Twoja wyszukiwarka

GRZEGORZ NALEPA
SYGNAŁY - DIABELSKIE BRAMY ŚMIERCI
Wiedza i Życie nr 11/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 11/2000

Jak zapanować nad genetycznie zaprogramowanym samobójstwem komórki?

Apoptoza (genetyczne samobójstwo komórki) to bardzo precyzyjnie kontrolowane zjawisko. Zaburzenia jej regulacji są przyczyną wielu chorób - na przykład w chorobie Alzheimera za dużo komórek popełnia samobójstwo. Z komórkami nowotworowymi jest odwrotnie - najczęściej próbują unikać apoptozy.

Już od kilku lat wiadomo, że mitochondria i apoptoza mają ze sobą wiele wspólnego. Wprawdzie głównym zadaniem mitochondrium jest produkcja energii wykorzystywanej w procesach życiowych komórki, ale wiele białek mitochondrialnych uczestniczy w regulacji apoptozy. Mogą one uciekać z mitochondrium do cytoplazmy i uruchamiać kaspazy, czyli enzymy, które z chirurgiczną precyzją niszczą komórkę skazaną na śmierć. Do takich białek naukowcy zaliczają m.in. cytochrom c, który bierze też udział w transporcie elektronów przez łańcuch oddechowy, oraz współpracujące z cytochromem białko Apaf-1.

Niedawno odkryte białko Smac/DIABLO również jest uwalniane z mitochondrium podczas apoptozy. Po przedostaniu się do cytoplazmy ono atakuje grupę białek hamujących apoptozę (IAP). Białko DIABLO wiąże się też z cząsteczkami kaspaz i dodatkowo je stymuluje, kierując komórkę na szlak śmierci, z którego nie ma już powrotu.

Naukowcy z Teksasu zbadali strukturę przestrzenną tego białka. Okazało się, że dwie cząsteczki DIABLO łączą się ze sobą i przyjmują kształt podobny do zwieńczonej łukiem bramy. Właśnie taki kompleks dwóch identycznych cząsteczek białka DIABLO łączy się z kaspazami i białkami IAP.

Przy okazji udało się stwierdzić, że sztuczny peptyd złożony tylko z siedmiu pierwszych aminokwasów białka DIABLO również pobudza aktywność kaspaz. To odkrycie ma duże znaczenie dla onkologów - leki uruchamiające program samobójstwa w opornych komórkach nowotworowych mogłyby zostać wykorzystane do leczenia raka.

Nature nr 6798/2000
www.biologia.pl