Twoja wyszukiwarka

Marzec 1996
70 LAT WIEDZY I ŻYCIA
ANDRZEJ GORZYM
"Wiedza i Życie" ma 70 lat! Niewiele jest czasopism w Polsce,które szczycą się takim wiekiem. Na dobrą sprawęmoglibyśmy z czystym sumieniem dodać sobie jeszcze 16 lat, tytuł "Wiedzai Życie" pojawił się bowiem już w 1910 roku. Tadeusz ...
GALAKTYKA NA KRAŃCACH WSZECHŚWIATA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Zespół włoskich astronomów pracujących pod kierunkiem Sandro D'Odorico zaobserwował w ub. r. jedną z najdalej położonych galaktyk. Odkrycia dokonano za pomocą 3.5-metrowego teleskopu NTT, który znajduje się w obserwatorium La Silla w Chile, należącym ...
CZARNE CHMURY NAD TERAPIĄ GENOWĄ
MAGDALENA FIKUS
Badania dotyczące leczenia metodami terapii genowej pochłaniają znacznefundusze. National Institutes of Health, stanowiące grupę amerykańskichinstytutów finansowanych z zasobów federalnych, wydają co roku na ten celaż 200 mln dolarów (drugie tyle pochodzi ...
NARZĘDZIE DLA ARCHITEKTÓW WNĘTRZ
BOGDAN MIŚ
Niezwykle przydatne narzędzie otrzymują projektanci wnętrz, którzy wykorzystują w pracy komputer osobisty klasy PC. Narzędziem tym jest program o nazwie 3D Home Architect firmy Broderbund.Pozwala on dowolnie - w niezwykle prosty sposób - ustawić na planie ...
SZCZEPIONKA PRZECIW KOKAINIE?
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI
Leczenie osób uzależnionych od kokainy jest niezwykle trudne. W przypadku alkoholu czy heroiny stosuje się środki farmakologiczne i zabiegi psychoterapeutyczne, które często przynoszą efekty. Skutecznych metod leczenia uzależnień od kokainy ciągle brak. ...
ROK KOSMICZNY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Rok 1996 zapowiada się doskonale z punktu widzenia astronomów badających Układ Słoneczny. I to nie tylko dlatego, że sonda Galileo krąży wokół Jowisza, zbierając informacje o systemie planety olbrzyma (patrz: ... i wreszcie Jowisz, "WiŻ" nr ...
SKARB Z HAUS BURGEL
MARTA GUZOWSKA
Odnaleziony skarb - monety z końca IV lub początku V wieku n.e. W ostatnim sezonie wykopaliskowym w Haus Bürgel w Niemczech odnaleziono skarb - monety późnoantyczne. Haus Bürgel to nazwa folwarku z XVII-XIX wieku, położonego mniej więcej w połowie ...
EFEKT CIEPLARNIANY FAKTEM
MHM
Sceptycyzm przeciwników ocieplania się klimatu zapewne osłabnie, gdyż Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPPC) ogłosił w grudniu ub.r. oficjalny raport naukowy potwierdzający istnienie efektu cieplarnianego, jako skutku aktywności ludzkiej. Raport ...
KOLEJNY GEN-MORDERCA
MAGDALENA FIKUS
Obraz histologiczny raka piersi Zlokalizowano kolejny gen warunkujący powstawanie raka piersi. Jest nimBRCA2 (BReast CAncer - rak piersi). Wraz z genem BRCA1, odkrytym rok wcześniej,odpowiada za 10% wszystkich, wykrywanych w Stanach Zjednoczonych, ...
JAK WSZECHŚWIAT RÓSŁ Z NAMI
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Kiedy w 1926 roku pojawił się pierwszy numer naszego pisma, astronomowiedopiero od kilku miesięcy dysponowali dowodami, że Wszechświat rozciąga siępoza granice Drogi Mlecznej. Gdy powstawał pierwszy numer "Wiedzy i Życia", świat mgławic ...
BURZLIWE DZIEJE PODWÓJNEJ HELISY
MAGDALENA FIKUS
Genetyka, choć korzeniami sięga XIX wieku, jest nauką obecnego stulecia. Zmienianasz sposób widzenia i rozumienia świataożywionego właściwie tak długo,jak długo istnieje "Wiedza i Życie". Być może w czasie, w którym pierwsze numery "Wiedzy ...
