Twoja wyszukiwarka

MICHAŁ RÓŻYCZKA
GŁOWA DO GÓRY
grudzień 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 grudnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 grudnia o 23:00, 30 grudniao 22:00 i 15 stycznia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4,5 wielkości gwiazdowej (4,5m), schematycznie ukazana ...
WYNIKI ÓSMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
grudzień 2001
W tym roku nie przyznaliśmy pierwszej nagrody. Firma Uniwersał ufundowała jednak dwie równorzędne nagrody za miejsca drugie i piąte oraz nagrodę specjalną. Oto lista nagrodzonych: II nagroda (20 cm teleskop Newtona): Marcin Dobrowolski z Kołobrzegu ...
SYGNAŁY - DZIUROWE PRZYCIĄGANIE
grudzień 2001
Co zrobią dwie czarne dziury, gdy znajdą się blisko siebie? Teoria względności jest od strony matematycznej niezwykle skomplikowana. Tylko w najprostszych przypadkach można rozwiązać jej równania za pomocą ołówka i kartki papieru. Chcąc na przykład ...
SYGNAŁY - OBLICZE KOMETY
grudzień 2001
Dzięki pomysłowości i wytrwałości inżynierów z NASA uzyskaliśmy dokładne zdjęcia jądra komety. W nocy z 22 na 23 września do komety Borrelly dotarła sonda Deep Space 1. Jest to pierwsza sonda z programu New Millenium, w ramach którego NASA projektuje ...
SYGNAŁY - WSZECHŚWIAT PEŁEN HELU
listopad 2001
Obserwacje międzygalaktycznego helu potwierdziły teorię ewolucji struktury Wszechświata. W końcu czerwca 1994 roku NASA umieściła na orbicie satelitę FUSE (Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer badacz widma w dalekim ultrafiolecie), za pomocą którego ...
SYGNAŁY - KOSMICZNY ŻARŁOK
listopad 2001
Tkwiącą w centrum naszej Galaktyki czarną dziurę po raz pierwszy udało się przyłapać na konsumpcji. Centrum Galaktyki leży w odległości 25 tys. lat świetlnych od nas, w tle gwiazdozbioru Strzelca. Znajduje się w nim obiekt oznaczany przez astronomów ...
GŁOWA DO GÓRY
listopad 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 listopada o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 listopada o 23:00, 30 listopada o 22:00 i 15 grudnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4,5 wielkości gwiazdowej (4,5m), schematycznie ...
ASTRONOTKI
listopad 2001
Zmarł Fred Hoyle, założyciel słynnego Institute of Astronomy w Cambridge (Anglia) i ojciec chrzestny Wielkiego Wybuchu (ang. Big Bang). Termin ten został przez niego użyty w znaczeniu ironicznym, dla zdyskredytowania teorii, w myśl której Wszechświat ...
GŁOWA DO GÓRY
październik 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 października o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 października o 23:00, 30 październikao 21:00 i 15 listopada o 20:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4,5 wielkości gwiazdowej (4,5m), schematycznie ...
SYGNAŁY - CZARNA DZIURA, A BŁYSKA
październik 2001
Najdziwniejsze zjawiska i obiekty we Wszechświecie wydają się ściśle ze sobą powiązane. Każdy zapytany o takie obiekty we Wszechświecie bez wahania wskaże czarne dziury. Z najdziwniejszymi zjawiskami sprawa nie jest już tak oczywista, ale ci, którzy ...
SYGNAŁY - KOSMICZNA PERŁA
październik 2001
Teleskop Hubble'a pracuje już jedenasty rok, ukazując nam piękno Wszechświata. Dziś pokazujemy opublikowane pod koniec lipca br. zdjęcie przedstawiające mgławicę planetarną NGC 6537, która leży w tle gwiazdozbioru Strzelca ponad 3000 lat świetlnych ...
ASTRONOTKI
październik 2001
Pierwszy wspólny projekt zrealizują ESA i chińska agencja kosmiczna CNSA. Double Star, bo tak brzmi jego nazwa, zakłada wystrzelenie dwóch wspólnie zbudowanych satelitów przeznaczonych do badania ziemskiej magnetosfery. Posłużą do tego chińskie rakiety ...
INNE ŻYCIE
wrzesień 2001
Mamy wiele wskazówek świadczących, że Ziemia nie jest jedynym siedliskiem życia w kosmosie. Już w najbliższych latach może dojść do odkrycia prostych organizmów pochodzenia pozaziemskiego. Od niedawna wiemy, że Wszechświat jest niewiarygodnie wielki ...
SYGNAŁY - ZAPÓŹNIONA W ROZWOJU
wrzesień 2001
Wenus wygląda dziś tak samo, jak Ziemia 2.5 mld lat temu. Na przełomie ery archaicznej i proterozoicznej na Ziemi pojawiły się pierwsze stabilne kontynenty i pierwsze bakterie. Epoka ta odznaczała się ponadto intensywną działalnością wulkaniczną. ...
GŁOWA DO GÓRY
wrzesień 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 września o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 września o 23:00, 30 września o 22:00 i 15 października o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
SYGNAŁY - NA KRESACH WSZECHŚWIATA
wrzesień 2001
NASA wystrzeliła sondę kosmiczną, która zbada promieniowanie sprzed 14 mld lat. Promieniowanie docierające do nas z dużych odległości jest w charakterystyczny sposób zniekształcone (w żargonie astronomów "poczerwienione"). Efekt poczerwienienia ...
SYGNAŁY - DRUGI PLUTON?
wrzesień 2001
Za orbitą Neptuna odkryto obiekt o średnicy ponad 1000 km. Na peryferiach Układu Słonecznego krążą liczne planetoidy. Należą one do tzw. Pasa Kuipera, który jest pozostałością po okrążającym młode Słońce dysku protoplanetarnym. Największym ze znajdujących ...
ASTRONOTKI
wrzesień 2001
Dotknięcie kosmosu umożliwia niewidomym specjalnie dla nich wydany album ze zdjęciami wybranymi z kolekcji Teleskopu Hubble'a. Kolory są w nim zastąpione przez różne rodzaje wzorów tłoczonych na kartach, a każdemu zdjęciu towarzyszy komentarz napisany ...
SYGNAŁY - SKĄD SIĘ WZIĘŁY TE PLANETY?
wrzesień 2001
Poszukiwania planet w gromadzie kulistej M22 zakończyły się sukcesem, który okazał się nieco kłopotliwy. Gromada M22 składa się z kilku milionów gwiazd ciasno stłoczonych na kulistym obszarze o średnicy 60 lat świetlnych. W pobliżu jej centrum odległości ...
ASTRONOTKI
sierpień 2001
Zmarł Douglas Adams, autor błyskotliwej, ironicznej, a zarazem pełnej humoru serii książek "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (wydanie polskie "Autostopem przez galaktykę"). Miał 49 lat. Czysty przypadek zrządził, że w dniu jego ...
GŁOWA DO GÓRY
sierpień 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 sierpnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 sierpnia o 23:00, 30 sierpnia o 22:00 i 15 września o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
SYGNAŁY - W CENTRUM CENTAURA
sierpień 2001
Międzynarodowy zespół astronomów przeprowadził niezwykle trudne obserwacje olbrzymiej galaktyki. W odległości 11 mln lat świetlnych od Słońca znajduje się galaktyka, która jako obiekt pod wieloma względami nietypowy już od dawna wzbudza zainteresowanie ...
SYGNAŁY - PRZEZROCZYSTE SŁOŃCE
sierpień 2001
Postępy heliosejsmologii umożliwiły oglądanie niewidocznej z Ziemi półkuli Słońca. Grupa plam słonecznych, którą obserwowano za pomocą satelity SOHO w marcu i kwietniu br. Heliosejsmologia zajmuje się badaniem wnętrza Słońca poprzez obserwacje drgań ...
SYGNAŁY - CZARNY WIR
sierpień 2001
Po raz pierwszy (choć tylko pośrednio) zaobserwowano obrót czarnej dziury dookoła jej własnej osi. Nietrudno jest wykryć i prześledzić wirowy ruch gwiazdy lub planety, czyli obiektów, które mają mniej lub bardziej wyraźnie zarysowaną powierzchnię. Co ...
ASTRONOTKI
lipiec 2001
Rozmyty Mars. Rozległy obszar o nazwie Arabia Terra, który znajduje się na północnej półkuli Marsa, był w odległej przeszłości poddany bardzo wydajnym procesom erozyjnym - twierdzi Roger Phillips, planetolog z Washington University of St. Louis. Czynnikiem ...
GŁOWA DO GÓRY
lipiec 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lipca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 lipca o 23:00, 30 lipcao 22:00 i 15 sierpnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga ...
SYGNAŁY - OSTROŻNIE Z NOWINKAMI
lipiec 2001
Przewidywania teorii Wielkiego Wybuchu zostały potwierdzone przez dwa niezależne zespoły naukowe. Miesiąc temu przestrzegaliśmy przed zbyt pochopnym przyjmowaniem nowych teorii opisujących pierwsze chwile Wszechświata [patrz: "Sygnały", WiŻ ...
SYGNAŁY - KECK POBIŁ HUBBLE`A
czerwiec 2001
Teleskop Kecka wyposażono w nowy przyrząd, który umożliwia prowadzenie niezwykle dokładnych obserwacji. Po raz pierwszy udało się obejrzeć szczegóły budowy gazowo-pyłowego dysku otaczającego nowo powstałą gwiazdę. Dokonano tego za pomocą nowego przyrządu ...
