych wśród studentów zagranicznych. Program studiów obejmuje dwa główne działy: konserwację i historię architektury. W ramach obu odbywają się zajęcia specjalistyczne, na przykład laboratorium konserwacji architektury, restrukturyzacja założeń urbanistycznych, konserwacja w archeologii itd.

Wydział Humanistyczny może poszczycić się wybitnymi naukowcami, którzy w latach sześćdziesiątych byli liczącymi się postaciami w humanistyce nie tylko na obszarze Włoch. Należeli do nich m.in. Delio Cantimori znany w Europie i świecie historyk, badacz heretyckich ruchów religijnych z XV i XVI wieku, i Giacomo Devoto wybitny językoznawca i współtwórca do dziś używanego słownika języka włoskiego (w 1964 roku uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego). W ramach tego wydziału prowadzone są również badania nad twórczością Dantego i jego epoki. Działa tu osobna Katedra Filozofii Dantego. Innymi wyróżniającymi się kierunkami są Instytut Badań nad Renesansem oraz Instytut Badań nad Antykiem z etruskologią.

W Instytucie Lingwistyki działa Katedra Slawistyki z polonistyką prowadzona przez Antona Mario Raffo profesora filologii polskiej, tłumacza literatury polskiej i wielkiego sympatyka naszego narodu. Pomysłodawcą stałego lektoratu języka polskiego na Uniwersytecie Florenckim był w 1963 roku do dziś wykładający we Florencji prof. Wojciech Jekiel.

Ciekawe kierunki proponuje również Wydział Rolnictwa, jeden z największych we Włoszech, który cieszy się dużym powodzeniem wśród studentów. Szczególnie cenione są studia magisterskie z dziedziny rolnictwa obszarów tropikalnych i subtropikalnych. Na wydziale tym można zdobyć również dyplom z enologii nauki zajmującej się uprawą winorośli i produkcją wina. Przypomnijmy, że Toskania z jej słynnym rejonem Chianti jest jednym z najbardziej znanych w Europie obszarów produkcji tego szlachetnego napoju.

Uniwersytet Florencki poszczycić się może ponadto dużymi osiągnięciami w dziedzinie nauk ścisłych. Realizowany jest tam na przykład "Post Genomic Project" finansowany przez Unię Europejską. Studia w tym zakresie mają służyć m.in. pogłębieniu badań nad możliwościami biodegradacji odpadów przemysłowych przy użyciu białek. Wyniki tych dociekań mogą mieć wiele zastosowań, począwszy od medycyny (wykorzystanie kodu genetycznego istot żywych do leczenia chorób i patologii), a skończywszy na przemyśle (nawiązano współpracę z prywatnymi przedsiębiorstwami mającymi wprowadzać opracowane tu nowe technologie). Jednym z ostatnich doniosłych wydarzeń było otwarcie w marcu ubiegłego roku Centrum Rezonansu Magnetycznego jedynego w Europie laboratorium tego typu. Budowla ta zajmuje 2 tys. m2 i wyposażona jest w urządzenia najnowszej generacji. Kolejnym wyróżnieniem dla florenckiej uczelni było uhonorowanie w zeszłym roku prof. Salvatore Califano nagrodą im. Aleksandra von Humboldta m.in. za badania w dziedzinie budowy materii i jej przemian.

Życie studenckie w mieście, które jest również siedzibą wielu zagranicznych uczelni i gdzie prowadzone są liczne kursy, jest bardzo urozmaicone. Poza dyskotekami popularne wśród włoskich i zagranicznych studentów są kluby i puby. Na przykład, jedna z najbardziej uczęszczanych przez studentów dyskotek oferująca im wolny wstęp Tenax organizuje niemal co wieczór koncerty. Studia we Florencji mogą być ponadto znakomitą okazją do nauki języków obcych. Mam tu na myśli sposobność obcowania ze studentami z całego niemal świata. Wielu jest na przykład chętnych do nauki języka japońskiego bezpośrednio u studentów z Japonii.

