Twoja wyszukiwarka

EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
SYGNAŁY - NIECIERPEK-KONKWISTADOR
Wiedza i Życie nr 8/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/2001

Przybysz z Azji wypiera europejskie gatunki roślin.

Naszym rodzimym roślinom mogą zagrażać obce gatunki, które często przy-padkowo zostają przeniesione z odległych terenów. Przybysze są groźnymi konkurentami zabierającymi składniki pokarmowe, wodę, światło i przestrzeń. Mogą także skuteczniej wabić owady zapylające kwiaty. Właśnie taką strategię stosują niecierpki z gatunku Impatiens glandulifera, które "przekupują" trzmiele bardzo słodkim nektarem. Roślina ta pochodzi z Himalajów, a w Europie pojawiła się ponad sto lat temu. Rozprzestrzenia się bardzo szybko, wybierając najchętniej brzegi rzek.

Zapylanie można porównać do kwiatowego rynku, na którym klient, czyli owad, przebiera wśród towarów. Wśród producentów panuje duża konkurencja, tu także najwyżej ceniona jest dobra jakość (np. zasobność w cukier). W centralnej Europie nie ma gatunku, który mógłby przebić ofertę niecierpka. Każdy jego kwiat produkuje ponad 0.3 mg cukru na godzinę, podczas gdy norma wśród europejskich roślin wynosi grubo poniżej 0.1 mg cukru.

Rzadsze odwiedziny owadów u konkurentów niecierpka mają przykre konsekwencje gatunki rosnące w jego sąsiedztwie wytwarzają mniej nasion.

Zdobycie monopolu ułatwia niecierpkowi jego wzrost - osiąga prawie 2 m wysokości, wyprzedzając także pod tym względem wszystkie jednoroczne gatunki w Europie. Walkę o przestrzeń ułatwiają mu również niewielkie wymagania pod względem klimatu i gleby. Choć niecierpek nie zdobył przychylności ekologów, dużo łaskawiej patrzą nań właściciele ogródków, doceniając jego piękne, duże kwiaty. Coraz częściej, zwłaszcza na wsi, można spotkać ten gatunek w przydomowych ogrodach.

Nature nr 6838/2001