Twoja wyszukiwarka

KRZYSZTOF SZYMBORSKI
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
Wiedza i Życie nr 7/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/2000

Dzieci siedmiu matek...

Wszyscy Europejczycy są potomkami siedmiu kobiet, które przybyły na nasz stary kontynent w rozmaitym czasie w ciągu ostatnich 45 tys. lat. Tak przynajmniej twierdzi prof. Bryan Sykes z Oxford University w Anglii. Sykes, zajmujący się genetyką człowieka, doszedł do tego wniosku na podstawie badań mitochondrialnego DNA mieszkańców Europy. Nazwał on owe siedem matek "Siedmioma córami Ewy" i każdej nadał imię: Ursula, Xenia, Tara, Helena, Katrine, Valda i Jasmine. Rzuca się w oczy brak Rzepichy.

...i jednego ojca

Tenże Sykes, w chwilach kiedy nie liczył mutacji w mitochondrialnym DNA, pracował nad projektem o bardziej osobistym charakterze. Prowadził analizę dziedziczonego z ojca na syna chromosomu Y u wszystkich Sykesów, którzy zgodzili się przysłać próbki swego materiału genetycznego. Tym razem, jak twierdzi, okazało się, że wszyscy oni pochodzą najwyraźniej od jednego męskiego przodka, który żył w zachodnim hrabstwie Yorkshire gdzieś około 1300 roku. Wyniki jego badań, jak nie omieszkał zauważyć, dobrze świadczą o wszystkich przeszłych paniach Sykes, które były zadziwiająco wierne swym ślubnym mężom. Nie więcej niż 1% potomstwa w linii Sykesów pochodziło z nieprawego łoża.

Złość piękności szkodzi

Jak się okazuje, nie tylko piękności, lecz wręcz zdrowiu i życiu. Badania przeprowadzone przez Catherine Stoney z wydziału psychologii Uniwersytetu stanu Ohio wykazały, że u ludzi szczególnie skłonnych do wrogości i gniewu wyższe jest stężenie w krwi substancji o nazwie homocysteina. Ta ostatnia przyczynia się walnie, jak się uważa, do rozwoju choroby naczyń wieńcowych. Ponieważ homocysteina jest produktem rozkładu białek zwierzęcych, być może wegetarianizm rzeczywiście łagodzi obyczaje.

Urodzone ogrodniczki

Psychologowie ewolucyjni od dawna tłumaczą nam, że wiele uzdolnień i upodobań (które mogą być skorelowane z naszą płcią) to produkty doboru naturalnego, jaki odbywał się w naszym "środowisku pierwotnym", czyli na afrykańskiej sawannie. Jak głosi dobrze znana hipoteza, jedną z przyczyn różnic między mężczyznami i kobietami był fakt, że mężczyźni głównie polowali, a kobiety zajmowały się przede wszystkim zbieractwem. Oba te zajęcia wymagały, rzecz jasna, całkiem odmiennych predyspozycji. Dr Nick Neave z University of Northumbria postanowił znaleźć empiryczne potwierdzenie tego domniemania. Zbadał więc 25 kobiet i 25 mężczyzn, którym najpierw pokazywał przez 30 s roślinkę (np. pietruszkę), ukrytą następnie wśród chwastów w szklarni. Jejodszukanie zabrało przeciętnej kobiecie 25 s, a przeciętnemu mężczyźnie 35 s. Dr Neave postanowił ponowić latem swe badania w prawdziwym lesie.

Nieletnie matki

Gatunkiem owadów o najkrótszym cyklu generacyjnym - mierzonym od momentu narodzin do czasu, kiedy mogą mieć własne potomstwo - jest żerująca na jabłkach mszyca Rhapalopsium prunifoliae/fotchii. Osobniki tego gatunku mogą mieć małe już w 4.7 dnia po urodzeniu. Tajemnicą ich rozrodczego sukcesu jest fakt, że są dzieworodne i nie muszą tracić czasu i energii na znalezienie męża.

Zastrzyk gadatliwości

Testosteron jest, jak wiadomo, hormonem męskości, co nie przeszkadza (tajemnicze są drogi Natury), że wstrzykiwany dodatkowo do krwiobiegu mężczyzny jest skutecznym środkiem antykoncepcyjnym. Daryl O'Connor z University of Manchester, pracujący nad opracowaniem męskiej doustnej pigułki antykoncepcyjnej, odkrył ostatnio, że podwyższony poziom testosteronu poprawia elokwencję i zdolności językowe. Ciekawe, czy nie kryje się tu wyjaśnienie jego antykoncepcyjnego działania. Przecież jak się chłop rozgada...

Niewierzący umierają młodo

Dr Chandrakant Shah z University of Toronto przeanalizował kanadyjskie statystyki umieralności oraz 42 artykuły badawcze dotyczące tej kwestii i doszedł do wniosku, że przyczyną około 20% zejść śmiertelnych rocznie jest niedostatek życia duchowego.