ASTRONOTKI
czerwiec 2001
Bliżej Almy. Na początku kwietnia przedstawiciele Europy, Japonii, Kanady i USA podpisali deklarację, w której wyrazili wolę zbudowania i utrzymywania w ruchu olbrzymiego zestawu radioteleskopów przeznaczonych do obserwacji na falach milimetrowych i ...
SYGNAŁY - WIELKI WYBUCH DO LAMUSA?
czerwiec 2001
Zderzenia płaskich wszechświatów - rewolucja w kosmologii czy przedwczesny entuzjazm mediów? W połowie kwietnia tygodnik New Scientist przedstawił nową, atrakcyjną wizję początku Wszechświata. Jej autorzy przyjmują, że to, co uważamy za Wszechświat, ...
SYGNAŁY - ODYSEJA MARSJAŃSKA 2001
czerwiec 2001
Na początku kwietnia wystartowała kolejna amerykańska sonda przeznaczona do badań Marsa. Po niepowodzeniach misji Mars Climate Orbiter (sonda uległa zniszczeniu w atmosferze Czerwonej Planety) i Mars Polar Lander (sonda najprawdopodobniej rozbiła ...
GŁOWA DO GÓRY
czerwiec 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 czerwca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 czerwca o 23:00, 30 czerwca o 22:00 i 15 lipca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
CORAZ WIĘCEJ PLANET
czerwiec 2001
Odkryto już ponad 60 pozasłonecznych planet. Nie znaleźliśmy dotąd planet podobnych do Ziemi, ani nawet wskazówek przemawiających za ich istnieniem. Ciągle jest jednak szansa, że gdzieś wokół sąsiednich gwiazd krążą planety podobne do naszej. Niedługo ...
SYGNAŁY - NAPRAWDĘ PRZYSPIESZAMY
czerwiec 2001
Wybuch niezmiernie dalekiej supernowej potwierdza, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. W 1995 roku Kosmiczny Teleskop Hubble'a sfotografował odległe galaktyki znajdujące się w tzw. Głębokim Polu Hubble'a. Dwa lata później dokonano ponownego ...
SYGNAŁY - JAK OBEZWŁADNIĆ CZARNĄ DZIURĘ
maj 2001
Ślad po wybuchu supernowej naprowadził astrofizyków na trop ważnego procesu. Centrum naszej Galaktyki leży w tle gwiazdozbioru Strzelca, w odległości 25 tys. lat świetlnych od Słońca. Pisaliśmy wielokrotnie [po raz ostatni w sygnale "Czarny środek ...
SYGNAŁY - SŁOŃCE DO GÓRY NOGAMI
maj 2001
Bieguny pola magnetycznego Słońca zamieniły się miejscami. W zeszłym roku północny biegun magnetyczny Słońca znajdował się na północnej półkuli naszej gwiazdy. W ciągu paru miesięcy słoneczne pole magnetyczne przeorientowało się i "stoi teraz do ...
SYGNAŁY - TRUCHŁA Z MARSA
maj 2001
Media podały kolejną wiadomość o odnalezieniu śladów życia na Marsie. Ile jest w niej naukowej rzetelności, a ile sensacji? Znalezienie istot żywych na innych planetach byłoby jedną z największych przygód w historii ludzkości. Prawdopodobnie dlatego ...
ASTRONOTKI
maj 2001
Hale-Bopp nadal aktywna. Cztery lata po przejściu przez peryhelium kometa Hale-Bopp nadal utrzymuje wysoką aktywność. Wiosną 1997 roku była dobrze widoczna gołym okiem. Dziś można ją ujrzeć tylko przez duży teleskop, ale widok jest niezmiennie imponujący. ...
GŁOWA DO GÓRY
maj 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 maja o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 maja o 23:00, 31 maja o 22:00 i 15 czerwca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga ...
SYGNAŁY - H2 I PLANETY
kwiecień 2001
Jeden z problemów teorii powstawania planet jest bliski rozwiązania. W ciągu ostatnich pięciu lat odkryto ponad 50 planet pozasłonecznych (krążących wokół gwiazd innych niż Słońce). Są to obiekty z grupy tzw. gazowych olbrzymów. W Układzie Słonecznym ...
SYGNAŁY - KOŚLAWA GALAKTYKA
kwiecień 2001
Nasza sąsiadka, galaktyka M31 w gwiazdozbiorze Andromedy, jest... krzywa. Niewiele obiektów we Wszechświecie wydaje się kryć tak mało tajemnic jak galaktyka M31, znana także pod nazwą Mgławicy Andromedy. Dzieli ją od nas odległość zaledwie 2 mln lat ...
SYGNAŁY - ŻYCIE JEDNAK Z KOSMOSU?
kwiecień 2001
W przestrzeni międzygwiazdowej mogą powstawać związki zdolne do organizowania się w struktury przypominające prymitywne komórki. Nowo utworzony amerykański Instytut Astrobiologii zapisał na swym koncie pierwszy sukces. Kierowane przez dr. L. Allamandolę ...
ZAJRZEĆ DO SŁOŃCA
kwiecień 2001
Czy można zajrzeć do wnętrza naszej gwiazdy i zbadać panujące tam warunki? Wbrew pozorom zadanie to wcale nie jest niewykonalne. Wystarczy poprosić o pomoc heliosejsmologa. Heliosejsmologia jest jedną z najmłodszych gałęzi astrofizyki. Narodziła się ...
GŁOWA DO GÓRY
kwiecień 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 kwietnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 kwietnia o 23:00, 30 kwietnia o 22:00 i 15 maja o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
ASTRONOTKI
kwiecień 2001
Jak wytrzebić dinozaury? Gady te najprawdopodobniej wyginęły w następstwie zderzenia Ziemi z planetoidą o średnicy kilkunastu kilometrów. W miejscu zderzenia (północny Jukatan) powstał olbrzymi krater, który jest dziś całkowicie przykryty skałami osadowymi. ...
SYGNAŁY - NAJWIĘKSZA WE WSZECHŚWIECIE?
kwiecień 2001
Olbrzymia gromada galaktyk i kwazarów rzuca wyzwanie kosmologom. Nazwą "kwazar" określa się centralną część galaktyki, w której zachodzą niezwykle gwałtowne procesy towarzyszące opadaniu materii na supermasywną czarną dziurę. W tle gwiazdozbioru ...
ASTRONOTKI
marzec 2001
Worek z księżycami rozwiązał się przy Saturnie. Dzięki odkryciom dokonanym w ostatnim kwartale minionego roku liczba znanych księżyców tej planety powiększyła się aż o 10 i wynosi obecnie 28. Dotychczasowy "księżycowy" rekordzista, Uran, ma ...
GŁOWA DO GÓRY
marzec 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 marca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 marca o 23:00, 30 marca o 23:00 i 15 kwietnia o 22:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - WSPARCIE DLA GALILEUSZA
marzec 2001
Sondy Galileo i Cassini przez prawie pół roku wspólnie badały Jowisza. Od ponad pięciu lat wokół Jowisza krąży weteran badań kosmicznych sonda Galileo, która rozsławiła się wspaniałymi zdjęciami księżyców planetarnego olbrzyma. O jej osiągnięciach donosiliśmy ...
SYGNAŁY - CORAZ ZIMNIEJ WE WSZECHŚWIECIE
marzec 2001
Zaobserwowano przewidziany przez teorię Wielkiego Wybuchu efekt "stygnięcia" Wszechświata. W połowie lat sześćdziesiątych zostało odkryte promieniowanie reliktowe, które w myśl teorii Wielkiego Wybuchu pochodzi z niezmiernie odległej przeszłości ...
SYGNAŁY - KONIEC MIR-A
marzec 2001
Na początku marca wysłużona stacja orbitalna MIR ma spocząć w Pacyfiku. Po licznych półoficjalnych zapowiedziach i "kontrolowanych przeciekach" [patrz: "Astronotki", WiŻ nr 1/2001] rosyjskie agencje rządowe oświadczyły w końcu, że ...
SYGNAŁY - EINSTEIN POMOŻE
marzec 2001
Efekt soczewkowania grawitacyjnego przewidziany przez genialnego fizyka umożliwił zaobserwowanie niezwykle odległych galaktyk. Promienie świetlne biegną po krzywych, których kształty można wyliczyć z równań ogólnej teorii względności. Przestrzeń wokół ...
SYGNAŁY - SPIRALNA REKORDZISTKA
marzec 2001
Astronomowie z Europejskiego Obserwatorium Południowego odkryli rekordowo dużą galaktykę spiralną. W latach 1995-1998 krążył wokół Ziemi kosmiczny teleskop podczerwony ISO (Infrared Space Observatory). Za jego pomocą zaobserwowano nową klasę obiektów ...
SYGNAŁY - RZADKI GOŚĆ Z KOSMOSU
luty 2001
Do rąk badaczy trafił świetnie zachowany meteoryt z unikalnego gatunku chondrytów węglowych. 18 stycznia 2000 roku nad północno-zachodnią Kanadą przeleciał bardzo jasny bolid. Jego lot zakończył się serią eksplozji, które zaobserwowano na Alasce oraz ...
SYGNAŁY - RENTGENOWSKI SZTYLET
luty 2001
Z okolic gigantycznej czarnej dziury wytryska strumień gazu emitujący nadspodziewanie silne promieniowanie rentgenowskie. Teleskop rentgenowski Chandra (nazwany tak dla upamiętnienia urodzonego w Indiach astrofizyka amerykańskiego, Subrahmanyana Chandrasekhara) ...
