Twoja wyszukiwarka

REDAKCJA
WYDARZENIA ROKU 2000 - GEOLOGIA
styczeń 2001
Wielkie wymieranie jeszcze większe. Wymarcie prawie 90% kręgowców u schyłku okresu permskiego, 250 mln lat temu, nie było jedynym kataklizmem, który się wtedy wydarzył. Badania południowoafrykańskich osadów z tego okresu dowiodły, że wydarzeniu temu ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - KLIMATOLOGIA
styczeń 2001
Lodu coraz mniej. Pomiary satelitarne pozwoliły po raz pierwszy całościowo określić grubość pokrywy lodowej Morza Arktycznego. Okazało się, że lód jest bardzo cienki i wrażliwy na niewielkie zmiany globalnej temperatury. Ma przeciętnie tylko 3 m, czyli ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - BIOLOGIA I GENETYKA
styczeń 2001
Genomowy wyścig. Rok 2000 był okresem emocjonującego wyścigu do odczytania całego DNA człowieka. W zażartej rywalizacji o sławę i pieniądze konkurowali ze sobą naukowcy z prywatnych i państwowych laboratoriów. Już w kwietniu firma Celera Genomics ogłosiła, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - FIZYKA
styczeń 2001
Wyłączono na zawsze LEP. W listopadzie ubiegłego roku podjęto decyzję o definitywnym wyłączeniu LEP-u, najpotężniejszego w świecie akceleratora elektronów i pozytonów, pracującego od 11 lat w Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek CERN w Genewie. To ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - CHEMIA
styczeń 2001
Leki na przeziębienie. W teksańskiej firmie farmaceutycznej Cytoclonal opracowano serię aktywnych substancji chemicznych skutecznie leczących przeziębienia. Dotychczas nie znaliśmy na tę powszechną dolegliwość innych środków niż polopiryna i sok z malin, ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ARCHEOLOGIA
styczeń 2001
Siedem grobów sprzed 3 tysięcy lat odkryli w Opolu archeolodzy z Muzeum Śląska Opolskiego. Są to groby ciałopalne, jamowe - spalone szczątki zmarłych były wrzucane wprost do jamy grobowej. W dwóch z nich odnaleziono dużą liczbę naczyń, włożonych tam ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - MEDYCYNA
styczeń 2001
Wirus Ebola mniej groźny. Po raz pierwszy pojawiła się nadzieja na unieszkodliwienie śmiercionoś- nego zarazka. Udało się bowiem znaleźć wspólne elementy białka wytwarzanego w wielu wariantach przez wirusa, które odgrywa kluczową rolę w zakażeniu. A ...
WYDARZENIA ROKU 2000 - ASTRONOMIA
styczeń 2001
Niezwykły wybuch zaobserwowano nad północno-zachodnią Kanadą. Eksplodował duży bolid, czyli bardzo jasny meteoryt, z rzadko spotykanego gatunku chondrytów węglowych. Energia wybuchu była tylko kilka razy mniejsza od wybuchu bomby zrzuconej na Hiroszimę, ...
SYGNAŁY - CAŁODOBOWY ZEGAR
styczeń 2001
Pierwszy na świecie zegar słoneczny, który potrafi mierzyć czas przez 24 godziny na dobę został zrobiony z mosiądzu przez Marka Szymochę, na zamówienie Polskiej Stacji Polarnej na Spitsbergenie. Jest to prawdopodobnie jedyny zegar słoneczny postawiony ...
MNEMONIK. ODCINEK III: JĘZYK POLSKI
grudzień 2000
Najwięcej prac nadesłanych w naszym konkursie dotyczyło licznych zawiłości naszego ojczystego języka. Przedstawiamy zatem pierwszą porcję mnemoników gramatycznych. W tym odcinku kompozycje najbardziej zwięzłe i treściwe. Kolejność przypadków (mianownik, ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
listopad 2000
W laboratorium uniwersytetu stanowego w Illinois karmi się myszy pomidorami zawierającymi szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu dróg oddechowych - chorobie śmiertelnej dla niemowląt, na którą nie ma ani lekarstwa, ani szczepionki. Jadalna szczepionka ...