Przyszłość sedesu

Japonia jest światową potęgą także w dziedzinie technologii toaletowej (najnowsze, elektroniczne modele kibli poza prysznicem i suszarką nawiewową wyposażone są też w aparaturę analityczną sprawdzającą m.in. poziom cukru w moczu) i wszystko wskazuje na to, że swą przodującą pozycję jeszcze bardziej umocni. Jak donosi "Daily Yomiuri", w Tokio powołany został zespół roboczy o nazwie Grupa Badawcza ds. Toalet Następnej Generacji, liczący 21 badaczy reprezentujących środowisko akademickie, przemysł oraz administrację państwową. Prace koncentrować się będą na opracowaniu technologii oszczędzających wodę.

Mama dada kuku

Pierwsze słowa wypowiadane przez nasze dzieci są być może słowami pierwotnego, uniwersalnego języka ogólnoludzkiego. Tak przynajmniej interpretować można propozycję dwu badaczy z University of Texas, Petera MacNeilage i Barbary Davis. W artykule ogłoszonym w "Science" sugerują oni, że wszystkie ludzkie języki powstały drogą ewolucji z dziecięcego gaworzenia. Noam Chomsky z pewnością się z tym nie zgodzi.

Viagra w spreju

Viagra, która postawiła na nogi wiele niesprawnych członków, będzie dostępna w spreju. W swym nowym wcieleniu Viagra (jak wykazały badania na psach) działa znacznie szybciej niż w pastylce. Jej efekt widać już po 20 min. Kto ma dziś czas czekać całą godzinę?

Palenie ogłupia

Do niedawna pociechą dla nałogowych palaczy były wyniki niektórych badań, wskazujące na to, że wdychanie nikotyny opóźnia chorobę Alzheimera i starczą demencję. Nowe badania, przeprowadzone przez zespół z Instytutu Psychiatrii w Londynie, pozbawiły ich nawet tych ostatnich złudzeń. Po przebadaniu 650 staruszków londyńscy psychiatrzy doszli do wniosku, że palacze częściej cierpią na "intelektualną niepełnosprawność" po przekroczeniu 65 lat życia.

Brytyjki się kurczą

Kobiety z krajów kontynentalnej Europy mają podstawy, by, przynajmniej w dosłownym sensie tego wyrażenia, patrzeć z góry na brytyjskie kobiety. Jak wynika z ostatnich pomiarów, przeciętna Brytyjka w wieku 18-29 lat jest najniższa w całej Europie i ma 163 cm wzrostu. Szwajcarki i Irlandki, dla porównania, mierzą 165 cm, Szwedki i Austriaczki - 166 cm, zaś najwyższe, Niemki, 168 cm. Ponieważ wzrost zależy głównie od diety, być może warto zalecić Brytyjczykom, by przeszli na niemiecką kuchnię. Choć osobiście wybrałbym francuską, nawet za cenę paru centymetrów.

Postępy śmiechologii

Psycholog z Vanderbilt University w Tennessee, dr Jo-Anne Bachorowski, ogłosiła niedawno wyniki badań, z których wynika, że mężczyźni pragnący wywrzeć dobre wrażenie na kobiecie powinni - przynajmniej we wczesnej fazie znajomości - unikać śmiania się. Co prawda, wysokie dźwięki wytwarzane podczas śmiechu działają ponoć podniecająco na osobniki naszego gatunku i wspólne śmianie się jest aktem intymności, ale śmiech obcego mężczyzny działać może odstraszająco.

Jeszcze jeden chiński wynalazek?

Archeolodzy byli dotychczas przekonani, że jednym ze starożytnych wynalazków, których autorstwa nie mogą przypisywać sobie Chińczycy, były kamienne topory popularne w Europie i Afryce w epoce środkowego paleolitu. Okazuje się jednak, że i w tej dziedzinie Chińczycy nie są w tyle. Niedawne wykopaliska prowadzone przez Hou Yamei z Chińskiej Akademii Nauk doprowadziły do odnalezienia kamiennych narzędzi pochodzących sprzed 800 tys. lat. Ich jakość wydaje się nie gorsza od europejskich i afrykańskich wyrobów z tego samego okresu.

Częste mycie skraca życie

Ta stara prawda, zdaje się, wreszcie znalazła naukowe potwierdzenie. Niektórzy lekarze, wśród nich Martin Blaser, specjalista od chorób zakaźnych z Vanderbildt University, skłaniają się ku przekonaniu, że wiele, nawet skądinąd szkodliwych, bakterii ma nieznany dotychczas pozytywny wpływ na rozwój naszej odporności. Blaser doszedł do takiego wniosku, kiedy po wyeliminowaniu z własnego żołądka bakterii Helicobacter pylori, która może powodować wrzody żołądka, zaczął cierpieć na zgagę zwiększającą ryzyko raka przełyku. Teraz się zastanawia, czy się na nowo nie zarazić.

Epilepsja telewizyjna

Okazuje się, że oglądanie telewizji nie tylko ogłupia, ale może także powodować ataki epilepsji. Do takiego wniosku doszli włoscy lekarze z Uniwersytetu w Pizie na podstawie analizy incydentu, jaki miał miejsce dwa lata temu w Japonii. W czasie emitowania kreskówki z serii "Pokemon" 685 oglądających ją japońskich dzieci dostało ataku epilepsji, który spowodowała, zdaniem lekarzy, szczególna sekwencja błysków świetlnych. Na taką "fotorecepcyjną epilepsję" podatnych jest podobno 0.5-0.8% dzieci w wieku 4-14 lat.