Twoja wyszukiwarka

ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
SYGNAŁY - CORAZ MNIEJ ARKTYKI
Wiedza i Życie nr 3/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 3/2000

Grubość lodu pokrywającego Ocean Arktyczny zmniejsza się stopniowo, co grozi poważnymi zmianami klimatycznymi.

Dzięki obserwacjom dokonywanym przez statki, samoloty i satelity od kilkudziesięciu lat wiemy, że zmniejsza się zasięg arktycznego lodu morskiego. Na tej podstawie nie można było jednak określić, jaka część lodu zanika co roku, ponieważ do obliczenia objętości niezbędne są pomiary grubości warstwy lodu. Takie zaś pomiary można wykonać tylko z pokładu łodzi podwodnych. Dlatego, począwszy od wczesnych lat dziewięćdziesiątych, amerykańska marynarka wojenna zbiera dane o lodach Arktyki w ramach programu SCICEX (Scientific Ice Expeditions). W opublikowanym niedawno podsumowaniu tych działań autorzy podają alarmujące liczby - choć średni zasięg lodu w środku lata (sierpień) zmniejszył się od 1961 roku o 3.6%, jego przeciętna grubość zmalała w tym okresie aż o 40%.

Klimatolodzy przewidują, że zanik lodu arktycznego może spowodować daleko idące zmiany klimatyczne. Na północnym Atlantyku, przy granicy z lodowatym Oceanem Arktycznym, znajduje się rejon, w którym silnie zasolone powierzchniowe wody oceaniczne ulegają schłodzeniu i opadają w głębiny. Uważa się, że proces ten napędza bieg prądów morskich na Atlantyku, w tym ogrzewającego Europę Prądu Zatokowego (Golfsztromu). Badania wskazują, że dalsze topnienie lodu arktycznego może doprowadzić do ustania cyrkulacji oceanicznej w jej obecnym kształcie i, co za tym idzie, zmiany klimatu na dużych obszarach naszego globu. Gdyby nie Golfsztrom, w Europie panowałyby średnio temperatury niższe co najmniej o kilka stopni Celsjusza. W Polsce temperatury rokrocznie spadałyby zimą do 220, nawet 230°C, ponieważ mroźne powietrze znad Azji miałoby do nas łatwy wstęp.

Trudno na razie powiedzieć, czy winą za ten stan rzeczy należy obarczać globalne ocieplenie. Naukowcy przypuszczają, że zanik lodu może być równie dobrze skutkiem przejściowego wydłużenia okresu top-nienia lodów, spowodowanego zmianami w cyrkulacji atmosferycznej bądź oceanicznej.

"Geophysical Research Letters" 26, 3469/1999