MNEMONIK ODCINEK II: GEOGRAFIA
listopad 2000
W tym miesiącu mnemoniki geograficzne. W naszym ogłoszeniu o konkursie proponowaliśmy opracowanie sposobu na zapamiętanie "lewych dopływów Wisły" i jedna z Czytelniczek wzięła to sobie do serca. Dzięki niej możemy przedstawić nie tylko królową ...
SYGNAŁY - DEPESZE NAUKOWE
październik 2000
W krótką podróż kosmiczną, podobną do tej, której doświadczył kosmonauta Alan Sheppard w 1961 roku, wysłano dwa gatunki bakterii - jeden niezwykle odporny na promieniowanie i drugi pochodzący z gorących i silnie kwasowych źródeł Parku Narodowego Yellowstone. ...
MNEMONIK ODCINEK I: MEDYCYNA
październik 2000
W tym miesiącu prezentujemy część najlepszych mnemoników medycznych. Ciąg dalszy w jednym z dalszych numerów - żeby nie trzeba było zbyt długo czekać na mnemoniki z innych dziedzin wiedzy, zamierzamy zmieniać tematykę co miesiąc. W listopadzie opublikujemy ...
SYGNAŁY - NAGRODY IM. STEINHAUSA ROZDANE
maj 2000
Nagrody im. Steinhausa rozdane Redaktor naczelny Wiedzy i Życia (na zdjęciu po prawej) odebrał z rąk prof. Ewy Łętowskiej, przewodniczącej jury i prof. Janusza Hamana, członka rady i zarządu Polskiej Fundacji Upowszechniania Nauki nagrodę im. Hugona ...
SYGNAŁY - WWW.W SIECI
luty 2000
Rumunia: donosy Rumuńskie służby specjalne zainteresowały się Internetem.Do obywateli zaapelowano o składanie elektronicznych donosów. Rumuńska Służba Informacyjna oczekuje od ludności doniesień o szpiegach, biznesmenach "stwarzających zagrożenie ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - ARCHEOLOGIA
styczeń 2000
Cmentarzysko założone około 4 tys. lat temu przez ludność zaliczaną do kultury pucharów lejkowatych odkryli archeolodzy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kicharach Nowych (woj. świętokrzyskie). Na bogato wyposażony grób (XVI/XV wiek p.n.e., ...
SYGNAŁY - KOSMICZNA STACJA NA KOSMICZNYM ŚMIETNIKU
styczeń 2000
Aby uniknąć zderzenia z fragmentem starej rakiety nośnej, międzynarodowa stacja kosmiczna ISS (International Space Station) została zmuszona do niezaplanowanej zmiany orbity. W przestrzeni wokółziemskiej robi się tłoczno. Oprócz użytecznych satelitów ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - GENETYKA
styczeń 2000
Tytoń stał się źródłem leków przeciw nowotworom. W jego liściach zakażonych wirusem mozaiki tytoniowej powstaje dużo białek wirusa. Jeżeli przerobić genetycznie wirusa, dodając mu gen kodujący dowolne białko, np. będące lekiem, po 2-3 tygodniach od ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - MATEMATYKA I INFORMATYKA
styczeń 2000
Rekordowa liczba pierwsza ma ponad 2 mln cyfr. Jej odkrywca otrzymał premię w wysokości 50 tys. dolarów; następna nagroda (100 tys. dolarów) czeka na odkrywcę liczby pierwszej zawierającej minimum 10 mln cyfr. Odkrycie zostało dokonane w ramach projektu ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - FIZYKA
styczeń 2000
Czy stałe fizyczne są stałe? Wyniki badań sugerują, że jedna z fundamentalnych stałych, tzw. stała struktury subtelnej, określająca siłę, z jaką oddziałują ze sobą cząstki naładowane i widma promieniowania emitowanego przez atomy, powoli się zmienia. ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - ASTRONOMIA
styczeń 2000
Zarejestrowano kolejny błysk promieniowania gamma. W trakcie trwania błysku udało się zaobserwować jego źródło w świetle widzialnym. Była to pierwsza tego typu detekcja w niemal trzydziestoletniej już historii tych zjawisk. Mimo to przyczyny wybuchów ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - MEDYCYNA
styczeń 2000
Komórkowe źródło młodości tak uczeni nazwali enzym telomerazę, znany z tego, że zapewnia nieśmiertelność komórkom nowotworowym. Teraz dzięki niemu udało się zmusić zdrowe ludzkie komórki do dłuższego życia, i to bez żadnych oznak degeneracji. Stwarza ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - BIOLOGIA
