Twoja wyszukiwarka

GRZEGORZ NALEPA
SYGNAŁY - NAPRAWA DNA I P53
Wiedza i Życie nr 6/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 6/2000

O tym, jak białko p53 chroni komórkę przed transformacją nowotworową, napisano tysiące prac naukowych. Wszyscy wiedzą, że p53 wykrywa błędy w DNA i zatrzymuje cykl komórkowy, żeby uszkodzona komórka mogła spokojnie naprawić swój genom, a w przypadku rozległych zniszczeń genetycznych kieruje komórkę na drogę molekularnego samobójstwa (apoptozy). Ale dopiero teraz stało się jasne, jak p53 bezpośrednio kontroluje naprawę uszkodzeń DNA.

Japońscy naukowcy odkryli, że jeden z genów uruchamianych przez p53 koduje enzym wytwarzający nowe nukleotydy, potrzebne do naprawy DNA. Ten enzym działa w jądrze komórkowym, a nie jak inne ludzkie enzymy produkujące nukleotydy DNA cytoplazmie. Udowodnili też, że brak tego białka uwrażliwia komórki na działanie różnych czynników niszczących geny. Enzymy naprawcze mogą wtedy wycinać z DNA uszkodzone nukleotydy, ale już nie są w stanie zastąpić ich prawidłowymi.

W komórkach rakowych białko p53 często przestaje działać. Komórka nie może wtedy produkować specjalnego enzymu wytwarzającego deoksyrybonukleotydy i trudniej jej naprawić uszkodzenia DNA. Może m.in. dlatego leki przeciwnowotworowe i promieniowanie jonizujące niszczą komórki nowotworów? Przecież chemioterapia i radioterapia zabijają komórki, niszcząc ich materiał genetyczny... A może tajemniczy enzym sam bierze udział w powstawaniu komórek nowotworowych? Jeśli tak rzeczywiście jest, to nowo odkryte białko wzbudzi wielkie zainteresowanie onkologów.

www.biologia.pl