Twoja wyszukiwarka

GRZEGORZ NALEPA
SYGNAŁY - GENY STAROŚCI
Wiedza i Życie nr 7/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/2000

Co jest główną przyczyną starzenia się komórek i organizmów?

Przewlekłe uszkodzenie materiału genetycznego, spowodowane przez wieloletnie gromadzenie się mutacji w DNA komórek? Stopniowe skracanie telomerów zakończeń chromosomów, które działają jak molekularny zegar odmierzający dozwoloną liczbę podziałów komórki? Niszczenie genów mitochondrialnych przez wolne rodniki tlenowe? Tego jeszcze nie wiemy.

Amerykańscy naukowcy postanowili sprawdzić, czy starość komórki wiąże się ze zmianą aktywności jakichś genów. Za pomocą płytek genowych określili, jakie zestawy genów są odczytywane w komórkach pobranych ze skóry starych ludzi. Następnie przeanalizowali aktywność poszczególnych genów w komórkach skóry osób młodych, osób w średnim wieku oraz ludzi cierpiących na progerię (rzadką chorobę dziedziczną, która charakteryzuje się przyspieszeniem procesów starzenia). Na koniec porównali molekularne podpisy zbadanych przez siebie komórek.

Okazało się, że na starość nie dochodzi do dużych zmian ekspresji genów. Mimo to naukowcy wykryli zaburzenia aktywności kilkudziesięciu genów kontrolujących procesy podziału komórek i regulujących cykl komórkowy. Te geny kodują m.in. białka wchodzące w skład chromosomów (histon H2A i białko centromerowe A); cykliny (białka, których stężenie w komórce zmienia się w różnych fazach cyklu komórkowego) oraz enzymy wytwarzające nukleotydy. Niektóre z tych genów nie są prawidłowo odczytywane również w komórkach osób chorych na progerię.

Zdaniem autorów pracy, zmiana aktywności tych genów w starych komórkach prowadzi do uszkodzenia chromosomów i ułatwia powstawanie mutacji. Dlatego komórki starszych osób powoli przestają prawidłowo funkcjonować. Co więcej, powstające w ten sposób rozległe uszkodzenia materiału genetycznego mogą być przyczyną wielu chorób charakterystycznych dla starości (np. osteoporozy, choroby Alzheimera i nowotworów).

Czy przywrócenie prawidłowej aktywności podejrzanych genów mogłoby opóźnić albo zatrzymać proces starzenia się komórek? Może, ale o tym przekonamy się w bardzo odległej przyszłości. Jeśli dożyjemy.

Science nr 287/2000
www.biologia.pl