Florencja stanowi też dobrą bazę wypadową do wycieczek po Włoszech dzięki swemu położeniu na przecięciu szlaku kolejowego z Mediolanu przez Bolonię do Rzymu i dalej do Neapolu. Przejazd do Rzymu trwa jedynie dwie godziny, do Bolonii czy Pizy jedną godzinę. Aby dostać się na wybrzeże toskańskie do Viareggio, wystarczy półtoragodzinna podróż pociągiem. Tradycyjną rozrywką włoskich studentów w okresie od wiosny do jesieni są weekendowe wycieczki samochodowe nad morze.

O popularności Uniwersytetu Florenckiego świadczyć może duża liczba studentów z całego niemal świata. W ubiegłym roku akademickim na pierwszy rok studiów magisterskich i dyplomowych zostało zapisanych 140 osób z Unii Europejskiej, 123 z innych krajów europejskich i 105 spoza Europy. W kursach organizowanych przez Uniwersytet uczestniczyło 233 słuchaczy, głównie z USA, Japonii i krajów Unii Europejskiej. Elegancka i spokojna Florencja jest z pewnością znakomitym celem wypraw dla każdego, kto pragnąłby choć na moment oderwać się od zgiełku cywilizacji i wśród niezliczonych zabytków pooddychać atmosferą minionych wieków. Nic więc dziwnego, że to właśnie zabiegani Amerykanie i Japończycy są najczęstszymi gośćmi w tym mieście i to oni stanowią w nim najliczniejszą grupę zagranicznych studentów.

Jak zostać studentem Uniwersytetu Florenckiego?

Choć poszczególne wydziały Uniwersytetu dysponują ograniczoną liczbą miejsc dla studentów spoza Unii Europejskiej, to z reguły kandydatów nie jest zbyt dużo i główny problem stanowi zgromadzenie wymaganych dokumentów, a następnie zdanie egzaminu z języka włoskiego i ewentualnie egzaminu kierunkowego (w przypadku wydziałów, na których obowiązuje ograniczona liczba kandydatów, na przykład medycyna, architektura, rolnictwo, inżynieria). Na przykład, w roku akademickim 1998/1999 Wydział Humanistyczny dysponował 95, nauki polityczne 40, a architektura 50 miejscami dla studentów spoza Unii Europejskiej. Bezpośrednią opiekę nad kandydatami i kierowaniem na studia lub staże naukowe we Włoszech sprawuje w naszym kraju Instytut Kultury Włoskiej w Warszawie to tam najlepiej zasięgnąć dokładnych informacji o wymaganych dokumentach i gwarancjach [patrz też: Alma Mater Studiorum, "WiŻ" nr 5/1999].

Czesne w przypadku włoskich uczelni państwowych nie jest wygórowane, przy czym należy zaznaczyć, że każdy uniwersytet sam wyznacza jego wysokość w ramach przyjętych limitów. Niestety, Uniwersytet Florencki ze względu na swoją popularność należy do najdroższych we Włoszech. Tak więc w roku akademickim 1999/2000 student pochodzący ze średnio zamożnej rodziny musiał wpłacić na konto Uniwersytetu Florenckiego 910 tys. lirów (około 2 tys. zł) jako pierwszą ratę, a następnie drugą ratę, której wysokość zależy od dochodu rodziny lub samego studenta. W praktyce więc może ona być znacznie niższa w przypadku mniej zamożnych studentów. Maksymalne czesne za rok nauki na florenckiej uczelni wynosi 2.2 mln lirów (około 4.8 tys. zł), a średnia kwota do zapłaty to około 1.5 mln lirów (3.3 tys. zł). Te same opłaty obowiązują również studentów zagranicznych.

Istnieją ponadto możliwości uzyskania stypendiów na studia we Włoszech, choć ich liczba jest dość ograniczona. Ministerstwo Edukacji Narodowej umożliwia rokrocznie grupie studentów (głównie italianistyki, ale nie tylko) odbycie kilkumiesięcznych staży naukowych we Włoszech, jednak od momentu złożenia dokumentów do przyznania stypendium mogą minąć nawet dwa lata. Podobnie długie procedury obowiązują w przypadku stypendiów w ramach programu ERASMUS. Również Instytut Kultury Włoskiej w Warszawie udostępnia kilka miejsc rocznie studentom w ramach wymiany kulturalnej między krajami.

