Twoja wyszukiwarka

KRZYSZTOF SZYMBORSKI
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
Wiedza i Życie nr 1/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/2000

Diamentowe planety

Interdyscyplinarny zespół naukowców z Uniwersytetu Berkeley, kierowany przez Robina Bendetti, doszedł do wniosku, że w atmosferach Neptuna i Urana, składających się głównie z metanu, panują warunki sprzyjające tworzeniu się kryształów diamentu. Być może więc na Neptunie czy Uranie pada diamentowy śnieg lub grad?

Na stojąco szybciej

Naukowcy potwierdzili wreszcie starą prawdę, o której wiedziała już królowa Wiktoria 140 lat temu - ludzie szybciej podejmują decyzje na stojąco niż w pozycji siedzącej. Nowe badania dowodzą, że zebrania odbywające się w pokojach pozbawionych krzeseł trwają o 30% krócej, choć jakość podejmowanych decyzji wcale na tym nie cierpi. Obyczaj, iż zebrania królewskiej rady przybocznej odbywają się na stojąco, wprowadziła królowa Wiktoria, by ukrócić gadulstwo swych doradców. Następny temat badawczy: wpływ przekąsek i napitków na trafność sądów.

Zagadka lotu trzmiela rozwiązana

Kiedy w latach trzydziestych uczeni z Uniwersytetu w Getyndze po raz pierwszy przeanalizowali aerodynamikę lotu trzmiela - rezultaty wprawiły ich w zakłopotanie. Okazało się, że w myśl obowiązującej teorii trzmiel nie może latać. W ostatnich latach ów "paradoks trzmiela" rozwiązał prof. Charles Ellington z Uniwersytetu Cambridge, który zbudował mechaniczny model owada i wyjaśnił, że jego lot możliwy jest dzięki nieznanemu wcześniej zjawisku aerodynamicznemu. Dodatkową siłę nośną zapewniają trzmielowi wędrujące zawirowania powietrza wytwarzane na krawędzi skrzydeł.

Najlepiej w sam raz

Dwaj badacze z Uniwersytetu Stanu Illinois, Greg Oldham i Benjamin Gordon, po przeanalizowaniu ankiet 7 tys. osób doszli do wniosku, że ilość wypijanego alkoholu, liczba wypalonych papierosów oraz zużycie marihuany zależą od rodzaju wykonywanej pracy. Otóż ich spożycie wzrasta, kiedy podejmujemy się pracy, która jest dla nas zbyt łatwa lub zbyt trudna. Co ciekawe, nasze zajęcia zawodowe nie wpływają na spożycie kokainy.

Zagwizdaj mi

Na temat ewolucji mowy istnieje wiele teorii. Jedna z nich głosi, że mowa wykształciła się z wcześniejszego języka migowego, inni natomiast uczeni przypuszczają, że prekursorem mowy był śpiew. Jeśli chodzi o mieszkańców Wysp Kanaryjskich, to wiedzą oni dobrze, że żadna z tych teorii do nich nie pasuje. Ich pierwszym językiem był "język gwizdowy" pozwalający na znakomitą komunikację w terenie górzystym. Porozumiewanie się za pomocą gwizdania stało się mniej popularne dopiero w latach sześćdziesiątych I aby zapobiec bezpowrotnej stracie tej kulturowej spuścizny, zarządzono ostatnio, że ów język przodków zwany, od nazwy jednej z wysp, "gwizdem z Gomery", będzie odtąd obowiązkowym językiem nieobcym nauczanym w kanaryjskich szkołach.

Głowonóg-przebieraniec

Samce mątw (Sepia apama), gatunku głowonogów spokrewnionego z ośmiornicami, posuwają się do osobliwych podstępów, by zwiększyć widoki na powodzenie w miłości - uciekają się do transwestytyzmu. Wśród mątw, jak wśród ludzi, więksi i silniejsi łatwiej zdobywają względy partnerek niż niedorostki. Ci ostatni, przynajmniej u mątw, mają jeszcze ostatnią szansę: w "kobiecym" przebraniu - co oznacza przybranie właściwego koloru ciała i odpowiednich dekoracyjnych deseni - kręcą się w pobliżu randkujących par i czekają na moment, gdy ich dorodniejsi rywale wdadzą się w bójkę z jakimś innym konkurentem. Wtedy szybciutko przemieniają się z powrotem w samców irobią swoje. Taktyka owa była trudna do zdemaskowania także dla naukowców, którzy się tego nie spodziewali. Udało się to dopiero australijsko-nowozelandzkiej parze, bezsprzecznie męskiej, badaczy Markowi Normanowi i Julianowi Finnowi.

