Twoja wyszukiwarka

REDAKCJA
WYDARZENIA ROKU 1999 - ARCHEOLOGIA
Wiedza i Życie nr 1/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/2000

Cmentarzysko założone około 4 tys. lat temu

przez ludność zaliczaną do kultury pucharów lejkowatych odkryli archeolodzy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kicharach Nowych (woj. świętokrzyskie).

Na bogato wyposażony grób

(XVI/XV wiek p.n.e., co odpowiada czasom państwa Mitanni), w którym pochowana została młoda arystokratka mitannijska, natrafił zespół archeologów w trakcie wykopalisk na Tell Arbid (północno-wschodni zakątek Syrii, północna część Mezopotamii) w tzw. Górnym Mieście. Wśród innych przedmiotów znajdowało się w nim bardzo kosztowne naczynie z pasty szklanej oraz biżuteria - ponad 300 paciorków ze złota, lapis-lazuli, krwawnika, kryształu górskiego, fajansu, jaspisu oraz dwie pieczęcie cylindryczne z przepiękną dekoracją. W domu mieszkalnym z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e. odnaleziony został zbiór małych mebli wykonanych z niewypalonej gliny. Odkryto też pochodzący z okresu państwa Mitanni tekst - prawdopodobnie o charakterze prawnym - odciśnięty na glinianej kopercie osłaniającej tabliczkę z właściwym tekstem zapisanym pismem klinowym. Badania na Tell Arbid to wspólne przedsięwzięcie Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW pod kierunkiem prof. Piotra Bielińskiego oraz Dyrekcji Generalnej Starożytności i Muzeów Arabskiej Republiki Syrii.

W Sakkarze (Egipt) odkryto dalszą część nekropoli

dostojników faraona z okresu Starego Państwa, rozciągającej się między odsłoniętym w 1997 roku grobem wezyra Meref-nebefa - nieznanego dotychczas wysokiego urzędnika z czasów VI dynastii - a piramidą Dżesera, najstarszą na świecie. W kilku szybach grobowych wykutych w skale polsko-egipska misja archeologiczna pod kierunkiem prof. Karola Myśliwca z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW znalazła zapisane hieroglifami stele typu "ślepe wrota", które według wierzeń Egipcjan były miejscem kontaktu duszy zmarłego ze światem doczesnym. Długi sondaż, wykonany w kierunku zachodnim od grobu wezyra (tj. ku pustyni), przyniósł rewelacyjne odkrycie: pod skupiskiem mumii okresu grecko-rzymskiego odnaleziono szyb grobowy z czasów Starego Państwa. Zapowiada to grób królewski z czasów II dynastii. Jak jest naprawdę, przekonamy się w tym roku [patrz: Eros nad Nilem, "WiŻ" nr 3/1999, Nowe odkrycia przy najstarszej piramidzie świata, "Świat Nauki" nr 8/1999].

Znika ostatnia biała plama na archeologicznej mapie Doliny Nilu.

W trakcie prac prowadzonych między Starą Dongolą a miejscowością Ez-Zuma odległą od niej o 150 km Polska Połączona Ekspedycja Archeologiczna do Doliny Nilu Środkowego pod kierunkiem Bogdana Żurawskiego odkryła ponad 500 nowych stanowisk archeologicznych (m.in. dwa klasztory, miasta kuszyckie i ogromne osady neolityczne). Wykopaliska w centralnej części świątyni w Sonijat pochodzącej z pierwszego tysiąclecia p.n.e. odsłoniły bogaty zespół figurek z brązu i terakoty, przedstawiających bogów egipskich [patrz: Czekając na potop, "WiŻ" nr 3/1999].

W Thingvellir, w Islandii, w przeszłości odbywały się ogólnoislandzkie wiece,

a od 930 roku zbierał się islandzki parlament Althing. To tutaj Islandczycy podjęli wspólną decyzję o przejściu na chrześcijaństwo w 1000 roku, tu ustalano prawa i odbywały się sądy. Mała, islandzko-duńsko-angielsko-polska ekspedycja archeologiczna otrzymała pozwolenie na przebadanie niewielkiego terenu koło kościoła, zbudowanego, według źródeł pisanych, w XVII wieku. Okazało się, że kościół stoi na fundamentach średniowiecznych, a w pobliżu zachowane są resztki jeszcze starszej budowli, być może dużego domu mieszkalnego. Znaleziona w nim moneta z 1030 roku może świadczyć, że są to ślady zabudowy z najstarszego okresu funkcjonowania islandzkiego parlamentu. Ze strony polskiej w ekspedycji brał udział prof. Przemysław Urbańczyk z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.

W Zawichoście odkryto wczesnośredniowieczne groby.

Bardzo interesujący okazał się jeden z pochówków kobiety, która musiała wyróżniać się pośród jej współczesnych statusem społecznym i zamożnością. Wnikliwe badania antropologiczne odpowiedzą na pytania dotyczące wyglądu, kondycji fizycznej i chorób nękających średniowiecznych mieszkańców Zawichostu. Analizy wyposażenia grobów umożliwią naukowcom z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN wyciągnięcie wniosków na temat ich kontaktów handlowych i obyczajowości [patrz: Kościół długo poszukiwany, "WiŻ" nr 1/1998].