Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - OSTROŻNIE Z NOWINKAMI
Wiedza i Życie nr 7/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 7/2001

Przewidywania teorii Wielkiego Wybuchu zostały potwierdzone przez dwa niezależne zespoły naukowe.

Miesiąc temu przestrzegaliśmy przed zbyt pochopnym przyjmowaniem nowych teorii opisujących pierwsze chwile Wszechświata [patrz: "Sygnały", WiŻ nr 6/2001]. Tuż po zamknięciu numeru okazało się, że powściągliwość naprawdę popłaca. Poczciwy, stary Wielki Wybuch, z którym chciały konkurować zderzające się w pięciowymiarowej przestrzeni brany, ma się tak dobrze jak nigdy dotąd! Stwierdzili to zgodnie przedstawiciele dwóch międzynarodowych zespołów naukowych, którzy na zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego przedstawili wyniki obserwacji promieniowania reliktowego (nazwą tą określa się docierające do nas pod postacią mikrofal promieniowanie wyemitowane około 300 tys. lat po Wielkim Wybuchu).

Oba zespoły posługiwały się teleskopami wynoszonymi w górne warstwy atmosfery za pomocą balonów. Wstępna analiza danych, której wyniki opublikowano ponad rok temu, potwierdziła poprawność koncepcji Wszechświata, powstałej w ostatnich latach na podstawie obserwacji odległych galaktyk i wybuchających w nich gwiazd (tzw. supernowych) [patrz: "Dziwna próżnia naszego Wszechświata", WiŻ nr 7/2000]. Ostatnie badania dodały do tego obrazu kilka drobnych, lecz bardzo ważnych szczegółów. Wykazano dzięki temu jego pełną zgodność z przewidywaniami teorii Wielkiego Wybuchu, którą uzupełniono hipotezą o inflacji (ta ostatnia zakłada, że bardzo młody Wszechświat przeżył epokę niezwykle szybkiej ekspansji).

Wysoka jakość danych umożliwiła ponadto wyznaczenie podstawowych parametrów Wszechświata. Zwyczajna materia, z której zbudowane są gwiazdy i planety, stanowi jedynie 4-8% jego zawartości. Reszta to "ciemna materia" , która o swym istnieniu daje znać jedynie poprzez przyciąganie grawitacyjne, oraz "ciemna energia", która przeciwdziała grawitacji, powodując powolne przyspieszanie ekspansji Wszechświata. Mimo iż stanowią one odpowiednio około 35% i około 60% zawartości Wszechświata, ich natura jest nieznana. Sam Wszechświat jest płaski (co oznacza, że obowiązuje w nim znana ze szkoły geometria euklidesowa) i liczy sobie około 14 mld lat.

Sukces badań promieniowania reliktowego nie oznacza, że Wielki Wybuch i inflacja zyskały status jedynie słusznej i niepodważalnej teorii. Ich przewidywania będą dalej sprawdzane i w przyszłości któreś z nich może okazać się błędne. Dopiero wtedy zaistnieje prawdziwa potrzeba radykalnie odmiennego spojrzenia na Wszechświat np. z perspektywy piątego wymiaru...