GŁOWA DO GÓRY
luty 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lutego o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 lutego o 23:00, 30 lutego o 22:00 i 15 marca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - TAJEMNICA GORĄCEJ KORONY
luty 2001
Zlokalizowano jedno ze źródeł energii, dzięki którym korona słoneczna utrzymuje bardzo wysoką temperaturę. Temperatura zewnętrznych warstw Słońca osiąga minimum (ok. 4500 K) w tzw. chromosferze, która znajduje się tuż ponad pozorną powierzchnią naszej ...
SYGNAŁY - GWIAZDY-GIGANTY
luty 2001
Pierwsze gwiazdy we Wszechświecie mogły mieć masę kilkaset razy większą od Słońca. Wszystkie znane nam gwiazdy mają masy nie większe niż ok. 100 M (mas Słońca). Powyżej owej granicy są bardzo szybko "rozdmuchiwane" przez ciśnienie własnego ...
SYGNAŁY - SŁONECZNE TRENDY
luty 2001
Poznaliśmy ciekawe wyniki długoletnich obserwacji Słońca. Europejska sonda Ulysses okrążyła Słońce, przelatując nad jego biegunami i mierząc prędkość oraz gęstość wiatru słonecznego (nazwą tą określa się strumień emitowanych z powierzchni Słońca cząstek ...
SYGNAŁY - MUSKAJĄC EROSA
styczeń 2001
Sonda NEAR przeleciała 5.3 km nad planetoidą Eros. Amerykańska sonda NEAR-Shoemaker (drugi człon jej nazwy upamiętnia pioniera badań Układu Słonecznego, Eugene'a Shoemakera) od 14 lutego ubiegłego roku krąży wokół planetoidy Eros. Prowadzone za jej ...
SYGNAŁY - EUROPA W KOSMOSIE
styczeń 2001
Europejska Agencja Kosmiczna ESA wchodzi w nowe tysiąclecie z ambitnym planem badań. W dniach 11-12 października 2000 roku naukowy komitet programowy ESA przyjął plan działania agencji na lata 2008-2013. Na pierwszym miejscu wymieniono w nim badania ...
SYGNAŁY - ZAGADKOWE BŁYSKI GAMMA
styczeń 2001
W sąsiedztwie źródła jednego z błysków promieniowania gamma znaleziono znaczne ilości żelaza. Jest to duży krok ku wyjaśnieniu natury tych tajemniczych zjawisk. Obserwowane od prawie trzydziestu lat błyski gamma przez długi czas były jedną z największych ...
GALERIA VII KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
styczeń 2001
Zeszłoroczny konkurs Wiedzy i Życia odznaczył się rekordową różnorodnością prac. Oprócz "referatów", zdjęć i sprawozdań z obserwacji otrzymaliśmy również grę planszową, grę komputerową, wierszowane bajki dla dzieci, pamiętnik, zbiór "astrowycinanek", ...
GŁOWA DO GÓRY
styczeń 2001
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 stycznia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 stycznia o 23:00, 30 stycznia o 22:00 i 15 lutego o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
ASTRONOTKI
styczeń 2001
Podczas gdy amerykańskie wahadłowce zaczynają drugą setkę lotów orbitalnych, ich rosyjski odpowiednik Buran tkwi w hangarze w Bajkonurze, gdzie trafił po jedynym locie, odbytym 15 listopada 1988 roku. Na kontynuację programu Buran zabrakło pieniędzy. Zgodnie ...
SYGNAŁY - CZARNA DZIURA WAGI ŚREDNIEJ
grudzień 2000
Astronomowie odkryli czarną dziurę o niespotykanych dotychczas własnościach. Galaktyka M82, czyli obiekt nr 82 w XVIII-wiecznym katalogu astronomicznym sporządzonym przez Charlesa Messiera, leży w tle gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy i jest od nas ...
WYNIKI SIÓDMEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
grudzień 2000
I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Janusz W. Kosiński z Wyszkowa za wartościową i napisaną pięknym językiem pracę "Obserwacje zjawisk zaćmieniowych w układzie Ziemia-Księżyc w latach 1975-2000". Ufamy, że nagroda zachęci p. ...
SYGNAŁY - CZARNY ŚRODEK GALAKTYKI
grudzień 2000
Ruchami gwiazd w centrum naszej Galaktyki rządzi czarna dziura o masie ponad 2 mln mas Słońca. Do takiego wniosku prowadzą wyniki czteroletnich obserwacji centrum Galaktyki, które wykonano w obserwatorium na Mauna Kea (Hawaje) za pomocą dziesięciometrowego ...
SYGNAŁY - BURZLIWA MŁODOŚĆ GWIAZDY
grudzień 2000
Zaobserwowano kosmiczne fajerwerki wystrzeliwane przez niedawno powstałą parę gwiazd. Najbliższy obszar aktywny gwiazdotwórczo znajduje się w tle dobrze teraz widocznego gwiazdozbioru Byka. Od Słońca dzieli go 500 lat świetlnych, toteż za pomocą nowoczesnych ...
GŁOWA DO GÓRY
grudzień 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 grudnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 grudnia o 23:00, 30 grudnia o 21:00 i 15 stycznia o 20:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - ŚWIETLNY POTOP
listopad 2000
Warunki prowadzenia obserwacji nieba pogarszają się w szybkim tempie. W sierpniu br. w Manchesterze odbył się zjazd Międzynarodowej Unii Astronomicznej. Jednym z najżywiej dyskutowanych tematów było pojaśnienie tła nieba spowodowane techniczną działalnością ...
SYGNAŁY - ANTU I TOWARZYSZE
listopad 2000
Europejskie Obserwatorium Południowe kończy montaż największego teleskopu na świecie. VLT (Very Large Telescope), budowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe na Cerro Paranal w północnym Chile, składa się z czterech bliźniaczych teleskopów ...
GŁOWA DO GÓRY
listopad 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 listopada o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 listopada o 23:00, 30 listopadao 22:00 i 15 grudnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
SYGNAŁY - NOWY GIGANT DLA ASTRONOMÓW
listopad 2000
W Stanach Zjednoczonych uruchomiono największy na świecie sterowalny radioteleskop. Amerykańskie Narodowe Obserwatorium Radioastronomiczne (od National Radio Astronomy Observatory znane także jako NRAO) wzbogaciło się o nowy, potężny przyrząd. 22 sierpnia ...
SYGNAŁY - MIĘDZY GWIAZDĄ A PLANETĄ
listopad 2000
Teleskop Hubble'a dostarczył ważnych informacji o brązowych karłach. Obiekt o masie mniejszej niż 0.08 (mas Słońca) nie może w swym wnętrzu produkować helu z wodoru (jak mówią astrofizycy "nie spala wodoru") i w związku z tym nie zasługuje ...
SYGNAŁY - RUSZA BUDOWA SALT-A
listopad 2000
Na początku września rozpoczęto budowę dziesięciometrowego teleskopu SALT. Konsorcjum złożone z kilkunastu instytucji mieszczących się w kilku krajach przystąpiło do budowy teleskopu SALT (South African Large Telescope), którego najważniejszym zadaniem ...
SYGNAŁY - MIESZKANKO NA MARSIE
październik 2000
Od kilku tygodni na jednej z wysp Arktyki znajduje się prototyp marsjańskiej bazy załogowej. Towarzystwo Marsjańskie jest prywatną organizacją, której statutowa działalność obejmuje inicjowanie, prowadzenie oraz promowanie i wspieranie wszelkich inicjatyw ...
SYGNAŁY - Z POKŁADU ISS
październik 2000
W październiku na międzynarodowej stacji kosmicznej ma zamieszkać pierwsza załoga. Z dwuletnim opóźnieniem Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS powiększyła się o kluczowy rosyjski moduł Zwiezda. 12 lipca rakieta Proton wyniosła go na orbitę, a dwa tygodnie ...
SYGNAŁY - ZAGŁADA KOMETY
październik 2000
W lipcu na oczach obserwatorów rozpadła się kometa. Kometa Linear S-4 została odkryta 27 września 1999 roku przez automatyczny teleskop poszukujący na niebie planetoid, które niepokojąco blisko zbliżają się do Ziemi. Nazwy komet zazwyczaj upamiętniają ...
SYGNAŁY - NIEBO W PODCZERWIENI
październik 2000
W Internecie udostępniono olbrzymią bazę danych zawierającą obrazy nieba w podczerwieni. Od trzech lat naukowcy z Uniwersytetu Stanu Massachusetts dokonują systematycznego przeglądu nieba w zakresie podczerwieni. W finansowanych przez NASA i National ...
SYGNAŁY - KOSMICZNA CUKROWNIA
październik 2000
W obłoku międzygwiazdowym blisko centrum naszej Galaktyki znaleziono cząsteczki najprostszego cukru. Odległe od Słońca o 25 tys. lat świetlnych centrum naszej Galaktyki jest dobrze ukryte wśród ciemnych obłoków materii międzygwiazdowej. 1 cm3 takiego ...
GŁOWA DO GÓRY
październik 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 października o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 października o 23:00, 30 października o 21:00 i 15 listopada o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
SYGNAŁY - WYGIĘTY KAPELUSZ ZIEMI
wrzesień 2000
Nowy dowód na poparcie hipotezy o powstaniu Księżyca wskutek zderzenia. Tak mógł wyglądać układ Ziemia-Księżyc tuż po uformowaniu się Księżyca Coraz więcej wskazuje na to, iż Księżyc ma około 4.5 mld lat i powstała w wyniku kolizji Ziemi z ciałem ...
