Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - SŁONECZNE TRENDY
Wiedza i Życie nr 2/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 2/2001

Poznaliśmy ciekawe wyniki długoletnich obserwacji Słońca.

Europejska sonda Ulysses okrążyła Słońce, przelatując nad jego biegunami i mierząc prędkość oraz gęstość wiatru słonecznego (nazwą tą określa się strumień emitowanych z powierzchni Słońca cząstek elementarnych). Okazało się, że w okolicach słonecznego równika prędkość wiatru jest średnio ponaddwukrotnie mniejsza niż na biegunach. Wszędzie jednak podlega wahaniom, co powoduje w przestrzeni międzyplanetarnej częste zderzenia szybszych strumieni z doganianymi przez nie wolniejszymi. Szybkie "podmuchy" wiatru słonecznego odkształcają ponadto magnetosferę Ziemi i są po części odpowiedzialne za burze geomagnetyczne.

Niemal jednocześnie z wynikami obserwacji Ulyssesa ukazały się wyniki dwudziestoletnich pomiarów tzw. stałej słonecznej (zdefiniowanej jako mierzona poza obrębem atmosfery Ziemi ilość energii słonecznej, która przepływa w ciągu sekundy przez 1 m2 powierzchni prostopadłej do kierunku Ziemia-Słońce).

W ostatnich latach dokładność pomiarów wyraźnie wzrosła, potwierdzając istnienie ścisłego związku między aktualną wartością "stałej" a poziomem aktywności słonecznej. "Stała" jest więc w rzeczywistości zmienną. Czy znajduje to odbicie w zmianach klimatu naszej planety na razie nie wiemy.

Prędkość wiatru słonecznego w zależności od szerokości heliograficznej (słonecznego odpowiednika szerokości geograficznej). W pobliżu biegunów Słońca wiatr jest szybki, a wahania jego prędkości niewielkie. Odwrotną prawidłowość (mała prędkość wiatru i duże wahania) obserwujemy w słonecznej strefie równikowej.