styczeń 2000
Odkryto fragmenty czaszki i zębów Australopithecus garhi - nowego gatunku australopiteka. Żył on na terenie Etiopii przed około 2.5 mln lat, czyli prawie równocześnie z najstarszymi znanymi gatunkami człowieka (Homo habilis i H. rudolfensis). ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - KLIMAT
styczeń 2000
Lasy mogą pochłonąć nadmiar CO2. Okazało się, że lasy umiarkowanych szerokości geograficznych pochłaniają z atmosfery więcej tego gazu, niż dotąd przypuszczano. Potwierdził to inny eksperyment, zakończony kilka miesięcy później przez inny zespół i przeprowadzony ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - CHEMIA
styczeń 2000
Nowy proces wytwarzania ceramiki magnetycznej, materiału niezbędnego do produkcji odbiorników telewizyjnych, komputerów i... kart kredytowych, opracowali badacze z University College of London. Metoda nosi nazwę samopropagującej syntezy wysokotemperaturowej ...
WYDARZENIA ROKU 1999 - GEOLOGIA
styczeń 2000
Skamieniałe szczątki niewielkiego drapieżnego dinozaura Scipionyx samniticus, znalezionego przed kilkunastu laty we Włoszech, były zachowane tak wspaniale, że pozostały nawet ślady niektórych narządów wewnętrznych. Interpretacja oddychania tego dinozaura ...
BIOLOGIA KOMÓRKI
wrzesień 1999
Grzegorz Nalepa, autor wydanej w ub.r. przez wydawnictwo Prószyński i S-ka znakomitej multimedialnej Biologii komórki, prowadzi świetną witrynę internetową pod tą samą nazwą. Jest ona dostępna pod adresem http://www.wiedzaizycie.pl. Można w niej znaleźć ...
REZONANS NA SALI OPERACYJNEJ
marzec 1999
Operacje mózgu wymagają doskonałych umiejętności technicznych, znajomości anatomii i szczególnych predyspozycji. Jednak nawet najlepszy fachowiec niewiele zdziała bez odpowiedniej diagnostyki. To od badania głowy rozpoczęła się kariera tomografii komputerowej, ...
TELESKOPY WZIĘTE
marzec 1999
W ostatnich dniach grudnia 1998 roku gościliśmy w redakcji laureatów naszego Piątego Konkursu Astronomicznego. Teleskopy firmy Uniwersał, ufundowane przez naszą redakcję, trafiły zgodnie z informacją zamieszczoną w "WiŻ" nr 12/1998 w ręce członków ...
SPIS TREŚCI ROCZNIKA 1998
grudzień 1998
INDEKS AUTORÓW (ZAWIERA TAKŻE NUMER PISMA, A W NAWIASIE STRONY; GWIAZDKĄ OZNACZONO DODATEK HUMANISTYCZNY) Acerboni Giovanni 4* (s. 57) AGOR12 (s. 62) AKW 1 (s. 80), 2 (s. 80), 3 (s. 80), 4 (s. 80), 5 (s. 80), 6 (s. 80), 7 (s. 80), 8 ...
NOBEL 98
grudzień 1998
Coroczne emocje związane z Nagrodami Nobla już minęły. Znamy decyzje gremiów stanowiących o nagrodach. Szerzej o laureatach i leżących u podstaw noblowskich decyzji osiągnięciach będziemy pisać w kolejnych numerach "Wiedzy i Życia". l Literatura: ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
październik 1998
"ERUDYTA ROKU": PAN GRZEGORZ MAKULEC. GRATULUJEMY! Wyłoniliśmy wreszcie "Erudytę roku"; został nim mocą losowania pan Grzegorz Makulec, który uzyskał 120 punktów. W finałowym losowaniu wysokiej klasy cyfrowego dyktafonu firmy Voice-It, ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
wrzesień 1998
WRZESIEŃ: TYTUŁ DLA PANI AGNIESZKI! Zaszczytny tytuł "Erudyty września" wędruje w tym miesiącu nad morze, do Gdyni. W wyniku losowania otrzymuje go (wraz z nagrodą, amerykańskim minidyktafonem cyfrowym VT-300 firmy Voice-It) pani Agnieszka ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
sierpień 1998
SIERPIEŃ: JUNIOR "ERUDYTĄ MIESIĄCA" W tym miesiącu nagroda (amerykański minidyktafon cyfrowy VT-300 firmy Voice-It) wraz z tytułem "Erudyty sierpnia" jadą do Zagórza, gdzie oczekuje na nie nasz junior, liczący sobie lat 17 pan Grzegorz ...
