Twoja wyszukiwarka

ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
SYGNAŁY - RUCHLIWY ZAKĄTEK ANTARKTYDY
Wiedza i Życie nr 6/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 6/2001

Jeden z antarktycznych lodowców bardzo szybko topnieje i spływa do morza.

Cieplejsze lata końca XX wieku odcisnęły wyraźne piętno na wielu górskich lodowcach. Szczególnie dotyczy to lodowców położonych w strefie tropikalnej, gdzie występują duże różnice temperatur między szczytami a podnóżem gór. Wieloletnie pomiary zasięgu jęzorów lodowca Quelccaya w Peru wskazują, że proces jego topnienia przebiega teraz aż 32 razy szybciej niż przed rokiem 1983. Podobną tendencję obserwuje się na Kilimandżaro.

Naukowcy oceniają, że za 10-20 lat legendarne śniegi na szczycie tej góry mogą całkiem zaniknąć. Zagadką wciąż pozostają lodowce stref podbiegunowych, które zawierają największe ilości lodu i w których jak do tej pory nie udało się zaobserwować jednoznacznych prawidłowości. Najnowsze satelitarne pomiary lodowca Pine Island największego w zachodniej Antarktyce wykazały, że topi się on w szybkim, choć stabilnym tempie 4 gigaton rocznie. Odkrycie to czyni z niego jedyny lodowiec strefy polarnej, który od 1993 roku konsekwentnie się zmniejsza. Jego topnienie powoduje podnoszenie poziomu oceanów o jedną setną milimetra na rok. To niedużo, ale ten lodowiec może przyspieszyć topnienie całej Antarktyki. Jeśli utrzyma dotychczasowe tempo, za kilkaset lat jego znaczna część spłynie do morza, tworząc nowy lodowiec szelfowy.

Naukowcy nie potrafią określić, dlaczego Pine Island tak szybko topnieje. Narzuca się odpowiedź, że powodem jest globalne ocieplenie. Jednak nie stwierdzono tego w przypadku innych lodowców polarnych. Badania pokrywy lodowej, prowadzone w innych częściach Antarktyki oraz w Arktyce dają sprzeczne wyniki. Zwykle dokładniejsza analiza pokazuje, że lodowce zarazem topią się i przyrastają, więc ciężko stwierdzić jednoznaczną tendencję. Możliwe, że ruchem antarktycznego lodu rządzą przede wszystkim procesy zachodzące w skalnym podłożu. Wskazuje na to niedawne odkrycie "lodowych rzek".