Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - JUBILEUSZ RADIOASTRONOMII
Wiedza i Życie nr 8/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/2000

Największy działający przyrząd radioastronomiczny obchodzi swoje dwudziestolecie.

W 1980 roku nieopodal miejscowości Socorro w stanie Nowy Meksyk oddano do użytku ogromny zestaw radioteleskopów, znany wśród astronomów pod nazwą VLA (Very Large Array). Składa się z 27 jednakowych anten o średnicy 25 m i masie 230 t, które można przesuwać po torach ułożonych w kształt litery Y. Dzięki połączeniu za pomocą specjalnych urządzeń elektronicznych cały zestaw może działać jak jeden wielki radioteleskop o średnicy od 1 do 36 km. VLA odbiera fale o długości 1.3-90 cm. Przy nastawieniu na najkrótsze fale i maksymalnym rozsunięciu anten jej zdolność rozdzielcza wynosi 0.04", co odpowiada widokowi piłki tenisowej oglądanej z odległości 150 km.

Za pomocą VLA odkryto m.in. radiowe echa błysków gamma, powstałe wskutek soczewkowania grawitacyjnego obrazy odległych radiogalaktyk, mikrokwazary, radiowe korony zwykłych gwiazd, a nawet ślady wody na Merkurym. Otrzymano też szczegółowe obrazy dżetów (ultraszybkich strumieni materii wypływających z centrów galaktyk) oraz bliskich okolic czarnej dziury tkwiącej w centrum naszej Galaktyki.