CZY NA MARSIE COŚ CIURKA
wrzesień 2000
W końcu czerwca media niemal dosłownie zachłysnęły się wodą, która - jak to ogłoszono - od czasu do czasu wypływa spod powierzchni Marsa. Przez kilka dni zalewała ona szpalty popołudniówek i poważnych tygodników, sączyła się z ekranu telewizora i bulgotała ...
SYGNAŁY - GALAKTYKI JAK AMEBY
wrzesień 2000
Teleskop rentgenowski Chandra sfotografował akt pochłaniania małej galaktyki przez olbrzymią galaktykę z czarną dziurą w środku. W tle dobrze u nas widocznego gwiazdozbioru Perseusza, 320 mln lat świetlnych od Słońca, leży olbrzymia gromada galaktyk ...
GŁOWA DO GÓRY
wrzesień 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 września o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 września o 23:00, 30 wrześniao 22:00 i 15 października o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
GŁOWA DO GÓRY
sierpień 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 sierpnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne15 sierpnia o 23:00, 30 sierpnia o 22:00 i 15 września o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
EPITAFIUM DLA COMPTONA
sierpień 2000
Po prawie 9 latach owocnej pracy zakończyło w oceanie swój żywot kosmiczne obserwatorium, które podglądało Wszechświat w zakresie promieniowania gamma. Astronomowie od dawna marzyli o umieszczeniu swoich przyrządów poza atmosferą Ziemi utrudniającą ...
SYGNAŁY - JUBILEUSZ RADIOASTRONOMII
sierpień 2000
Największy działający przyrząd radioastronomiczny obchodzi swoje dwudziestolecie. W 1980 roku nieopodal miejscowości Socorro w stanie Nowy Meksyk oddano do użytku ogromny zestaw radioteleskopów, znany wśród astronomów pod nazwą VLA (Very Large Array). ...
SYGNAŁY - MOST PRZEZ PLAMĘ
sierpień 2000
Sfotografowano podwójny "most świetlny" nad jedną z wielkich plam słonecznych. W obszarze plamy słonecznej temperatura jest znacznie niższa niż w otoczeniu, zaś pole magnetyczne znacznie silniejsze. Stosunkowo niska temperatura sprawia, ...
SYGNAŁY - MARS Z BLISKA
sierpień 2000
NASA udostępniła ponad 20 tys. nowych zdjęć Marsa, w tym śladów wody na jego powierzchni. Sonda Mars Global Surveyor (MGS) wystartowała 7 listopada 1996 roku i dotarła do Marsa 12 września roku następnego. Jako sztuczny księżyc Czerwonej Planety okrążyła ...
GŁOWA DO GÓRY
lipiec 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lipca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 lipca o 23:00, 30 lipca o 22:00 i 15 sierpnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - W MOCNYM USCISKU EROSA
lipiec 2000
Sonda NEAR krąży obecnie zaledwie 50 km nad planetoidą Eros. Amerykańska sonda NEAR-Shoemaker (drugi człon jej nazwy dodano dla upamiętnienia amerykańskiego pioniera badań Układu Słonecznego, Eugene'a Shoemakera) została 14 lutego br. pierwszym w historii ...
SYGNAŁY - ZORZA POLARNA W TROPIKACH
lipiec 2000
Kwietniowa zorza była widoczna od bieguna północnego niemal po zwrotnik Raka. Bieżący rok jest okresem wzmożonej aktywności Słońca, która właśnie teraz osiąga swe kolejne maksimum. Naszą gwiazdę dzienną pokrywają wyjątkowo liczne i wyjątkowo duże plamy, ...
SYGNAŁY - POLOWANIE W KOSMOSIE
lipiec 2000
W drobinach pyłu międzygwiazdowego Stardust znalazł cząsteczki związków organicznych. Sonda Stardust, która opuściła Ziemię 7 lutego 1999 roku, zmierza ku komecie Wild 2. Cel podróży ma osiągnąć dopiero za 4 lata, lecz już teraz realizuje swój program ...
SYGNAŁY - CHANDRA W ROLI DALMIERZA
lipiec 2000
Orbitalny teleskop rentgenowski nową metodą wyznaczył odległość do jednej z galaktycznych czarnych dziur. Wyznaczanie odległości obserwowanych obiektów przysparza astronomom wielu kłopotów. Metodą bezpośrednią za pomocą kosmicznego odpowiednika ziemskiej ...
DZIWNA PRÓŻNIA NASZEGO WSZECHŚWIATA
lipiec 2000
Wszechświat będzie rozszerzał się wiecznie, a to, co uważamy za próżnię, jest niezwykle pojemnym magazynem energii. Wnioski te płyną z obserwacji przeprowadzonych za pomocą niewielkiego teleskopu, który został umieszczony w gondoli balonu stratosferycznego ...
SYGNAŁY - BEZPAŃSKIE PLANETY
czerwiec 2000
W mgławicy Oriona odkryto planety, które nie krążą wokół żadnej z gwiazd, lecz błądzą w przestrzeni kosmicznej. Gwiazda to obiekt, którego wnętrze jest na tyle gorące, że mogą w nim zachodzić reakcje syntezy helu z wodoru, nazywane też nieściśle "spalaniem" ...
SYGNAŁY - TRĄBA POWIETRZNA NA MARSIE
czerwiec 2000
Wyjaśniono zagadkę ciemnych kresek na powierzchni Czerwonej Planety. Sonda Mars Global Surveyor (MGS), która od września 1997 roku krąży wokół Marsa, wielokrotnie znajdowała na jego powierzchni dziwne, ciemne zygzaki o długości dochodzącej do kilku ...
GLOWA DO GÓRY
czerwiec 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 czerwca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 maja o 23:00, 30 czerwca o 22:00 i 15 lipca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - ŻEGLUJĄC MIĘDZY GWIAZDAMI
czerwiec 2000
Poruszające się z prędkością 25 km/s Słońce wzbudza falę uderzeniową. Łódka płynąca po stawie wzbudza falę o kształcie klina, tym węższego, im szybciej płynie. Podobną, lecz niewidoczną falę wzbudza w powietrzu samolot. Gdy przekroczy prędkość dźwięku, ...
ASTRONOTKI
maj 2000
NASA zamierza przedłużyć o rok misję sondy Galileo, która od grudnia 1995 roku jest sztucznym księżycem Jowisza i dostarcza niezwykle ciekawych informacji o księżycach tej olbrzymiej planety. W ciągu owego nadprogramowego roku głównym obiektem badań ...
GŁOWA DO GÓRY
maj 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 maja o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 maja o 23:00, 30 maja o 22:00 i 15 czerwca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga ...
SYGNAŁY - WIOSNA NA MARSIE
maj 2000
Sonda Mars Global Surveyor udokumentowała nadejście wiosny w podbiegunowych obszarach Marsa. W okolicy południowego bieguna Marsa wiosna zaczęła się na początku sierpnia 1999 roku i trwała prawie pół ziemskiego roku. Z jej nadejściem zaczęła sublimować ...
SYGNAŁY - CHANDRA I CZARNE DZIURY
maj 2000
Teleskop rentgenowski Chandra wpadł na trop nietypowej czarnej dziury. W tle gwiazdozbioru Andromedy, 2 mln lat świetlnych od nas, znajduje się bliźniaczo podobna do naszej galaktyka spiralna, powszechnie nazywana Mgławicą Andromedy. Jest to jedna ...
SYGNAŁY - NASZ DRUGI KSIĘŻYC
maj 2000
Niedawno odkryto drugiego naturalnego satelitę Ziemi. Jest to niewielki obiekt, który porusza się po orbicie o kształcie podkowy. Procesy i zjawiska całkowicie sprzeczne z intuicją nie są wyłączną specjalnością teorii względności i mechaniki kwantowej. ...
SYGNAŁY - ECHA SUPERNOWEJ 1987A
maj 2000
W Wielkim Obłoku Magellana jeden po drugim rozbłyskują fajerwerki - echa wybuchu supernowej. Zewnętrzne warstwy gwiazdy, która wybucha jako supernowa, rozbiegają się z prędkościami sięgającymi kilkudziesięciu tysięcy km/s. W zderzeniu z niemal nieruchomą ...
SYGNAŁY - ŻYCIODAJNE GWIAZDY
kwiecień 2000
W gwiazdach dokonuje się synteza nie tylko jąder atomowych, lecz także skomplikowanych związków chemicznych. Szczegóły tych procesów ciągle są nieznane. Zdążyliśmy już oswoić się z myślą, że gwiazdy są gigantycznymi reaktorami termojądrowymi, w których ...
SYGNAŁY - ZNIKAJĄ OSTATNIE WĄTPLIWOŚCI
kwiecień 2000
Sonda Galileo dostarczyła kolejnego dowodu na to, że jowiszowy księżyc, Europa, jest pokryty grubą warstwą wody w stanie ciekłym lub półpłynnym. W styczniu br. Galileo po raz kolejny zbliżył się do Europy, przelatując zaledwie 351 km nad nią i dokładnie ...
GŁOWA DO GÓRY
kwiecień 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 kwietnia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 kwietnia o 23:00, 30 kwietnia o 22:00 i 15 maja o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SYGNAŁY - HUBBLE ZNÓW SPRAWNY
kwiecień 2000
Kosmiczny Teleskop Hubble'a powrócił do pracy po kilkumiesięcznej przerwie spowodowanej awarią żyroskopów. Tuż przed ostatnimi świętami Bożego Narodzenia załoga promu kosmicznego Discovery dokonała gruntownego remontu Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. ...