FRYZURA A LA EINSTEIN
sierpień 1998
Ryc. 1 Fot. Braun Podczas niedawnego Pikniku naukowego '98 testowaliśmy wraz z publicznością nowe suszarki Braun-Sensation. Wyposażono je w nasadki z miękkimi "palczastymi" końcówkami (ryc. 1). Silniczek umieszczony w nasadce wprawia końcówki ...
WYDRUK JAK FOTO
sierpień 1998
Fot. Mitsubishi Electronic Mitsubishi Electric produkuje m.in. kolorowe drukarki. W sumie 5 rodzajów, z tego dwie komputerowe: CP-700DE oraz CP--700DSE (na zdjęciu). Ta ostatnia drukuje w dwóch formatach: 100x75 mm lub 130x98. Potem powierzchnia papieru ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
lipiec 1998
LIPIEC: JEDZIEMY Z TYTUŁEM DLA KORFANTOWA! Uważni uczestnicy naszego konkursu pamiętają zapewne, że w poprzednim miesiącu w szranki walki o tytuł "Erudyty maja" stanęło 11 osób. W tym miesiącu mamy pretendentów cały tuzin, przy czym z poprzedniej ...
MONITORY DO WSZYSTKIEGO
czerwiec 1998
Fot. Sony Sony wprowadza na rynek dwa nowe modele monitorów multimedialnych typu Multiscan 120 AS z 15-calowym kineskopem oraz 220 AS z 17-calowym. Doskonałą rozdzielczość, kontrastowość oraz nasycenie barw zapewniają kineskopy typu Trinitron. Powierzchnia ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
czerwiec 1998
CZERWIEC: TYTUŁ DLA KATOWIC Erudyta - stan na 24 kwietnia 1998 roku. Do walki o tytuł "Erudyty czerwca" stanęli zdobywcy 60 pkt. w kolejnych sześciu etapach naszego konkursu: UCZESTNIK MIEJSCOWOŚĆ WYNIK Grzegorz ...
TERMOMETR W UCHU
czerwiec 1998
Fot. Braun Thermoscan firmy Braun jest przeznaczony do mierzenia temperatury ciała w uchu. Pomiar trwa zaledwie sekundę. Wynik można odczytać na wyświetlaczu ciekłokrystalicznym. We wzierniku osadzona jest odporna na zadrapania soczewka selenkowo-cynkowa ...
400 MINUT NON STOP
czerwiec 1998
Fot. Sony Cyfrowa kamera Sony typu DCR-TRV7E DV może pracować przez 6 godzin i 40 minut bez wymiany baterii, a także odtwarzać obraz jak magnetowid. 4-calowy ruchomy monitor ciekłokrystaliczny, stanowiący integralną część kamery, pozwala oglądać nagrywany ...
POCHODZENIE SMOKÓW: ROZWIĄZANIE ZAGADKI
czerwiec 1998
W "Wiedzy i Życiu" nr 4/98 zamieściliśmy artykuł - żart primaaprilisowy. Otrzymaliśmy bardzo wiele poprawnych odpowiedzi. Nagrody - encyklopedie multimedialne - wylosowali: Konrad Kubica z Bielska-Białej, Jerzy Bogusz z ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
maj 1998
W MAJU TYTUŁ DLA EWY... Tytuł "Erudyty maja" (drugi z kolei w nowej wersji naszego konkursu) przypadł w drodze losowania pani Ewie Ulatowskiej z Olsztyna; serdecznie gratulujemy i stosowny upominek wysyłamy pocztą. A oto czołówka naszego ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
kwiecień 1998
MAMY PIERWSZEGO "ERUDYTĘ MIESIĄCA" Tak więc - nowa wersja naszego konkursu przyniosła owoce w postaci pierwszego zwycięzcy (patrz niżej). Miło nam, że tak wielu Czytelników bawi się wraz z nami; mamy nadzieję, że w miarę rozwoju konkurs ...
