Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - BURZLIWA MŁODOŚĆ GWIAZDY
Wiedza i Życie nr 12/2000
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 12/2000

Zaobserwowano kosmiczne fajerwerki wystrzeliwane przez niedawno powstałą parę gwiazd.

Najbliższy obszar aktywny gwiazdotwórczo znajduje się w tle dobrze teraz widocznego gwiazdozbioru Byka. Od Słońca dzieli go 500 lat świetlnych, toteż za pomocą nowoczesnych przyrządów można śledzić nawet drobne szczegóły toczących się w nim procesów. W ciągu ostatnich 5 lat Kosmiczny Teleskop Hubble'a kilkakrotnie obserwował leżący tam obiekt oznaczony symbolem XZ Tau. Jest to ciasna para młodych gwiazd, które obiegają się nawzajem po orbicie o rozmiarach zbliżonych do orbity Plutona.

O tym, że z powstających i nowo powstałych gwiazd obficie wypływa materia, wiedziano już od dawna, toteż odkrycia kolejnych przypadków wypływu zazwyczaj przechodzą bez echa. To ostatnie zjawisko wygląda jednak na tyle malowniczo, że ilustrujące je zdjęcia trafiły do witryny Astronomical Picture of the Day (Astronomiczne zdjęcie dnia - http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/astropix.html), którą przy okazji gorąco polecam wszystkim Czytelnikom, także tym, których astronomia zupełnie do tej pory nie interesowała.

Obserwowany przez Hubble'a wypływ rozpoczął się gwałtowną erupcją, którą ujrzeliśmy przed 30 laty. Następnie jego intensywność zmalała, by po 15 latach ponownie wzrosnąć do poziomu, na którym utrzymuje się do dzisiaj. Materię odrzuconą w pierwszym wybuchu widzimy obecnie w odległości około 600 promieni orbity Ziemi (czyli około 3.5 dnia świetlnego) od XZ Tau. Oznacza to, że przez 30 lat poruszała się ona ze średnią prędkością niemal 100 km/s. To niezwykle efektowne zjawisko nie znalazło jeszcze żadnej interpretacji teoretycznej.