SYGNAŁY - SAMOTNA CZARNA DZIURA
kwiecień 2000
W halo naszej Galaktyki znaleziono pierwszy przykład pojedynczej czarnej dziury o masie porównywalnej z masami gwiazd. Cztery lata temu w Cerro Tololo Interamerican Observatory (Chile) zaobserwowano kolejny przypadek mikrosoczewkowania grawitacyjnego. ...
W OBJĘCIACH EROSA
kwiecień 2000
Od 14 lutego br. amerykańska sonda NEAR krąży wokół Erosa i prowadzi jego badania. Po raz pierwszy zbliżyła się do niego w grudniu 1998 roku. Manewr wejścia na orbitę wokół Erosa nie powiódł się, ale NASA nie dała za wygraną. Wokół nowo powstałego Słońca ...
ASTRONOTKI
kwiecień 2000
Głowa do Góry otwiera nową rubrykę, w której będziemy podawać krótkie wiadomości z astronomii i astronautyki. Dłuższe komunikaty będzie można znaleźć, tak jak dawniej w Sygnałach. Budowa największego na świecie teleskopu, znanego jako VLT (Very Large ...
SYGNAŁY - SŁONECZNE HUMORY
kwiecień 2000
Na krótko przed kolejnym maksimum aktywności Słońce zgotowało nam prawdziwą niespodziankę. Podczas 11-letniego cyklu aktywności słonecznej na przemian rośnie i maleje częstotliwość występowania gwałtownych zjawisk w atmosferze Słońca (m.in. protuberancji ...
GŁOWA DO GÓRY
marzec 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 marca o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 marca o 23:00, 31 marca o 22:00 i 15 kwietnia o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
CZY ASTRONOMOWIE POTRZEBUJĄ BOGA?
marzec 2000
W naszym kręgu kulturowym drogi myśli religijnej i myśli naukowej rozeszły się na procesie Galileusza. Od tamtej chwili trwał triumfalny pochód nauki, która w naszych czasach sięgnęła krańców Wszechświata. Sięgnęła - co dalej? Choć nie zawsze sobie z ...
SYGNAŁY - BLASKI I CIENIE OBCYCH PLANET
marzec 2000
Umiemy już obserwować zarówno cienie rzucane na Ziemię przez planety pozasłoneczne, jak i pochodzące od tych planet światło. Stwierdzenie, że planeta krąży wokół gwiazdy, jest tylko częściowo prawdziwe. W rzeczywistości planeta i gwiazda krążą wokół ...
SYGNAŁY - SKŁADANIE OBRAZÓW
marzec 2000
Fale radiowe odbierane przez zestawy radioteleskopów pozwalają odtworzyć bardzo dokładne obrazy odległych obiektów kosmicznych. Technika składania fal, nazywana interferometrią, jest znana w radioastronomii już od kilkudziesięciu lat. Odpowiednio planując ...
SYGNAŁY - FONTANNA LAWY NA IO
marzec 2000
Sonda Galileo sfotografowała olbrzymią fontannę lawy wulkanicznej na księżycu Jowisza. 25 listopada ub.r., niemal dokładnie w piątą rocznicę wejścia na orbitę wokół Jowisza, sonda Galileo dokonała ryzykownego zbliżenia do Io - najgorętszego i najbardziej ...
SYGNAŁY - NOWE OBSERWATORIUM NA ORBICIE
marzec 2000
ESA zbudowała dużego satelitę do obserwacji promieniowania rentgenowskiego. W grudniu ub.r. rakieta Ariane 5 wyniosła na orbitę skonstruowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) obserwatorium rentgenowskie XMM (X-ray Multi-Mirror Telescope). Start ...
SYGNAŁY - CHIŃCZYCY NA ORBITĘ?
luty 2000
Prawdopodobnie już za trzy lata Chińczycy wyślą pierwszą załogę w kosmos. 19 listopada ub.r. o godz. 23:30 naszego czasu Chiny wystrzeliły w kosmos statek Shenzhou, który według wszelkiego prawdopodobieństwa w najbliższych latach wyniesie na orbitę ...
GŁOWA DO GÓRY
luty 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lutego o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 lutego o 23:00, 1 marca o 22:00 i 15 marca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga ...
SYGNAŁY - REKORDOWA KATASTROFA
luty 2000
Geolodzy z RPA zidentyfikowali największy i najstarszy z kraterów wybitych w skorupie ziemskiej przez drobne obiekty kosmiczne. Około 2 mld lat temu obiekt o średnicy prawie 10 km (planetoida lub jądro komety) wtargnął z prędkością około 100 tys. ...
SYGANŁY - ZABAWKA XXI WIEKU
luty 2000
Japońska menażeria powiększyła się o kolejne komputerowe zwierzę. Czy ktoś z Państwa nazwałby swojego pieska Aibo? Raczej nie. Wbrew pozorom nie jest to nowa rasa powstała z genetycznych krzyżówek. Japoński piesek jest najbardziej skomplikowanym robotem?zabawką, ...
SYGNAŁY - MARSJAŃSKI OCEAN
luty 2000
Dokładne zdjęcia Marsa ukazują fragmenty formacji, która w odległej przeszłości mogła być brzegiem olbrzymiego zbiornika wodnego. Na podstawie analizy zdjęć wykonanych przez sondy Viking naukowcy z Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie wysunęli w końcu ...
SYGNAŁY - KOSMICZNY ŻAGIEL
luty 2000
NASA finansuje prace nad nowym napędem statków kosmicznych. Wiatr słoneczny, czyli strumień cząstek elementarnych wyrzucanych z powierzchni Słońca z prędkością kilkuset km/s, wydmuchuje w gazie międzygwiazdowym bąbel, którego powierzchnia nosi nazwę ...
SYGNAŁY - MARS STRZEŻE SWYCH TAJEMNIC
luty 2000
Misje sond Mars Climate Orbiter i Mars Polar Lander zakończyły się katastrofą. Obie sondy wystartowały w odstępie 3 tygodni na przełomie lat 1998 i 1999. Orbiter miał pełnić rolę stacji meteorologicznej i przekaźnika radiowego, zadaniem Landera było ...
SYGNAŁY - LUNAR PROSPECTOR ROZCZAROWAŁ?
styczeń 2000
Sonda kosmiczna Lunar Prospector, która od stycznia 1998 roku do lipca 1999 roku krążyła wokół Księżyca, poszukując m.in. dowodów istnienia na nim wody, zawiodła oczekiwania naukowców. Lunar Prospector zakończył swój pracowity żywot, rozbijając się ...
SYGNAŁY - WIDOKI NEPTUNA
styczeń 2000
Dzięki optyce adaptywnej teleskopy naziemne zaczynają dorównywać teleskopom orbitalnym. Dobry teleskop musi dawać ostre obrazy, na których widać dużo drobnych szczegółów. Temu wymogowi staje na przeszkodzie falowa natura światła, która powoduje, że ...
GŁOWA DO GÓRY
styczeń 2000
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 stycznia o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 stycznia o 23:00, 30 stycznia o 22:00 i 15 lutego o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
GALERIA VI KONKURSU ASTRONOMICZNEGO
styczeń 2000
Wśród przysłanych na VI Konkurs fotografii, rysunków i obrazów jest wiele takich, które powinny znaleźć się w tradycyjnej konkursowej galerii. Niestety, nie wszystkie będziemy mogli wydrukować: jest ich po prostu za dużo. Dziękując Autorom, prosimy o ...
GŁOWA DO GÓRY
grudzień 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej(4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektachliczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
WYNIKI SZÓSTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
grudzień 1999
Częściowe zaćmienie Słońca przy iglicy ratusza w Krotoszynie Fot. M. Pawlik I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Łowcy Zaćmień - Grupa Przyjacielska "Dzwon" za pięknie opracowane fotoreportaże z kilku zaćmień Księżyca ...
URAN REKORDZISTĄ
grudzień 1999
W lipcu br. odkryto trzy dalsze księżyce Urana. Dzięki temu planeta boga niebios okazała się posiadaczką rekordowo licznej rodziny satelitów. Uran w obiektywie Kosmicznego Teleskopu Hubble'a Fot. E. Karkoschka, University of Arizona/STScI/NASA Jeszcze ...
SŁOŃCE NA ORBICIE
grudzień 1999
Po raz pierwszy udało się zaobserwować ruch Słońca po orbicie wokół centrum Galaktyki. Centrum naszej Galaktyki znajduje się w odległości około 25 tys. lat świetlnych od Słońca, w tle gwiazdozbioru Strzelca. Już od dawna wiedziano, że Słońce okrąża ...
DESZCZ Z KOSMOSU
grudzień 1999
Ku wielkiemu zaskoczeniu specjalistów z NASA, w meteorycie, który kilkanaście miesięcy temu spadł w Teksasie, znaleziono kryształy soli i wodę. W pierwszym dniu wiosny 1998 roku, w położonym w zachodnim Teksasie miasteczku Monahans, spadł meteoryt. ...
ODMIENNY OD INNYCH
listopad 1999
Każdy człowiek jest inny, ale Eugene Wigner był tak bardzo odmienny od innych, jak to tylko jest możliwe - napisał Edward Teller we wspomnieniu pośmiertnym o jednym z najwybitniejszych uczonych naszego stulecia. Nasz bohater urodził się w 1902 roku ...
