Twoja wyszukiwarka

BOGDAN MIŚ
SYGNAŁY - DZIESIĘĆ RAZY SZYBCIEJ NIŻ DŹWIĘK
Wiedza i Życie nr 8/2001
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 8/2001

Program Hyper-X przewiduje budowę samolotu rozwijającego prędkość 10 Ma.

Podróżnicy powinni się uczyć nowych słów. Takich jak scramjet (czyt. skramdżet), które oznacza nowy typ silnika odrzutowego, zdolnego do rozpędzenia samolotu do prędkości 10 Ma, czyli dziesięciokrotnej szybkości dźwięku. Dotychczas najszybszym samolotem o napędzie odrzutowym był SR-71 Blackbird, który osiągał ponad 3 Ma. NASA wspólnie z firmą Orbital Sciences prowadzi badania nad superszybkimi samolotami przyszłości w ramach programu Hyper-X. Pod koniec kwietnia Amerykanie zaprezentowali pierwszy samolot wykorzystujący scramjety - Orbiter X-43A. Pierwszy lot tego bezzałogowego pojazdu nastąpił w maju. Za pięć lat, kosztem 200 mln dolarów ma być opracowany pierwszy załogowy samolot zdolny do lotów z prędkościami naddźwiękowymi, około 7-10 Ma. Zespół Orbital Launch Systems Group opracował już trzy rodzaje rakiet służących do startu. Po przekroczeniu bariery dźwięku zostaną one odrzucone, po czym rolę napędu przejmą silniki odrzutowe - scramjety.

W odróżnieniu od dotychczasowych superszybkich samolotów o napędzie rakietowym X-43 jest napędzany silnikami wykorzystującymi przepływ powietrza. To oznacza, że takie samoloty będą mogły wynieść większe ładunki nawet na orbitę okołoziemską. Nie będą przy tym tak obciążone jak obecne promy kosmiczne, które startują z olbrzymimi zapasami utleniacza dla silników rakietowych.

Konstrukcje zarówno bezzałogowego X-43A, jak i przyszłego samolotu bazują na pracach wykonanych w początkach lat osiemdziesiątych. Opracowano wtedy trójstopniową rakietę, z której teraz zdjęto drugi i trzeci stopień, oraz dodano skrzydła i stateczniki. Hyper- fazie startu będzie znajdował się na czubie pierwszego stopnia rakiety. Kompozytowe struktury samolotu ochroni specjalna osłona termiczna. Pierwszy start X-43 nastąpi w bazie Edwards. Samolot poleci wzdłuż wybrzeża Kalifornii. Do wyniesienia w powietrze zostanie wykorzystany bombowiec B-52B, podobnie jak było w wypadku pamiętnych misji samolotu X-15.