Zainteresowani bliższymi informacjami o organizacji nauki dla studentów zagranicznych na Uniwersytecie Florenckim mogą zwrócić się bezpośrednio do: Ufficio Studenti Stranieri, Via La Pira 4, 50121 Florencja, tel. 0039055/2757229, fax 0039055/2757681. Ogólne informacje dostępne są także pod internetowym adresem Uniwersytetu: www.unifi.it, częściowo w języku angielskim.

Florenckie muzea

Uniwersytet we Florencji posiada niezwykle bogate zbiory muzealne. Kolekcja mineralogiczna pamiętająca czasy Medyceuszy ze względu na swoje walory historyczne i naukowe należy do najbogatszych we Włoszech i jednych z najważniejszych w Europie. Składa się na nią około 45 tys. eksponatów, a najpiękniejszymi okazami są topaz ważący 151 kg drugi tej wielkości na świecie - i akwamaryn o ciężarze 100 kg.

Muzeum Antropologii i Etnologii ufundowane w 1869 roku jako pierwsze tego typu muzeum uniwersyteckie w Europie mieści jedną z najważniejszych kolekcji o tym profilu na świecie około 25 tys. przedmiotów związanych z etnografią i 7 tys. eksponatów z dziedziny antropologii fizycznej.

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Florenckiego to najważniejsza kolekcja botaniczna we Włoszech, a Muzeum Botaniczne ze swymi 4 mln zasuszonych roślin, pochodzących z całego świata, znajduje się w czołówce muzeów tego typu w Europie.

Do placówek o randze światowej należy również działające w ramach Uniwersytetu Obserwatorium Astronomiczne "Arcerti". Przeprowadzanych jest w nim m.in. kilka międzynarodowych projektów, takich jak THEMIS, VIRGO czy UVCS-SOHO będących wyrazem współpracy między europejskimi i amerykańskimi instytutami.

Kursy

Znakomitym wstępem do nauki na Uniwersytecie Florenckim może okazać się kurs języka i kultury włoskiej organizowany cztery razy w roku przez tę uczelnię. Może również pomóc zdać egzamin wstępny z języka włoskiego. Kurs zimowy, wiosenny i jesienny trwają 120 godzin, letni zaś, który odbywa się w lipcu, obejmuje 60 godzin nauki. Zarówno zajęcia z języka włoskiego, jak i z kultury włoskiej odbywają się pod kierunkiem wykładowców poszczególnych wydziałów Uniwersytetu. Na przykład, zajęcia z przedmiotu cywilizacja Etrusków prowadzone są przez wybitnego florenckiego etruskologa. Uzupełniane są wizytami w Muzeum Archeologicznym oraz wycieczką do miejsc związanych z tą kulturą na obszarze Toskanii. Prowadzone są ponadto zajęcia z literatury włoskiej, analizy dzieł Dantego, sztuki nowoczesnej, historii muzyki, historii Włoch i filmu włoskiego, ilustrowane projekcjami filmowymi.

Opłata za kursy zimowy, wiosenny i jesienny języka i kultury włoskiej wynosi 700 tys. lirów (około 1.5 tys. zł), za kurs letni 470 tys. lirów (około 1 tys. zł). Nie jest wymagana wiza pobytowa (bez wizy można przebywać we Włoszech przez 3 miesiące), a jedynie podanie, kopia świadectwa maturalnego poświadczona przez konsulat włoski i przekaz pieniężny. Za pozostałe roczne kursy organizowane przez niektóre wydziały trzeba zapłacić około 2 mln lirów.

KATARZYNA MACIEJEWSKA jest antropologiem kulturowym i współpracuje z poznańskim Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza. Od dwóch lat prowadzi badania do pracy doktorskiej we Włoszech.