CHANDRA JUŻ PRACUJE
listopad 1999
Obraz Cas A uzyskany przez Chandrę Fot. NASA/ChSC Miesiąc temu pisaliśmy o udanym starcie kosmicznego teleskopu rentgenowskiego Chandra (wym. Czandra). Przygotowania przyrządu do podjęcia pracy poszły równie gładko i w końcu sierpnia opublikowano ...
IO W ZBLIŻENIU
listopad 1999
Fot. NASA/University of Arizona Od grudnia 1995 roku krąży wokół Jowisza sonda Galileo, dzięki której poznaliśmy bardzo ciekawe szczegóły rzeźby powierzchni jowiszowych księżyców. Ostatnio Galileo nadesłał nowe fascynujące zdjęcia. Tym razem jego ...
GŁOWA DO GÓRY
listopad 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej(4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektachliczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
GŁOWA DO GÓRY - PAŹDZIERNIK
październik 1999
NA MAPCE ZNAJDUJĄ SIĘ GWIAZDY JAŚNIEJSZE OD 4.5 WIELKOŚCI GWIAZDOWEJ (4.5M),SCHEMATYCZNIE UKAZANA WSTĘGA DROGI MLECZNEJ ORAZ NAJJAŚNIEJSZE MGŁAWICE,GROMADY GWIAZDOWE I GALAKTYKI (UMIESZCZONE PRZY TYCH OBIEKTACH LICZBY BEZOZNACZEŃ LITEROWYCH SĄ NUMERAMI ...
WIELKI KONIEC MAŁEJ SONDY
październik 1999
CZY NA KSIĘŻYCU JEST WODA? LUNAR PROSPECTOR WYPATRYWAŁ JEJ PRZEZ PÓŁTORA ROKU, A MIMO TO PRZED ZAKOŃCZENIEM SWOJEGO ŻYWOTA NIE DAŁ JEDNO ZNACZNEJ ODPOWIEDZI NA TO PYTANIE. Ryc. NASA/AMES Sonda Lunar Prospector (Księżycowy Poszukiwacz) krążyła przez ...
KOSMICZNA SKALA RICHTERA
październik 1999
Stopień zagrożenia zderzeniami drobnych ciał Układu Słonecznego z Ziemiąbędzie mierzony z użyciem obiektywnej skali, która jest kosmicznym odpowiednikiemstosowanej w sejsmologii skali Richtera. Usprawni to wymianę danych międzyzespołami poszukującymi ...
CHANDRA
październik 1999
Nie, nie chodzi o żadną przypadłość duchową, która z jakichś tam powodów mogłaby gnębić astronomów. Chandra (wym. czandra) to zdrobnienie, jakim powszechnie nazywano nieżyjącego już laureata Nagrody Nobla z 1983 roku Subrahmanyana Chandrasekhara. Ten ...
CHIŃCZYCY W KOSMOSIE?
październik 1999
Od pewnego czasu rozchodziły się pogłoski o rozwijanym przez Chiny programie załogowych lotów kosmicznych. W połowie lipca potwierdził je były rosyjski kosmonauta Witalij Siewastianow, który udzielił na ten temat wywiadu japońskiej gazecie "Sankei ...
GŁOWA DO GÓRY
wrzesień 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
NOWE WIELKIE TELESKOPY
wrzesień 1999
W pierwszej połowie br. ukończono kolejne wielkie inwestycje astronomiczne.Na szczycie wygasłego wulkanu Mauna Kea na wyspie Hawaii stanęły dwa teleskopyo średnicy ponad 8 m. Pierwszy z nich został zbudowany przez Japończyków,którzy nadali mu nazwę Subaru ...
ŚLAD SUPERNOWEJ
wrzesień 1999
Na Ziemi znaleziono pierwiastki wytworzone kilka milionów lat temu we wnętrzu masywnej gwiazdy, która zakończyła życie, wybuchając jako supernowa. Wybuchy supernowych obserwowano dotychczas niemal wyłącznie jako silne rozbłyski (najjaśniejsze z supernowych ...
GŁOWA DO GÓRY - SIERPIEŃ
sierpień 1999
NA MAPCE ZNAJDUJĄ SIĘ GWIAZDY JAŚNIEJSZE OD 4.5 WIELKOŚCI GWIAZDOWEJ (4.5M), SCHEMATYCZNIE UKAZANA WSTĘGA DROGI MLECZNEJ ORAZ NAJJAŚNIEJSZE MGŁAWICE, GROMADY GWIAZDOWE I GALAKTYKI (UMIESZCZONE PRZY TYCH OBIEKTACH LICZBY BEZ OZNACZEŃ LITEROWYCH SĄ NUMERAMI ...
I TY MOŻESZ ODKRYĆ POZAZIEMSKĄ CYWILIZACJĘ
sierpień 1999
Jeżeli tylko masz komputer podłączony do Internetu, a chciałbyś zostać odkrywcą obcych cywilizacji, zajrzyj do witryny http://setiathome.ss.berkeley.edu/home_polish.asp.Znajdziesz tam opisany w języku polskim program przeznaczony do analizysygnałów ...
GŁOWA DO GÓRY - LIPIEC
lipiec 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
NA GRZYBKI...
lipiec 1999
Radioastronomowie z Dominion Radio Astrophysical Observatory w Kanadzie, którzy prowadzą systematyczny przegląd nieba na falach emitowanych przez wodór międzygwiazdowy, zaobserwowali chmurę materii w kształcie grzyba. Przypomnijmy, że Słońce jest jedną ...
PIERWSZY UKŁĄD PLANETARNY PODOBNY DO NASZEGO
czerwiec 1999
Pierwszy pozasłoneczny układ planetarny z prawdziwego zdarzenia odkryli dwaj wytrwali "łowcy planet", Paul Butler (Anglo-Australian Observatory) i Geoffrey Marcy (San Francisco State University). Jego centralnym ciałem jest znajdująca się w ...
GŁOWA DO GÓRY - CZERWIEC
czerwiec 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
GŁOWA DO GÓRY - MAJ
maj 1999
Tuż po zachodzie Słońca nad południowym horyzontem można obejrzeć najdłuższy i największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór całego nieba - Hydrę, zwaną też czasami Wężem Wodnym. Wprost nad nią widnieje dumny Lew, a jeszcze wyżej, w samym zenicie ...
GŁOWA DO GÓRY - KWIECIEŃ
kwiecień 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejszemgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
SWAS: PIERWSZE OBSERWACJE I PIERWSZE NIESPODZIANKI
kwiecień 1999
W końcu ub.r. rozpoczął pracę nowy teleskop orbitalny o nazwie SWAS (Submillimeter Wave Astronomy Satellite). Jego zadaniem jest obserwacja gęstych obłoków międzygwiazdowych, w których rodzą się gwiazdy [patrz: SWAS, "WiŻ" nr 3/1999]. Pierwsze ...
LODOWY BIEGUN MARSA
kwiecień 1999
Ta sama sonda, o której wspominamy w sygnale Zakurzone planetoidy, zebrała w ub.r. dane umożliwiające rekonstrukcję wyglądu północnego bieguna Marsa w trzech wymiarach. Fot: G. Shirah/MOLA/MGS/NASA Okolice bieguna pokrywa lodowa skorupa o średnicy ...
POŻYTKI Z WAPNIA I WITAMIN
kwiecień 1999
Od dawna wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć, zwłaszcza gdy choroba jest śmiertelnie niebezpieczna, a leczenie trudne - jak w wypadku nowotworów. Dotychczasowe badania kliniczne nie rozstrzygnęły, czy aspiryna może chronić przed rakiem jelita ...
ZAKURZONE PLANETOIDY; SKĄD SIĘ BIERZE PYŁ?
kwiecień 1999
Sonda Mars Global Surveyor (MGS) krąży wokół Marsa od września 1997 roku, zbierając materiały potrzebne do sporządzenia dokładnej mapy Czerwonej Planety. Oddaje się przy tym różnym "zajęciom ubocznym", które już niejednokrotnie zaowocowały ...
PRZEGAPIONA SUPERNOWA
marzec 1999
Astronomowie z Max-Planck-Institut für Extraterrestrische Physik (MPE) w Garching koło Monachium odkryli ślady wybuchu supernowej, która rozbłysła około 700 lat temu w gwiazdozbiorze Żagli. W kronikach historycznych nie ma o niej wzmianki prawdopodobnie ...
JUBILEUSZOWY PULSAR
marzec 1999
Pierwszy pulsar został odkryty w listopadzie 1967 roku w Mullard Radio Astronomy Observatory w Cambridge (Anglia). Przypomnijmy, że mianem tym określa się w astronomii szybko wirującą gwiazdę neutronową obdarzoną silnym polem magnetycznym, która jest ...
WYKRYWACZ BAKTERII
marzec 1999
Jak wykryć bakterie szybko, prosto i tanio? "Bioprocesor" skonstruowany przez brytyjskich naukowców (University of Wales) pozwala wykrywać, klasyfikowaći oceniać ilościowo bakterie dzięki poddaniu ich działaniu prądu elektrycznego (wytwarza ...
NEAR NIE ZBLIŻYŁ SIĘ
marzec 1999
Sonda NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous) miała 10 stycznia wejść na orbitę wokół planetoidy Eros [patrz: Sygnały, NEAR, "WiŻ" nr 1/1999]. W grudniu ub.r. doganiała Erosa z prędkością około 3100 km/godz. 20 grudnia rozpoczęła pierwszą fazę ...
