Twoja wyszukiwarka

REDAKCJA
WYDARZENIA ROKU 1999 - MEDYCYNA
Wiedza i Życie nr 1/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/2000

Komórkowe źródło młodości

tak uczeni nazwali enzym telomerazę, znany z tego, że zapewnia nieśmiertelność komórkom nowotworowym. Teraz dzięki niemu udało się zmusić zdrowe ludzkie komórki do dłuższego życia, i to bez żadnych oznak degeneracji. Stwarza to szansę na naprawianie tkanek, których zwyrodnienie jest odpowiedzialne za wiele chorób wieku starczego. Oczywiście, jeśli okaże się to bezpieczne [patrz: Źródło młodości i... śmierci, "WiŻ" nr 4/1999].

Gdzie rodzą się neurony?

Po odkryciu, że w mózgu dorosłego człowieka regularnie wytwarzane są nowe neurony, ustalono, gdzie znajduje się źródło nerwowych komórek macierzystych. Odkrycie dotyczy szczura, ale wiele wskazuje na to, że my, ludzie, jesteśmy pod tym względem podobni do gryzoni. Rosną szanse na skuteczne leczenie chorób niszczących tkankę nerwową [patrz: Matka ependyma, "WiŻ" nr 8/1999].

HIV jednak pochodzi od małp.

Ustalono to na podstawie mutacji zachodzących w wirusie. Co najmniej kilka razy w ciągu ostatnich 100 tys. lat małpi wirus atakował człowieka, ale dotąd nie dochodziło do epidemii. Odkrycie jest ważnym głosem w dyskusji dotyczącej bezpieczeństwa przeszczepów pochodzących od zwierząt.

Przeszczepy będą bezpieczniejsze.

Udało się wyjaśnić, w jaki sposób cyklosporyna, lek ratujący przeszczepione narządy przed odrzuceniem, może przyczynić się do powstawania nowotworów i równocześnie, co może jej w tym przeszkodzić odpowiednio przygotowane przeciwciała. Już dziś wiadomo, że pomagają zwierzętom z przeszczepami. Czy pomogą ludziom?

Dwa odkrycia ważne dla otyłych.

Czy dieta bogata w tłuszcze spowoduje tycie i cukrzycę, czy nie zależy od pojedynczego genu. Korzystny okazuje się brak pewnego enzymu (białkowej fosfatazy tyrozynowej 1B), choć można się było spodziewać, że jest akurat na odwrót. Tak wynika z badań na myszach. Inne eksperymenty na myszach wykazały, że przed tyciem chroni niedawno odkryte białko - mahogany [patrz: Nadzieja dla grubasów, "WiŻ" nr 10/1999].

Własne części zamienne.

Dużo prostszymi metodami, niż próbowano wcześniej, udało się zmusić komórki do zmiany swego życiowego przeznaczenia. Z nerwowych komórek macierzystych wyhodowano... komórki krwi. Jeśli inne komórki macierzyste okażą się równie zdolne, będzie to oznaczało, że każdy z nas ma w sobie dość materiału do odbudowania wszelkich zniszczonych przez chorobę tkanek [patrz: Krew z mózgu, "WiŻ" nr 6/1999].

Regeneracja wątroby.

W szpiku kostnym (u szczura) odnaleziono komórki owalne wątroby, które potrafią się przekształcić we wszystkie rodzaje komórek niezbędne do normalnej pracy tego narządu. Znaleziono więc stosunkowo łatwo dostępne źródło komórek, które mogą zapewnić regenerację wątroby. Czy zapewnią - to na razie kwestia otwarta. A byłoby to bardzo ważne, ponieważ choroby niszczące wątrobę zdarzają się coraz częściej i wielu z nich nie potrafimy wyleczyć [patrz: Wątroba jak nowa, "WiŻ" nr 8/1999].

Dobra wiadomość dla chorych na Alzheimera.

Wstrzyknięcie beta-amyloidu, który niszczy tkankę nerwową u chorych, zapobiegło formowaniu się niszczycielskich złogów tego białka w mózgu, a więc zadziałało jak szczepionka. Jeszcze nie wiadomo, czy likwidacja złogów zlikwiduje objawy choroby. Badania prowadzono na myszach, ale próby kliniczne mają się rozpocząć już wkrótce [patrz: Szczepionka na Alzheimera?, "WiŻ" nr 10/1999].

Przekształcono zdrowe ludzkie komórki w komórki nowotworowe.

Udało się to zrobić po 15 latach prób, niszcząc kilka molekularnych mechanizmów zabezpieczających przed taką transformacją. Bohaterami tego niezwykłego spektaklu okazały się: telomeraza, znany onkogen ras oraz białko, które przeszkadza "strażnikowi genomu", czyli białku p53, w normalnej pracy. Czy otworzy to drogę do opracowania skutecznych leków przeciwnowotworowych? [patrz: Molekularne korzenie raka, "WiŻ" nr 10/1999].

Co robi białko prionowe?

W zdeformowanej postaci wywołuje chorobę szalonych krów i chorobę Creutzfeldta-Jakoba u ludzi. Ostatnie badania sugerują, że zdrowe białko chroni neurony przed samobójczą śmiercią. Czy zapobiegając apoptozie, będzie można powstrzymać rozwój choroby?

Nowa szczepionka przeciw grypie,

w przeciwieństwie do poprzednich, ma zapewnić długotrwałą ochronę, również przed nowo powstającymi odmianami wirusa. Kluczem do sukcesu okazało się białko powierzchniowe, które pozostaje niezmienne, mimo wielokrotnego przekształcania się wirusa. Do tej pory szczepionki nie wypróbowano na ludziach.