Twoja wyszukiwarka

JS
SYGNAŁY - CZERWONY TLEN
Wiedza i Życie nr 3/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 3/2000

Ten najbardziej rozpowszechniony na naszej planecie pierwiastek zadziwia uczonych.

W postaci związków z innymi pierwiastkami wchodzi w skład hydrosfery (woda) i litosfery (związki krzemu). W atmosferze natomiast występuje w postaci wolnej. Dotąd znane były dwie formy, czyli tzw. odmiany alotropowe tego pierwiastka.

W warunkach normalnych tlen jest bezbarwnym i bezwonnym gazem, tworzącym dwuatomowe cząsteczki. W górnych warstwach atmosfery pod wpływem promieniowania ultrafioletowego powstaje ozon niebieski gaz, którego cząsteczki zbudowane są z trzech atomów tlenu. W ciekłym tlenie stwierdzono również występowanie cząsteczek o podwójnej masie atomowej, odpowiadającej dimerowi 04. W niskich temperaturach występują one także w gazowym tlenie. Dimery są jednak bardzo nietrwałe i rozpadają się na dwie dwuatomowe cząsteczki.

Tlen poddany wysokiemu ciśnieniu przechodzi ze stanu gazowego w stan ciekły, stały, a nawet może zachowywać się jak metal. Chemicy z Uniwersytetu we Florencji pokazali, że w warunkach wysokiego ciśnienia tlen wykazuje tendencję do występowania w postaci cztero-, nie dwuatomowych cząsteczek. Stosując ciśnienie wielokrotnie większe od atmosferycznego, otrzymali stały niemetaliczny tlen. Jego jasnoczerwoną barwę można wyjaśnić tylko przy założeniu, że tworzy cząsteczki czteroatomowe.

Przypuszczenia te potwierdzone zostały badaniami spektroskopowymi. Widmo absorpcji światła otrzymane eksperymentalnie zgadza się z przewidywaniami teoretycznymi. Autorzy eksperymentu twierdzą, że w warunkach wysokiego ciśnienia tlen może polimeryzowć w jeszcze większe cząsteczce.

"New Scientist", 2213/1999