ROZMYŚLANIA O ROZUMIE
WITOLD KARCZEWSKI
Czy zwierzęta mają rozum? - pytał 70 lat temu w pierwszym numerze "Wiedzy i Życia" prof. Jan Dembowski. Wówczas kwestię tę miały rozstrzygnąć obserwacje dotyczącezachowania się zwierząt. Dziś staramy się zajrzeć w głąb mózgu. Wielki Profesornie ...
ŚWIATŁA W MORSKICH GŁĘBINACH
MAŁGORZATA KŁOSZEWSKA
Przypuszczalnie zjawisko bioluminescencji pojawiło się, kiedy pierwotna, beztlenowa atmosfera Ziemi zaczęła zmieniać skład, upodobniając się do tej, którą mamy obecnie. Dla ówczesnych organizmów tlen był śmiertelną trucizną, a luminescencja sposobem ...
ŚWIATEŁKA ŻYCIA I ŚMIERCI/ROBACZKI ŚWIĘTOJAŃSKIE
MACIEJ PSZCZÓŁKOWSKI
Biochemia luminescencji Noc świętego Jana to, wbrew nazwie, czas pogańskich wróżb, ognisk i szukających samotności zakochanych par. Niektórzy wybierający się do lasu w poszukiwaniu kwiatu paproci, przy odrobinie szczęścia, mogą spotkać małego owada, ...
ŚWIATEŁKA ŻYCIA I ŚMIERCI\LUMINESCENCJA GRZYBÓW
MARTA BEBŁOWSKA-WRZOSEK
Grzyby i UV Co czeka nas w lesie po wieczornej ulewie? Jakich przeżyć może dostarczyćnam puszcza po zmroku, gdy wokół ciemność "choć oko wykol"? Może się zdarzyć, że błądząc po lesie w środku nocy, zobaczymy nagle intensywniezielonkawo-niebieskie ...
ZAGADKA ŚWIECĄCYCH BAKTERII
MARTA BEBŁOWSKA-WRZOSEK MAŁGORZATA KŁOSZEWSKA
Większość bakterii luminescencyjnych żyje w oceanach. Występują tam jako symbionty, pływają swobodnie w toni wodnej, bądź rosną jako saprofity na ciałach martwych ryb i skorupiaków. Na przykład można je zaobserwować, jeśli zostawimy do zaśmiardnięcia ...
KRAJOBRAZ Z GENEM W TLE
BARBARA PRATZER
Operacje na otwartym sercu i przeszczepianie narządów, tomografia komputerowa i jądrowy rezonans magnetyczny, antybiotyki i cytostatyki, sztuczna nerka i stymulatory serca, diagnostyka prenatalna i ratowanie chorych w stanie śmierci klinicznej- to tylko ...
PIRWSZA POLSKA FINANSJERA
STEFAN BRATKOWSKI
Dziś poznamy pierwsze banki w Polsce. Historia ich była nie mniej barwnai dramatyczna, niż cała epoka "odrodzenia w upadku" (jak nazwał czasystanisławowskie Tadeusz Korzon). Kapitalizm rodził się szybko. Miejscedla banków otworzył, z jednej ...
TRZY POKOLENIA LEPTONÓW
STANISŁAW MRÓWCZYŃSKI
Nagrodę Nobla z fizyki w roku 1995 przyznano badaczom cząstek elementarnych, które należą do grupy leptonów. Uhonorowani zostali: Frederick Reines za obserwację nieuchwytnego neutrina oraz Martin L. Perl za odkrycie cząstki tau. Frederick ReinesMartin ...
KILKA PYTAŃ
MAREK W. KOZŁOWSKI
Chciałbym zadać kilka pytań, choć mogą one brzmieć niepoważnie: Dlaczegoowady, takie jak muchy zaczynają krążyć pod lampą kreśląc kręgi i różnezawijasy? Czy obierają sobie żyrandol jako punkt odniesienia, albo wyczuwają,że jest to obiekt równo oddalony ...
PODWÓJNA HELISA I SOWY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Przeczytałem przed laty "Podwójną spiralę" J.D. Watsona ­ historięodkrycia struktury DNA i mechanizmu procesów dziedziczenia. Książka zrobiłana mnie ogromne wrażenie. Kończyłem właśnie studia, podejmowałem pierwszepróby samodzielnej działalności ...
LUBIMY SIĘ OSZUKIWAĆ
X.RUT
W haśle Taxation, Encyclopaedia Britannica, wyd. 7 (1830-1842), J. R. McCulloch,pierwszy profesor ekonomii politycznej na Uniwersytecie Londyńskim, napisał: Trudności w ocenie dochodów są dwojakie: 1. Trudności wiarygodnego określeniaprzychodów poszczególnych ...
