Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - ANTU I TOWARZYSZE
Wiedza i Życie nr 11/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 11/2000

Europejskie Obserwatorium Południowe kończy montaż największego teleskopu na świecie.

VLT (Very Large Telescope), budowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe na Cerro Paranal w północnym Chile, składa się z czterech bliźniaczych teleskopów o średnicy 8.2 m, jednego teleskopu o średnicy 2.5 m oraz trzech teleskopów o średnicy 1.8 m. Z punktu widzenia użytkownika cztery sprzężone elektronicznie olbrzymy będą jednym teleskopem o średnicy 16.4 m. Dołączenie mniejszych teleskopów nie zmieni zasięgu całego układu; poprawi natomiast jego zdolność rozdzielczą (czyli umożliwi oglądanie drobnych szczegółów obserwowanych obiektów). W podobny sposób pracują już w wielu miejscach na Ziemi zestawy radioteleskopów.

W 1999 roku rozpisano konkurs na nazwy największych teleskopów. Wygrał go siedemnastoletni Jorssy Alban~ez Castilla z miejscowości Chuquicamata, który zaproponował użycie astronomicznych terminów z języka Indian Mapucze. Dzięki niemu cztery olbrzymy z Cerro Paranal są dziś znane jako Antu (wym. antuu - Słońce), Kueyen (kłejen - Księżyc), Melipal (melipal - Krzyż Południa) i Yepun (jepuun - wg jednych źródeł Syriusz, wg innych Wenus widziana jako gwiazda wieczorna). 4 września do oddanych już do użytku Antu, Kueyena i Melipala dołączył Yepun. Teleskopy na razie nie współpracują ze sobą. Ich połączenie ma nastąpić w połowie przyszłego roku.

Wierzchołek Cerro Paranal jest jednym z najsuchszych miejsc na Ziemi. Wilgotność powietrza utrzymuje się tam zwykle na poziomie 5%, a w ciągu roku spada średnio zaledwie kilka milimetrów deszczu (przy czym lata całkowicie pozbawione opadów wcale nie należą do rzadkości). Częściej niż deszcze trafiają się... trzęsienia ziemi, które oczywiście wzięto pod uwagę przy opracowywaniu planów budowy obserwatorium.