GENY A CHARAKTER. JAK SOBIE RADZIĆ Z GENETYCZNYM DZIEDZICTWEM? WIELCY FILOZOFOWIE - MINIATURY FILOZOFICZNE WSZECHŚWIAT STEPHENA HAWKINGA
marzec 1999
Wydawnictwo Amber, Warszawa 1997/1998. Na wielką filozofię składają się nie opasłe dzieła, ale wielkie myśli- pisze Jacek Hołówka we wstępie do jednej z książek wchodzących w skład Miniatur filozoficznych. To zdanie jest mottem serii niewielkich ...
GŁOWA DO GÓRY - MARZEC
marzec 1999
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
SWAS
marzec 1999
Start satelity SWAS, pierwotnie zaplanowany na 3 grudnia, odkładano dwukrotnie. Za trzecim razem całą sprawę wziął w swe ręce sam św. Mikołaj i w nocy z 5 na 6 grudnia 1998 roku Submillimeter Wave Astronomy Satellite (bo tak brzmi pełna nazwa SWAS-a) ...
SŁOŃCE INACZEJ
marzec 1999
Detektor Superkamiokande jest powszechnie znany jako urządzenie, które dostarczyło dowodów na to, że neutrina mają niezerową masę spoczynkową [patrz: Sygnały, Neutrina mają masę!, "WiŻ" nr 8/1998]. Mało kto wie jednak, że za jego pomocą można ...
GŁOWA DO GÓRY - LUTY
luty 1999
Niebo nad Polską w nocy z 1 na 2 lutego o godz. 24:00 (te same gwiazdozbiory będą widoczne 15 lutego o 23:00, 1 marca o 22:00 i 15 marca o 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
SZYKUJMY SIĘ NA ZAĆMIENIE
luty 1999
BĘDZIE TO OSTATNIE CAŁKOWITE ZAĆMIENIE SŁOŃCA W TYM TYSIĄCLECIU. 11 SIERPNIA PAS CAŁKOWITEGO ZAĆMIENIA PRZETNIE ZACHODNIĄ I ŚRODKOWĄ EUROPĘ. POLSKĘ NIESTETY OMi nie, ALE POŁUDNIOWEJ CZĘŚCI KRAJU KSIĘŻYC ZAKRYJE PONAD 90% TARCZY SŁONECZNEJ. Zaćmienia ...
NIE TYLKO DLA ASTRONOMÓW
luty 1999
DLA ASTRONOMÓW Mam pewne uwagi dotyczące rubryki Obiekt Miesiąca. Popieram jej kontynuację lecz mam propozycję, by były w niej opisywane obiekty, które można obserwować za pomocą amatorskich teleskopów. Obiekty, które były opisywane (np. biegun ekliptyki), ...
STARDUST
luty 1999
Na 6 lutego przewidziano start sondy Stardust, która ma dotrzeć do komety Wild 2 i - po raz pierwszy w historii - powrócić na Ziemię z próbkami materii kometarnej oraz pyłu międzyplanetarnego. Stardust jest czwartą misją z serii Discovery, na ...
PIERŚCIEŃ EINSTEINA
luty 1999
Zgodnie z przewidywaniami teorii względności tory promieni świetlnych biegnących w polu grawitacyjnym są zakrzywione. Gdy źródło światła, źródło pola grawitacyjnegoi obserwator znajdują się niemal na jednej linii, występuje efekt soczewkowania grawitacyjnego: ...
"MOKRE" KSIĘŻYCE
luty 1999
Fot. JPL/NASA/CalTech W pierwszych miesiącach ub.r. odkryto ogromne ilości wody na jowiszowym księżycu - Europie. Bardzo interesujące ślady tego życiodajnego płynu znaleziono też na naturalnym satelicie Ziemi [patrz: Galileo, Europa i woda, "WiŻ"nr ...
TELESKOP MISTRZEM TECHNIKI
luty 1999
Massimo Tarenghi (z lewej) podczas ceremonii wręczania nagrody Fot. European Southern Observatory Budowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) teleskop VLT, który po ukończeniu w 2001 roku stanie się największym teleskopem świata [patrz: ...
GALERIA PIĄTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
styczeń 1999
Obraz Moniki Łyko (bez tytułu) Zgodnie z pięcioletnią już tradycją przedstawiamy najciekawsze i najpiękniejsze fotografie wykonane przez uczestników Piątego Konkursu. Do fotografii dołączamy reprodukcję kolejnego obrazu Moniki Łyko. Sprawozdanie ...
NEAR
styczeń 1999
Sonda NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous) opuściła Ziemię 17 lutego 1996 roku na pokładzie rakiety Delta II. Półtora roku później (27.06.1997) przeleciała w odległości zaledwie 1200 km od planetoidy 253 Mathilde i dokładnie ją obfotografowała [patrz: ...
UKŁAD SŁONECZNY W SZWECJI
styczeń 1999
Czy można zwiedzić Układ Słoneczny, nie ruszając się z Ziemi? Tak, już niedługo będzie można wybrać się na taką wycieczkę... do Szwecji. Powstaje tam największy na świecie model Układu Słonecznego - w skali 1:20 milionów. Środkiem modelu jest znajdujący ...
W MAŁYM OBŁOKU MAGELLANA
styczeń 1999
Mały Obłok Magellana jest niewielką, nieregularną galaktyką leżącą w odległości 200 tys. lat świetlnych od Słońca (a więc tylko nieco dalej niż jego imiennik, Wielki Obłok Magellana). Oba obiekty znajdują się w pobliżu południowego bieguna nieba i z ...
POWTÓRKA Z HISTORII?
styczeń 1999
JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH OSIĄGNIĘĆ MEDYCYNY XX WIEKU BYŁO OPANOWANIE WIELU GROŹNYCH CHORÓB ZAKAŹNYCH, KTÓRE DZIESIĄTKOWAŁY LUDNOŚĆ ŚWIATA. DZIŚ WŚRÓD NAJPOWAŻNIEJSZYCH ZAGROŻEŃ ZDROWOTNYCH ZNÓW ZNALAZŁY SIĘ BAKTERIE I WIRUSY. Nie chodzi tu tylko o nowe ...
GŁOWA DO GÓRY - STYCZEŃ
styczeń 1999
Z nowym rokiem zwiększamy objętość działu astronomicznego. Zgodnie z życzeniami Czytelników będziemy zamieszczać większą liczbę szczegółowych mapek nieba. Zmieni się też nieco szata graficzna wszystkich mapek (łącznie z okrągłą) i wzrośnie liczba oznaczonych ...
DYSKI I UKŁADY
styczeń 1999
Październik minionego roku był wyjątkowo dobrym miesiącem dla badaczy układów planetarnych i dysków protoplanetarnych. Oprócz odkrycia kolejnych planet krążących wokół bliskich gwiazd, którego szczegóły nie zainteresują już chyba nikogo (nowa planeta ...
NIEBO ZA OKNEM
grudzień 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 GRUDNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 GRUDNIA O 23:00, 30 GRUDNIA O 22:00 I 15 STYCZNIA O 21:00). Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
WYNIKI PIĄTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO WIEDZY I ŻYCIA
grudzień 1998
I nagroda (teleskop Cassegraina o średnicy 25 cm): Koło Astronomiczne "Pulsar" przy II LO we Włodawie za imponujące wyniki we wszystkim, do czego się zabierali jego członkowie (konstruowanie sprzętu astronomicznego - od zegarów słonecznych ...
WIELKIE OCZY XX WIEKU
grudzień 1998
W WIEK XX WKROCZYLIŚMY Z JEDNYM TELESKOPEM O METROWEJ ŚREDNICY. WYCHODZIMY ZEŃ Z PLEJADĄ TELESKOPÓW O ŚREDNICY CO NAJMNIEJ 8 M. Nie ma ostatnio roku, w którym nie oddano by do użytku lub nie rozpoczęto budowy kolejnego wielkiego teleskopu. Wpatrujemy ...
TRACE
grudzień 1998
Zimową porą miło jest czasem pomyśleć o letnim słonecznym cieple. Pomyślmy więc o nim, ale w sposób nieco niekonwencjonalny. Tarcza naszej gwiazdy dziennej pokrywa się właśnie coraz większą liczbą plam, a powierzchnia staje się coraz bardziej niespokojna. ...
SUKCES VLT
grudzień 1998
Fot. ESO Unit 1, pierwsza z czterech autonomicznych jednostek składających się na teleskop VLT (patrz: Wielkie oczy XX wieku) została we wrześniu wyposażona w wielozadaniowy zestaw urządzeń do badania odległych, słabo świecących galaktyk. Nosi on ...
NOWA MISJA MARSJAŃSKA
grudzień 1998
Fot. NASA/Jet Propulsion Laboratory W grudniu br. rozpoczyna się kolejna wyprawa amerykańskiej agencji kosmicznej NASA na Marsa. W odstępie około 3 tygodni w kierunku Czerwonej Planety polecą dwie sondy realizujące misję o kryptonimie Mars Surveyor ...
BIZNES GÓRĄ
listopad 1998
W połowie września miał znaleźć się na orbicie podczerwony teleskop WIRE [Sygnały, "WiŻ" nr 9/1998]. Do startu był całkowicie gotów już miesiąc wcześniej. Za wyniesienie WIRE na orbitę odpowiadała renomowana prywatna firma o nazwie Orbital ...