OD BOŻEJ GÓRY DO UJAZDOWA, CZYLI O NAZWACH MIEJSCOWYCH KULTUROWYCH
JAN MIODEK
Nazwy miejscowe zrośnięte etymologicznie z dziełami rąk ludzkich, z instytucjami oraz wytworami kultury społecznej i duchowej określa się mianem nazw kulturowych (posługując się tym terminem, odróżniam parę przymiotników kulturowy -kulturalny: ten ...
CIEKAWE DOŚWIADCZENIA
PAWEŁ GÓRNICKI
Dziś kolejna seria prostych doświadczeń. Każde z nich ilustruje pewne ciekawe zjawisko fizyczne, chociaż nie mają one ze sobą żadnego związku. Mam nadzieję, że różnorodność doświadczeń wynagrodzi brak myśli przewodniej i każdy znajdzie"coś dla siebie". Ryc. ...
FTP
ALEKSY BARTNIK
FTP jest najpopularniejszą (po poczcie elektronicznej) usługą w Internecie- to podstawowy sposób przesyłania informacji (plików) po sieci. Na całym świecie istnieje tysiące miejsc (tzw. ftp sites), skąd można pobierać najróżniejsze informacje - ...
POLICZONE KAMIENIE Z NIEBA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Nasze pismo nie ma pod tym względem czystego sumienia. Ba, trzeba uczciwie się przyznać, że regularnie i z premedytacją przykładaliśmy do tego procederu rękę: publikowaliśmy artykuły, w których nie tylko tłumaczyliśmy, skąd się ci pozaziemscy przybysze ...
INTERNET BEZ TAJEMNIC
BOGDAN MIŚ
Internet staje się coraz bardziej "modny". Po tej globalnej sieci komputerowej buszują już dziś nie tylko naukowcy, którzy przekonali się o korzyściach płynących z dostępu do nieograniczonych praktycznie zasobów wiedzy i możliwości błyskawicznego ...
CÓŻ, WIOSNA...
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w marcu i kwietniu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Po dwumiesięcznej przerwie, spowodowanej prezentacją zadań z mistrzostwświata w rozwiązywaniu łamigłówek, powraca do "Puzelandu" "obrazeklogiczny", bowiem ten rodzaj zadań cieszy się wśród Czytelników znacznympowodzeniem, a kilkanaście ...
ŻYCIE PRYWATNE ISAACA NEWTONA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
O Newtonie, jednym z kilku najsławniejszych uczonych wszechczasów, słyszeliwszyscy, niezależnie od kraju, kultury, czy religii, którzy uczyli sięw szkole średniej. Dużo rzadziej mówi się o jego życiu prywatnym. Isaac Newton urodził się w dniu Bożego ...
OBYŚ PRZEŻYŁ MILIONY LAT
ZBIGNIEW SZAFRAŃSKI
Przed ponad siedemdziesięciu laty ciało króla Egiptu Tutanchamona,które od 33 wieków spoczywało w ciemnościach grobu, zostało wydobyte naświatło dzienne. W swym pierwszym numerze z 1926 roku "Wiedza i Życie"donosiła o tamtym fascynującym wydarzeniu. ...
ABY ŚWIAT BYŁ BEZPIECZNY
IRENA POPIUK-RYSIŃSKA
Mimo istnienia Ligi Narodów i Organizacji Narodów Zjednoczonych, mających dbać o pokój i bezpieczeństwo na świecie, nie udało się wyeliminować konfliktów i wojen z naszych współczesnych dziejów. Czy zatem organizacje te całkowicie zawiodły pokładane ...
WIELKA PRZYGODA INTELEKTUALNA XX WIEKU
JUSTYNA OLKO
Jeszcze cztery dekady temu wielu badaczy podzielało pogląd, że pismoMajów pozostanie na zawsze zagadką. Wszelkie próby jego odczytania, którepodejmowano w XIX wieku, okazały się zupełnie bezowocne, zaś stosowanemetody jałowe. Tajemnice pism przodkówPodstawowym ...
EKONOMIA RÓWNOWAGI
ZBIGNIEW SZAMREJ
Decyzją Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk 10 października 1995 roku laureatem ufundowanej przez Bank Szwecji na cześć Alfreda Nobla nagrody w dziedzinie nauk ekonomicznych został Robert Lucas z University of Chicago. Robert E. Lucas jr. urodził się ...