Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
SYGNAŁY - W CENTRUM CENTAURA
Wiedza i Życie nr 8/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/2001

Międzynarodowy zespół astronomów przeprowadził niezwykle trudne obserwacje olbrzymiej galaktyki.

W odległości 11 mln lat świetlnych od Słońca znajduje się galaktyka, która jako obiekt pod wieloma względami nietypowy już od dawna wzbudza zainteresowanie astronomów. Gdyby nasze oczy mogły odbierać fale radiowe, ujrzelibyśmy ją jako najjaśniejszy obiekt w gwiazdozbiorze Centaura, co uzasadnia nadaną jej przez radioastronomów nazwę Centaur A (w skrócie Cen A).

Większość promieniowania radiowego Cen A pochodzi z leżącego w samym centrum galaktyki niewielkiego źródła, którego wydajność ulega szybkim, chaotycznym zmianom. Mechanizm sterujący tym potężnym nadajnikiem radiowym był do niedawna dosłownie i w przenośni owiany mgłą tajemnicy. Centrum Cen A jest bowiem szczelnie zasłonięte gęstymi obłokami pyłu, które układają się w charakterystyczny pas przecinający całą galaktykę. Pyłową zasłonę udało się sforsować dopiero na przełomie stycznia i lutego br. dzięki obserwacjom w podczerwieni, które przeprowadzono za pomocą ośmiometrowego teleskopu w Europejskim Obserwatorium Południowym na Cerro Paranal w Chile.

Okazało się, że centralne radioźródło jest otoczone dyskiem o średnicy około 4 tys. lat świetlnych. Zmierzono też prędkość wirowania dysku, co z kolei umożliwiło obliczenie masy radioźródła. Jest ona dwieście milionów razy większa od masy Słońca!

Tak więc prawdopodobnie i w tym przypadku mamy do czynienia z olbrzymią czarną dziurą, prawie sto razy większą od dziury tkwiącej w centrum naszej Galaktyki.