MARS STRACIŁ TWARZ
listopad 1998
Fot. NASA/JPL/CALTECH, opr. Shigemi Numazawa W 1976 roku sonda Viking sfotografowała region o nazwie Cydonia, który leży na 40° marsjańskiej szerokości północnej, między rozległą równiną Acidalia Planitia i pokrytą kraterami wyżyną Arabia Terra. Na ...
NIEBO ZA OKNEM
listopad 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LISTOPADA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LISTOPADA O 23:00, 30 LISTOPADA O 22:00 I 15 LISTOPADA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
GORĄCY KSIĘŻYC
listopad 1998
Fot. NASA - Jet Propulsion Laboratory Niezmordowany Galileo wciąż krąży wokół Jowisza i pomimo swej telekomunikacyjnej ułomności [Galileo, Europa i woda, "WiŻ" nr 5/1998] przesyła bardzo ciekawe zdjęcia jego księżyców. Latem br. zakończono ...
MAMUCIA GROMADA GALAKTYK OTWIERA WSZECHŚWIAT
listopad 1998
Obserwując odległe rejony Wszechświata, natrafiono niedawno na olbrzymią gromadę galaktyk. Znajduje się ona na granicy gwiazdozbiorów Lwa i Sekstansu, w odległości około 8 mld lat świetlnych od Słońca. Mimo swej wyjątkowości nie doczekała się własnej ...
NIEBO ZA OKNEM
październik 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 PAŹDZIERNIKA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 PAŹDZIERNIKA O 23:00, 30 PAŹDZIERNIKA O 21:00 I 15 LISTOPADA O 20:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), ...
POŻAR GALAKTYKI
październik 1998
Na wiosennym niebie, nisko nad południowym horyzontem, widać niepozorny czworokąt złożony z niezbyt jasnych gwiazd. Jest to gwiazdozbiór Kruka. W jego tle, w odległości 63 mln lat świetlnych od naszej Galaktyki, leży para galaktyk noszących oznaczenia ...
MARIA CURIE NA MARSIE
październik 1998
Długofalowy amerykański program badań Marsa, którego ukoronowaniem miało być sprowadzenie na Ziemię próbki gruntu z Czerwonej Planety, stanął wobec konieczności cięć budżetowych pod znakiem zapytania. Skierowane do Senatu USA protesty Mars Society i ...
Z ŻYCIA SOND PLANETARNYCH: DEEP SPACE 1
październik 1998
W"programie na nowe tysiąclecie" (New Millenium Program) NASA stawia na miniaturyzację próbników, zwiększanie ich samodzielności i obniżanie kosztów badań Układu Słonecznego. 15 października wystartuje pierwsza ze spełniających te wymogi ...
ZAOBRĄCZKOWANA GALAKTYKA
październik 1998
Fot. Space Telescope Science Institute W odległości około 40 mln lat świetlnych, w tle gwiazdozbioru Warkocza Bereniki, znajduje się galaktyka o numerze katalogowym NGC 4314. Jest to obiekt o znacznych rozmiarach i masie porównywalnej z masą naszej ...
NIEBO ZA OKNEM
wrzesień 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 WRZEŚNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 WRZEŚNIA O 23:00, 30 WRZEŚNIA O 22:00 I 15 PAŹDZIERNIKA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m ), schematycznie ...
ZAGADKOWE BŁYSKI GAMMA
wrzesień 1998
Błyski gamma obserwujemy od prawie trzydziestu lat. W ciągu tych lat przedstawiono dziesiątki hipotez dotyczących ich pochodzenia, stoczono setki dysput na ich temat i zapisano tony papieru poświęconymi im opracowaniami [patrz: Wszechświat jak nowy, ...
SZYBKO I TANIO W GŁĄB WSZECHŚWIATA
wrzesień 1998
Piętnastego września na orbicie zostanie umieszczony podczerwony teleskop WIRE (Wide-Field Infrared Explorer). Ten niewielki instrument, którego główne zwierciadło ma średnicę zaledwie 30 cm, z kilku względów zasługuje na szczególną uwagę. Po pierwsze ...
NIECHCIANA PLANETA
sierpień 1998
W końcu br. maja na specjalnie zwołanej konferencji prasowej powiadomiono o odkryciu, które według przedstawicieli NASA może być najważniejszym z dokonanych dotychczas przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Podczas systematycznego przeglądu młodych gwiazd ...
MARSJAŃSKIE JEZIORO
sierpień 1998
Fot. Malin Space Science Systems/NASA Krążąca wokół Marsa sonda Mars Global Surveyor [Sygnały, lipiec 1998] wykonała w ostatnich dniach grudnia ub.r. bardzo ciekawe zdjęcie, które opublikowano dopiero w końcu maja. Daleko mu wprawdzie do walorów artystycznych ...
UKŁADY PLANETARNE W PODCZERWIENI
sierpień 1998
Niemal każdej gwieździe można przypisać jednoznaczną temperaturę powierzchniową. Znając ją, można przewidzieć, ile energii opuszcza powierzchnię gwiazdy w postaci światła o danej długości fali. Młode gwiazdy w bliskim otoczeniu Słońca, które są wystarczająco ...
NIEBO ZA OKNEM
sierpień 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 SIERPNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 SIERPNIA O 23:00, 30 SIERPNIA O 22:00 I 15 WRZEŚNIA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
OPÓŹNIENIE W BUDOWIE ISS
sierpień 1998
Fot. NASA 30 maja na posiedzeniu przedstawicieli wszystkich państw zaangażowanych w budowę międzynarodowej stacji orbitalnej ISS uzgodniono nowy harmonogram prac konstrukcyjnych. Pierwszy moduł trafi na orbitę z pięciomiesięcznym opóźnieniem w stosunku ...
NIEBO ZA OKNEM
lipiec 1998
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LIPCA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LIPCA O 23:00, 30 LIPCA O 22:00 I 15 SIERPNIA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
Z ŻYCIA SOND PLANETARNYCH
lipiec 1998
Od 11 września ub.r. wokół Marsa krąży amerykańska sonda Mars Global Surveyor [Sygnały, grudzień 1997]. Plan jej misji zakładał stopniowe zacieśnianie orbity poprzez wykorzystanie siły oporu aerodynamicznego, z jaką górne warstwy atmosfery Marsa działają ...
NAJMŁODSZA MGŁAWICA PLANETARNA
lipiec 1998
Fot. Orbital Sciences Corp./NASA Kosmiczny Teleskop Hubble'a sfotografował najmłodszą ze znanych mgławic planetarnych [ogólne informacje o tej klasie obiektów można znaleźć w bieżącym numerze "Wiedzy i Życia", w dziale Niebo za oknem]. Nosi ...
NIEBO ZA OKNEM
czerwiec 1998
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m ), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, ...
MIĘDZYNARODOWA STACJA KOSMICZNA
czerwiec 1998
NAJWIĘKSZA W HISTORII STACJA ORBITALNA OTWORZY NOWE PERSPEKTYWY BADAWCZE I UMOŻLIWI OBCOWANIE Z KOSMOSEM NIEMAL KAŻDEMU MIESZKAŃCOWI ZIEMI. Na początku kwietnia, kiedy piszę ten artykuł, oficjalnym terminem umieszczenia pierwszego modułu międzynarodowej ...
ZACZADZONA DROGA MLECZNA
czerwiec 1998
W 1951 roku odkryto w przestrzeni międzygwiazdowej znaczne ilości wodoru atomowego. Obserwacje przeprowadzono za pomocą radioteleskopów pracujących na częstotliwościach z pogranicza UKF i zakresu mikrofalowego, a więc w paśmie wykorzystywanym dziś przez ...
ZA NEPTUNEM
czerwiec 1998
W 1950 roku holenderski astronom Jan Oort przedstawił hipotezę, w myśl której Układ Słoneczny jest otoczony sferycznym rojem komet. Ów rój, nazywany obecnie obłokiem Oorta, miał znajdować się w odległości 50 000 j.a. od Słońca (j.a., czyli jednostka ...
GALILEO, EUROPA I WODA
maj 1998
W grudniu zeszłego roku rozpoczęła się ostatnia misja sondy Galileo, poświęcona badaniu dwóch wewnętrznych galileuszowych księżyców Jowisza - Europy i Io. O wyborze jej celu przesądziły uzyskane 19 lat temu przez sondy Voyager i potwierdzone w ciągu ...
BEZPAŃSKIE GWIAZDY
maj 1998
Typowe odległości między gwiazdami w galaktyce są setki milionów razy większe od rozmiarów przeciętnych gwiazd. Dzięki temu zderzenia gwiazd są niesłychanie mało prawdopodobne: można powiedzieć, że z punktu widzenia gwiazdy przestrzeń międzygwiazdowa ...
POWRÓT SUPERNOWEJ
kwiecień 1998
W końcu lutego 1987 roku wybuchła supernowa, która przeszła do historii pod nazwą Supernowej 1987A (SN1987A). Zdarzyło się to w pobliskiej galaktyce, znanej jako Wielki Obłok Magellana i położonej około 160 tys. lat świetlnych od Słońca. W maksimum blasku ...
CZARNA DZIURA MOCNO ŚPI
kwiecień 1998
Jest już niemal pewne, że w centrach wielu galaktyk znajdują się supermasywne czarne dziury. Przymiotnik "supermasywne" należy rozumieć jak najbardziej dosłownie: szacowane różnymi metodami masy tych tajemniczych obiektów plasują się w przedziale ...