Twoja wyszukiwarka

ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
SYGNAŁY - OKRZEMKI I LASY PRZECIW OCIEPLENIU
Wiedza i Życie nr 7/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/2000

Sezonowe zakwity planktonu wokół Antarktydy sprawnie usuwają z powietrza dwutlenek węgla.

Dwutlenek węgla jest tak samo ważny dla roślin zielonych, jak tlen dla zwierząt i ludzi służy do oddychania. Atmosferyczne stężenie tego gazu, obarczanego winą za postępujące ocieplenie naszej planety, zależy więc w dużym stopniu od tego, jak szybko świat roślinny przystosowuje się do nowych warunków klimatycznych.

Jednym z najistotniejszych elementów obiegu węgla w przyrodzie jest fitoplankton. Mikroskopijne, jednokomórkowe glony w sprzyjających warunkach rozmnażają się niezwykle szybko, pochłaniając z powietrza ogromne ilości CO2. Naukowcy mieli jednak wątpliwości, czy gaz zostaje w ten sposób trwale usunięty. Ostatnie badania dowiodły, że tak rzeczywiście jest przynajmniej na wodach okalających Antarktydę. Okazało się, że żyjące tam okrzemki opadają po śmierci na dno, gdzie ich ciała zostają uwięzione na długo w osadzie.

Podobne rezultaty przyniosły badania lasów. Ekosystemy leśne, choć od dawna uważane za skuteczny "pochłaniacz" dwutlenku węgla, nie doczekały się dotąd przyzwoitego bilansu. Zmieniły to dwie niedawno opublikowane prace. Emisja CO2 z procesów gnicia w ściółce leśnej i oddychania korzeni rośnie w Europie wraz z szerokością geograficzną, choć nie zależy w wyraźny sposób od średniej rocznej temperatury. Oznacza to, że lasy północy, nawet te młode, w małym stopniu przyczyniają się do zmniejszania stężenia atmosferycznego CO2.

Prawie wszystkie lasy południowej i środkowej Europy absorbują więcej CO2 w procesie fotosyntezy, niż wydzielają w procesie oddychania gleby. Zaznacza się przy tym wyraźna zależność od sezonowych warunków pogodowych w danym roku. Najlepszy bilans mają szybko rosnące szkółki świerków i lasy śródziemnomorskie, zaś najgorszy stare lasy liściaste naszych szerokości geograficznych. Lepiej jest tam, gdzie panuje bardziej morski klimat, gorzej - gdzie kontynentalny.

Nature nr 6778/2000, 6780/2000