Twoja wyszukiwarka

MARTA WRZOSEK SŁAWOMIR PIKUŁA MICHAŁ RÓŻYCZKA
KSIĄŻKI
Wiedza i Życie nr 4/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/2001

EWOLUCJA CZY EGZEKUCJA

Phil Gates
Przełożyła Renata Kopczewska
Egmont Polska Sp. z o.o. Warszawa 2000

ŻYCIE NA ZIEMI

Barbara Gallavotti
Przełożyła Dagmara Spólniak
Dom Wydawniczy Bellona Warszawa 2000

"Życie na Ziemi" i "Ewolucja czy egzekucja" to adresowane do młodzieży książki o ewolucji życia na Ziemi, wydane w ramach serii edukacyjnych.

Wydawca książki Gallavotti (tłumaczenie z włoskiego) już na wewnętrznej stronie okładki reklamuje swoją publikację: "jest pasjonującą podróżą po nieznanym świecie nauki" i pomoże "uzupełnić i rozszerzyć wiedzę zdobytą w szkole". Przekonuje, że "wspaniałe ilustracje i najnowsze zdjęcia uzupełniają tekst i pomogą w zrozumieniu omawianych zagadnień". Rzeczywiście szata graficzna tej książki zachęca do zgłębiania tajników ewolucji. Jednak proces ów, w ujęciu pani Gallavotti, niewiele ma wspólnego z tym, co ogłosił Darwin, jak również z faktami, które zostały ustalone przez paleontologów. Ostrzegam więc potencjalnych czytelników przed atrakcyjnie wyglądającym tomem, tym bardziej że kusi swoją "edukacyjnością" i przystępną ceną. W rzeczywistości roi się tu od błędów merytorycznych, ilustratorskich oraz błędów tłumaczenia. Co ciekawe, książka była konsultowana przez osobę z wysokim stopniem naukowym, która, sądząc z danych znalezionych przeze mnie w Internecie, jest sekretarzem redakcji jednego z periodyków dotyczących historii nauki.

Druga z omawianych książek ukazała się w ramach cyklu "Monstrrrualna erudycja". Cała seria wydana jest na papierze niskiej jakości, dzięki czemu pozycje te są niedrogie. Książka Gatesa to właściwie komiks, a o jej wartości stanowią śmieszne, pomysłowe i dydaktyczne rysunki. Autor przedstawia zarówno przemiany życia na Ziemi, jak i mechanizmy ewolucji. Dzięki rzadko spotykanemu wymieszaniu wątków książkę czyta się bez cienia znudzenia i choć nie jest ona wolna od potknięć, z czystym sumieniem gorąco polecam ją młodym czytelnikom.

Szkoda, że książki edukacyjne tłumaczone w Polsce nie są przed decyzją o wydaniu rzetelnie konsultowane. Żal mi również, że naszym wydawnictwom nie opłaca się inwestować w kolorowe i ciekawe edytorsko dzieła rodzimych autorów. Tematy związane z ewolucją biologiczną zmonopolizowali w Polsce panowie Marcin Ryszkiewicz i Karol Sabath, co jak każdy monopol budzi niepokój, choć erudycja i zacięcie popularyzatorskie tych autorów są godne szacunku.

MARTA WRZOSEK

INŻYNIERIA GENETYCZNA - U PROGU NOWEJ ERY

praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Zimniaka
Centrum Upowszechniania Nauki PAN, Warszawa 2000

"Inżynieria genetyczna - u progu nowej ery" to książka, która podejmuje dyskusję nad przełomowymi procesami i technologiami biologii molekularnej: transgenizacją i klonowaniem.

Mają one kluczowe znaczenie dla nauk biologicznych, zajmują także niezwykle ważną pozycję w całej sferze ludzkiego poznania. Mechanizmy te mają lub najbliższej przyszłości będą miały wpływ na całą ludzkość, czy chcemy tego, czy nie.

Efektem ich zastosowania może być spełnienie nadziei na lepsze jutro, ale też stworzenie zagrożeń dla naszego gatunku w XXI wieku. W tym kontekście niezwykle istotne jest przekazanie społeczeństwu podstawowych informacji o tej dziedzinie badań i możliwych zastosowaniach jej osiągnięć. Taki właśnie jest zamysł autorów zbioru przedstawić różnorodność zjawiska, a ocenę ewentualnych zagrożeń pozostawić czytelnikowi. W mojej opinii zamysł ten udało się zrealizować znakomicie.

Słabą stroną książki jest brak najświeższych danych, na przykład o postępach w sekwencjonowaniu genomu człowieka czy na temat ostatnich eksperymentów z klonowaniem ssaków (można było te informacje zamieścić choćby w aneksie). Z drugiej strony trudno wymagać, aby wydawnictwo książkowe było równie aktualne jak gazety.

Tę pozycję mogę polecić wszystkim, od licealistów po naukowców spoza genetycznej branży. Prezentuje ona, z różnych punktów widzenia, zarys problemów naukowych, społecznych, etycznych i kulturowych, związanych z manipulacjami genetycznymi. Inspiruje do myślenia, i przygotowuje do "genetycznego szoku przyszłości".

Doc. dr hab. SŁAWOMIR PIKUŁA

INNE ŚWIATY (Other Worlds - Images of the Cosmos from Earth and Space)

James Trefil
Przełożył Piotr Amsterdamski
Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. Warszawa 2000

"Inne Światy" to przepięknie wydany album z fascynującymi zdjęciami najrozmaitszych obiektów kosmicznych.

Pierwsza reakcja osób, którym go pokazałem, była taka: to w tym kosmosie jest naprawdę tak pięknie? Nikt się też nie oparł chęci przekartkowania książki od deski do deski. I tu mógłbym skończyć recenzję, gdybym nie przeczytał "przenikliwego komentarza" (cytat z obwoluty) Jamesa Trefila, któremu (znów cytat) "udało się osiągnąć mistrzowską równowagę między pięknymi, kolorowymi zdjęciami i jasno napisanym, wnikliwym opisem Wszechświata".

Już w przedmowie dowiedziałem się, że "gwiazdozbiór Strzelca jest obszarem o małej zawartości pyłu w pobliżu środka naszej galaktyki". Dalej było jeszcze gorzej. Nie wiem, co przenika komentarz Trefila, z pewnością jednak nie jest to elementarna astronomia. Z reklamowaną jasnością opisu też nie jest najlepiej. Na przykład -"Skręcone linie sił pola magnetycznego - ich skomplikowany układ jest spowodowany konwekcją w turbulentnym gazie oraz rotacją różniczkową pod powierzchnią podtrzymują stosunkowo chłodny gaz w znacznie bardziej gorącej koronie" (s. 39). Część winy za niejasności i usterki merytoryczne spoczywa zapewne na tłumaczu i redakcji polskiej wersji; nie wydaje mi się jednak, by była ona bardzo znacząca. Po prostu w pięknym opakowaniu ze sławnym znakiem firmowym podano nam najzwyklejszy amerykański hamburger.

MICHAŁ RÓŻYCZKA