LIST OTWARTY DO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI
marzec 1998
W dniu 6 stycznia 1998 roku Telewizja Polska pokazała w programie pierwszym, o godzinie 21:20 film brytyjski pt. Igor - dziecko Czarnobyla. Większość informacji dotyczących skutków zdrowotnych Czarnobyla, przekazanych w tym wzruszającym obrazie, ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
marzec 1998
KOŃCZYMY PIERWSZY ETAP Miło nam zakomunikować, że Wydawnictwo Naukowe PWN uznało, że osoby, które w ciągu kolejnych 6 miesięcy zdobędą w naszym konkursie minimum 36 punktów -- będą traktowane tak, jak osoby, które przeszły pomyślnie pierwszą eliminację ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
luty 1998
KOŃCZYMY PIERWSZY ETAP Miło nam też zakomunikować, że Wydawnictwo Naukowe PWN uznało, że osoby, które w ciągu kolejnych 6 miesięcy zdobędą w naszym konkursie minimum 36 punktów -- będą traktowane tak, jak osoby, które przeszły pomyślnie pierwszą ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
styczeń 1998
KOŃCZYMY PIERWSZY ETAP Miło nam też zakomunikować, że Wydawnictwo Naukowe PWN uznało, że osoby, które w ciągu kolejnych 6 miesięcy zdobędą w naszym konkursie minimum 36 punktów -- będą traktowane tak, jak osoby, które przeszły pomyślnie pierwszą ...
SPROSTOWANIE
lipiec 1997
Kilka zer za dużo znalazło się w sygnale o odwiedzinach obłoku magnetycznego zamieszczonym w majowym numerze "Wiedzy i Życia". Zewnętrzna granica magnetosfery rozciąga się ponad 60 tys. km od powierzchni Ziemi, orbita geostacjonarna znajduje ...
SPIS TREŚCI
grudzień 1996
INDEKS AUTORÓW (zawiera także numer pisma, a w nawiasie strony; gwiazdką oznaczono dodatek humanistyczny) Bajtlik Stanisław 1 (s. 20) Bartnik Aleksy 1 (s. 54), 3 (s. 52), 4 (s. 66), 5 (s. 69), 6 (s. 65), 7 (s. 63), 8 (s. 62), 9 (s. 72), 11 (s. ...
NAGRODY NOBLA 96
grudzień 1996
Początek jesieni w nauce to Nagrody Nobla. Cały świat z ogromnym zainteresowaniem czeka na ogłoszenie komu przyznano to prestiżowe wyróżnienie. Laureatami Nagrody Nobla w 1996 roku zostali: * W dziedzinie literatury: WISŁAWA SZYMBORSKA - za poezję, ...
PRZEGLĄD POLITYCZNY
listopad 1996
LISTOPAD 1926 ROKU Po raz pierwszy zwołana sesja sejmowa według nowego brzmienia konstytucji rozpoczęła się w atmosferze sporu. Opinja niezupełnie dobrze zorjentowała się w jego sensie, uważała go za wzór czysto formalny - i zbędny. (...) Chodziło ...
KWIETNIOWA ZAGADKA
czerwiec 1996
W numerze 4/1996 "Wiedzy i Życia" zamieściliśmy, jak co roku, żart primaaprilisowy, prosząc Czytelników o jego odnalezienie. Otrzymaliśmy kilkadziesiąt odpowiedzi, wśród nich 42 prawidłowych. Nieprawdziwa informacja o "biczu AChT" ...
MAŁPA W LABORATORIUM
maj 1996
Zbliża się koniec roku szkolnego, czas matur i egzaminów wstępnych na wyższe uczelnie. W ramach przygotowań do tych ważnych wydarzeń chcemy Czytelnikom "Wiedzy i Życia" zaproponować rozrywkę. Ogłaszamy konkurs pod hasłem "Małpa w laboratorium". ...