Matczyna miłość czyni cuda

Dzieci, którym matki okazują wiele uczucia, są inteligentniejsze i nabierają pewności siebie. Do takiego wniosku doszedł Michael Meaney z Uniwersytetu McGill w Montrealu, który odbierał dzieci "chłodnym" i pełnym rezerwy matkom i oddawał je na wychowanie matkom zastępczym charakteryzującym się większą czułością i serdecznością. Na razie eksperymenty prowadzone były na szczurach.

Chrapanie obniża reprodukcję...

Dr Janet Myers z Narodowego Centrum Zdrowia Marynarki Wojennej w Bethesda, Maryland, zakończyła właśnie cykl badań, w wyniku których udało się jej dowieść ponad wszelką wątpliwość, że chrapanie ma niszczący wpływ na życie seksualne zarówno mężczyzn, jak kobiet. U mężczyzn, w szczególności, obniżenie poziomu tlenu we krwi spowodowane "obstruktywnym sennym niedotlenieniem" (jak naukowo nazywa się ta dolegliwość) wywołać może trudności z erekcją. Pani Myers poddała badaniom grupę 29 ochotników, których leczyła ze skutków chrapania za pomocą specjalnej maski połączonej z kompresorem.

...oraz sprawność armii

Chrapanie jest problemem nie tylko ludzi pragnących się reprodukować, lecz także brytyjskich sił zbrojnych. Lekarze wojskowi stwierdzili, że niektórzy żołnierze chrapią tak głośno (rekord to 93 decybele), iż stanowi to zagrożenie bezpieczeństwa narodowego, ponieważ ich koledzy nie wysypiają się. W związku z tym Armia Królewska podejmuje energiczną kampanię zdrowotną mającą obniżyć nocny hałas w koszarach. Zacznie się od odchudzania i prób regulaminowego spania na boku, a jeśli to okaże się nieskuteczne, żołnierze wysłani zostaną na stół chirurgiczny. Zespół lekarzy ze szpitala wojskowego Frimley Park w Aldershot donoszą, że dokonali już 14 udanych operacji na chrapaczach. Dodatkowa korzyść - lepsza reprodukcja królewskich sił zbrojnych.

Przejrzałem cię na wskroś!

Richard Day i Frederic Stoeckel z Uniwersytetu Josepha Fouriera de Grenoble w Saint-Martin-d'Heres opracowali, jak twierdzą, nową technikę pozwalającą wykorzystywać światło widzialne do celów, do jakich dotychczas służyły promienie Roentgena. Donoszą oni, że stosując tę technikę (zwaną laserową tomografią optyczną ze sprzężeniem zwrotnym), otrzymali wyraźny obraz monety oglądanej poprzez jednocentymetrową warstwę mleka. Jeśli było to mleko beztłuszczowe, jakie z upodobaniem pija moja żona, nie robi to na mnie wrażenia. Potrafię przejrzeć na wylot pełną szklankę bez pomocy jakichkolwiek narzędzi. Zwłaszcza gdy ukryte są za nią pieniądze...

Uciekający cel

Horyzont jest, jak wiadomo, "pozorną linią, która oddala się w miarę zbliżania się do niej". Kiedy więc na horyzoncie nauki ukazała się realna wizja zakończenia w ciągu najbliższych 2 lat sekwencjonowania wszystkich ludzkich genów w programie Human Genom Project, okazało się, że genów tych jest prawie dwa razy więcej (142 634), niż dotychczas sądzono (75 000).

Kobiety zaczynają później

Agencja Reutera donosi, że - jak wynika z dorocznego "Global Sex Survey" - badania przeprowadzonego w tym roku w 14 krajach przez producenta środków antykoncepcyjnych Durex - kobiety tracą dziewictwo przeciętnie w wieku 16, zaś mężczyźni - 15 lat. Inne sensacyjne odkrycie: najbardziej seksualne aktywnym narodem wśród badanych czternastu są Anglicy.