Twoja wyszukiwarka

MARIA SUPRANOWICZ
SYGNAŁY - STAROŻYTNY SYSTEM WAG
Wiedza i Życie nr 8/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/2001

Kraje Bliskiego Wschodu już w epoce brązu miały wspólny, łatwy sposób przeliczania różnych systemów wag.

Państwa położone między Indusem a wschodnimi wybrzeżami Morza Śródziemnego handlowały surowcami takimi jak: lazuryt, miedź, cyna, srebro, złoto oraz egzotycznymi wyrobami ceramicznymi. Między 2500 a 1000 rokiem p.n.e. posługiwano się wprawdzie rozmaitymi systemami wag, ale każdy z nich w mniejszym lub większym stopniu podlegał "wzorcowemu" systemowi przeliczeń - twierdzą Alfredo Mederos z Universidad Complutense w Madrycie i Clifford C. Lamberg-Karlovsky z Harvard University w USA.

Wzmianki o tym znajdują się m.in. w mezopotamskim tekście z około 1800 roku p.n.e., który tak wspomina o przeliczaniu wagi z wzorca z Dilmun (używanego na wyspach i wybrzeżach Półwyspu Arabskiego) na wzorzec starobabilońskiego miasta Ur: "(...) dali nam 5532 i 2/3 miny miedzi według wzorca z Dilmun. Całkowita jej waga wynosi 611 talentów oraz 6 i 2/3 miny według wzorca z Ur".

Najnowsze badania oparto na porównaniu jednostek wagi stosowanych w różnych krajach. Syryjski talent o wadze 28.2 kg dzielił się np. na 60 min (1 mina to 470 g); mina dzieliła się na 50 szekli. Szeklowi ugaryckiemu (9.4 g) dokładnie odpowiada egipski kedet i jest równy 3/4 egipskiego złotego debena (12.83 g), a zatem 4 szekle ugaryckie (4 x 9.4 g = 37.6 g) w przybliżeniu odpowiadają 3 egipskim złotym debenom (3 x 12.83 g = 38.49 g). Zależności te pozwalały na stosowanie podczas przeliczeń rozmaitych kombinacji odważników. Stosowane systemy przeliczników przyczyniły się do rozwoju wymiany handlowej na Bliskim Wschodzie twierdzą uczeni.

Nature nr 6836/2001