Twoja wyszukiwarka

KRZYSZTOF SZYMBORSKI
SYGNAŁY - Z PRZYMRUŻENIEM OKA
Wiedza i Życie nr 9/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 9/2000

Najwyższa góra świata

Każdy wie, że najwyższą górą świata jest Mount Everest. A jednak... Wszystko zależy od tego, jak mierzyć jej wysokość. Jeśli od poziomu morza, rzeczywiście bije wszystkie inne pagórki. Jeśli jednak zmierzymy odległość jej wierzchołka od środka Ziemi, okaże się, że ustępuje pierwszeństwa Chimborazo - najwyższemu wzniesieniu Ekwadoru, które leży bliżej równika, gdzie - jak wiadomo - Ziemia nieco się wybrzusza.

Brytyjskie sukcesy

Po drugiej stronie Kanału Angielskiego (znanego we Francji pod nazwą La Manche) mężczyźni sprawują się dobrze. Jak odkrył dr Michael Joffe z Wydziału Epidemiologii i Zdrowia Publicznego Szkoły Medycznej Imperial College w Londynie, brytyjskim parom małżeńskim wystarczy dziś mniej czasu, by zajść w ciążę niż 40 lat temu. Zmierzono tzw. czas do ciąży (time to pregnancy) upływający pomiędzy decyzją o prokreacji a jej udaną próbą. Spośród przebadanych 894 kobiet i 646 mężczyzn (nie wiadomo, dlaczego kobiet było więcej) w latach 1991-1993 51% par osiągnęło zamierzony cel po dwóch miesiącach prób, podczas gdy w latach 1961-1965 podobnym sukcesem mogło się pochwalić tylko 40%. Przyspieszenie nastąpiło pomimo ciągłego, notowanego od lat, spadku produkcji plemników u przeciętnego Brytyjczyka.

Czy kobry są muzykalne?

Wbrew temu, co usiłują nam wmówić zaklinacze, węże są głuche jak pień. Cała ta gra na fujarce to zwykle mydlenie oczu gawiedzi. Tajemnica zaklinaczy, którzy przygotowują się do swej profesji od dziecka (mało zdolni eliminowani są drogą darwinowskiego doboru naturalnego), polega po prostu na tym, że stosownymi gestami dłoni na tyle denerwują węże, by podniosły głowę, ale nie aż tak, by ich ukąsiły.

Jak tu wierzyć dziadkom?

Psychiatrzy ze Szkoły Medycznej Northwestern University przepytali 67 zdrowych psychicznie 14-letnich chłopców na okoliczność ich stosunków rodzinnych, środowiska domowego, religii i wielu innych spraw, po czym odczekali 34 lata i zadali im te same pytania. Zaskoczenie naukowców było wielkie - pomiędzy nowymi a starymi odpowiedziami nie było jakiejkolwiek korelacji i wszystkie miały charakter przypadkowy. Z dwoma wszakże wyjątkami: badani osobnicy, jako dorośli mężczyźni, pamiętali, ile zarabiali ich ojcowie i - jeśli w wieku 14 lat mieli już sympatię - dość dobrze po latach ją pamiętali. Wszystko inne, mówiąc poetycko, ginie w mroku niepamięci.

Postępy entomologii sądowej

Entomologia sądowa, czyli sztuka wykorzystania owadów w procesie gromadzenia materiału dowodowego, jest szybko rozwijającą się dyscypliną nauk stosowanych. Ostatnio wiele wysiłku koncentruje się na opracowaniu metod ekstrakcji próbek DNA osób podejrzanych o dokonanie zbrodni z wnętrzności pcheł, pluskiew lub komarów, które pożywiały się na miejscu przestępstwa. W sprawie morderstwa w Teksasie w 1985 roku koronnym dowodem była noga konika polnego znaleziona w mankiecie spodni sprawcy; reszta świerszcza wgnieciona była w ubranie ofiary. Szansa na dokonanie morderstwa doskonałego nieprzerwanie maleje.

Francuskie problemy

Aby sprawdzić, jaki wpływ może mieć prowadzenie samochodu na męską płodność (czy raczej bezpłodność), pewien uczony namówił dziewięciu ochotników, by mierzyli sobie temperaturę w kroku w czasie jazdy samochodem bez klimatyzacji. Wniosek: "wzrost temperatury obserwowany w opisywanych badaniach może być jednym z najbardziej przekonujących wyjaśnień przyczyn, dlaczego mężczyźni, których praca wymaga prowadzenia samochodu, potrzebują więcej czasu, by uzyskać zapłodnienie". Badania prowadzili Roger Mieussot i jego koledzy z Tuluzy.

Nos kłamcy rzeczywiście się wydłuża

Historia Pinokia, którego nos tym bardziej się wydłużał, im więcej jego właściciel kłamał, znalazła ostatnio naukowe potwierdzenie. Naukowcy ze Szkoły Medycznej University of Illinois odkryli, że stres spowodowany kłamstwem powoduje nabrzmienie naczyń krwionośnych w nosie. W efekcie powoduje to swędzenie i trudny do opanowania odruch drapania się po nosie.

Kurczące się aktorki

Podczas gdy nasze nosy powiększają się, kiedy kłamiemy, amerykańskie aktorki i modelki nieprzerwanie robią się cieńsze i dłuższe. Podczas gdy przeciętna amerykańska kobieta ma 163 cm wzrostu i 62.5 kg wagi, typowa modelka jest o 18 cm wyższa i chudsza o 9.5 kg.

Gdzie są gentlemani z tamtych lat...

Młode pokolenie Brytyjczyków nie wyrasta na prawdziwych gentlemanów. Angielscy badacze, którzy przeprowadzali ankiety wśród dzieci w wieku 11-16 lat, stwierdzili, że 1 na 3 chłopców uważa, że dziewczyny czasem zasługują na to, by im przywalić, zaś 2 spośród 3 jest zdania, że kobiety w jakiś sposób same prowokują użycie przemocy. Najbardziej jednak zaskoczyło uczonych to, że wśród dziewcząt w wieku 11-14 lat 20% także uważało, że kobietom czasem należy się bicie. W miarę dorastania zmieniały zdanie.

Zwycięstwo feministek?

Wśród ludzkich noworodków obserwuje się nieznaczną przewagę dzieci płci męskiej (które potem na ogół wymierają lub giną w bójkach, tak że w efekcie osiągana jest równowaga). W ciągu ubiegłych 50 lat - z nieznanych uczonym przyczyn - liczba noworodków męskich w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie powoli, lecz wyraźnie się obniżała. Efekt nie jest jeszcze drastyczny, bo sięga mniej więcej jednego procenta. Zawsze to jednak dobry początek.