Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - SŁOŃCE DO GÓRY NOGAMI
Wiedza i Życie nr 5/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 5/2001

Bieguny pola magnetycznego Słońca zamieniły się miejscami.

W zeszłym roku północny biegun magnetyczny Słońca znajdował się na północnej półkuli naszej gwiazdy. W ciągu paru miesięcy słoneczne pole magnetyczne przeorientowało się i "stoi teraz do góry nogami": jego biegun północny znalazł się na półkuli południowej. Takie zmiany powtarzają się regularnie co 11 lat, oznajmiając, że aktualny cykl aktywności słonecznej osiągnął swe maksimum. Pole magnetyczne Słońca jest podobne do ziemskiego, a oba do pola zwykłego magnesu sztabkowego. Takie pola noszą nazwę dipolowych (dwubiegunowych). W minimum cyklu aktywności (wtedy, gdy na tarczy Słońca jest najmniej plam) dipolowe pole słoneczne osiąga natężenie od kilku do kilkunastu razy większe od ziemskiego. Ze wzrostem aktywności nakładają się na nie wielokrotnie silniejsze pola plam, których natężenie może być nawet kilka tysięcy razy większe od ziemskiego. Plamy słoneczne często pojawiają się parami, przy czym każdemu składnikowi pary odpowiada inny biegun magnetyczny (taką parę można sobie wyobrażać jako bieguny schowanego pod powierzchnią Słońca magnesu o kształcie podkowy). Pary plam przemieszczają się po powierzchni Słońca i odkształcają w taki sposób, że ich pola pomału niwelują pole dipolowe, po czym odtwarzają je ze zmienioną orientacją.

Zmiany liczebności plam na tarczy Słońca. Wszystko wskazuje na to, że maksimum obecnego cylku słonecznego mamy już za sobą

Pozorna prostota tego zjawiska jest jednak dość zwodnicza. W rzeczywistości pole magnetyczne Słońca podlega niezwykle skomplikowanym procesom, do których zrozumienia jest nam jeszcze bardzo daleko. Ziemskie pole magnetyczne również zmienia orientację, mimo iż na naszej planecie nie obserwujemy odpowiedników plam słonecznych. Zmiany te są nieregularne czasami powtarzają się co kilka tysięcy lat; czasami co kilkadziesiąt milionów. Ostatnia z nich miała miejsce 740 tys. lat temu i według niektórych naukowców czas już na następną. Swoją drogą byłoby zabawnie, gdyby nastąpiła podczas zawodów w marszu na orientację...