Twoja wyszukiwarka

Maj 1996
NIE TYLKO CZŁOWIEK
PAWEŁ KOZŁOWSKI
Zwykliśmy uważać, że stosowanie narzędzi, a w szczególności ich celowy wyrób jest cechą właściwą wyłącznie człowiekowi. Znane są wprawdzie fakty wyciągania kaktusowym kolcem larw z kryjówek przez ziębę dzięciołową z Galapagos, rozbijania kamieniem strusich ...
KOMPUTERY W POLSKIEJ SZKOLE
BOGDAN MIŚ
Ministerstwo Edukacji Narodowej udostępniło niedawno raport o stanie komputeryzacji polskiego szkolnictwa. Zawiera on co prawda dane sprzed ponad półtora roku, ale są one na tyle znamienne, że warto się z nimi zapoznać i dziś. Tak więc w październiku ...
NA CUDZY KOSZT
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Tajemnicę mikoryzy - związku roślin wyższych i grzybów - skrywa ziemia.Dopiero pod jej powierzchnią można obejrzeć korzenie pokryte mufką - grubymkołnierzem splątanych strzępek grzybni. Wiele leśnych drzew nie mogłobyżyć bez mikoryzy. Polega ...
TWARZ GWIAZDY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Wciąż jeszcze większość podręczników astronomii utrzymuje, że gwiazdy sąpunktowymi źródłami światła. Innymi słowy, dostrzeżenie szczegółów ichpowierzchni przekracza możliwości ziemskich instrumentów. Nic bardziejmylnego! Świadczy o tym zdjęcie tarczy ...
MLEKO KONTRA HIV
BARBARA PRATZER
Poszukiwania sposobu pokonania wirusa HIV zmierzają w różnych kierunkach. Próbuje się opracować szczepionkę, testuje coraz to nowe leki, ale także bada możliwość farmakologicznego zablokowania wnikania wirusa do komórki. Wiadomo, że celem wirusa dostającego ...
PAMIĘTNE DATY-MAJ
BOGDAN MIŚ
* 1.05.1493 r. Urodził się Phillipus A. Paracelsus (właściwie TheopharastusBombastus von Hohenheim, zm. 1541), niemiecki lekarz i filozof, jeden zprekursorów nowożytnej medycyny. * 1.05.1839 r. Urodził się Hilaire de Bernigaud Chardonnet (zm.1924), ...
KOMPUTER MARZEŃ
BOGDAN MIŚ
Procesor Pentium taktowany zegarem o niewiarygodnej do niedawna szybkości166 MHz - ostatnia nowość w tej serii mikroprocesorów słynnej firmy Intel- został zastosowany w komputerze IBM PC 300, który trafił na rynek w pierwszymkwartale br. Komputer ...
WIRUS KOMPUTEROWY W ROLI STRAŻNIKA
BOGDAN MIŚ
Nadeszły ciężkie czasy dla złodziei: skradzione komputery mogą same ujawnić miejsce swego pobytu. Będzie to jednak możliwe tylko wtedy, gdy łup złodzieja, poprzez modem, podłączony zostanie do Internetu lub podobnej sieci. W takim wypadku podobny do ...
PRZETASOWANIA W SYSTEMATYCE SSAKÓW
KAROL SABATH
Linneusz, twórca nowożytnej systematyki biologicznej, zaklasyfikował zające i króliki do jednej z rodzin w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia). Z czasem zajęczaki (zwane też zającokształtnymi - Lagomorpha) awansowały do rangi podrzędu, a następnie samodzielnego ...
Z CUDZYM SERCEM
BARBARA PRATZER
Rośnie liczba osób noszących w piersi cudze serce. Ogromnym zagrożeniem jest choroba wieńcowa, która u 20-40% z nich rozpoczyna się w ciągu trzech lat po transplantacji. Proces chorobowy jest tak rozległy, że nie można zastosować by-passów, dziś już ...
PLANETA TU, PLANETA TAM
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Wszystko wskazuje na to, że ostatnie pięć lat XX wieku zapisze się w historii astronomii jako okres, w którym człowiek nauczył się odnajdywać planety krążące wokół innych gwiazd. W październiku ub. r. świat dowiedział się o odkryciu planety obiegającej ...
ANTYWODÓR NA ZAMÓWIENIE
STANISŁAW MRÓWCZYŃSKI
W Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek Elementarnych (CERN) pod Genewą wytworzono i po raz pierwszy zarejestrowano kilka atomów antywodoru. Zapoczątkowano w ten sposób zupełnie nowy kierunek fundamentalnych poszukiwań. Od kilku już dziesięcioleci ...
H+O=?
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Poddawanie mieszaniny wodoru i tlenu wysokim ciśnieniom mało kto uznałby za zajęcie bezpieczne. Zresztą wynik takiego eksperymentu wygląda na oczywisty. Oczekiwalibyśmy powstania wody - w reakcji, którą wszyscy znamy ze szkoły. Utlenianie wodoru powinno ...
CHROMOSOM 18 A NOWOTWORY
MAGDALENA FIKUS
O raku trzustki nie mówi się tak często jak o raku piersi czy prostaty;zapadają na niego nieliczni, ale niestety, śmiertelność jest bardzo wysoka.W większości przypadków w momencie rozpoznania stwierdza się już przerzuty,a 5 lat od diagnozy przeżywa ...
WINDOWS 97 NA HORYZONCIE
BOGDAN MIŚ
Kilka miesięcy po gigantycznej promocji i premierze nowego systemu komputerowego Microsoftu o nazwie Windows '95 jest już w tzw. testach "alfa" (tj. wstępnych) jego następca, noszący na razie kryptonim "Nashville"; wiadomo jednak, ...
MIŁOŚĆ JAK NARKOTYK
BARBARA PRATZER
Romantyczna,szalona, występna...Miłość niejednoma imię.Dla fizjologajest grą substancji chemicznych,które - niczymnarkotyki - najpierw wyzwalają euforię,a potem uzależniają. Twoja miłość przenika mi ciało - wyznał egipski poeta w Pieśniach rozweselających ...
TEORIA EWOLUCJI DLA ZAKOCHANYCH
PAWEŁ GRIEB
Nie bezinteresowne poczucie piękna,lecz biologiczna użyteczność decydujeo wyborze partnera. Mężczyzna i kobieta zakochują się w sobie, łączą w parę, tworzą rodzinę, wychowują dzieci. Ten wieloetapowy proces, powtarzany miliony i miliardy razy w dziejach ...
NAJPIĘKNIEJSZA JEST PRZECIĘTNA
JAN STRZAŁKO KATARZYNA KASZYCKA BETINA KUJAWA
To, co jest piękne - jest dobre. Nic więc dziwnego, że poszukujemy partnerów atrakcyjnych, choć zaskakujące,że atrakcyjny to tyle, co przeciętny. Badania psychologiczne dowiodły, że wygląd zewnętrzny ma wpływ na wzajemne oczekiwania ludzi wobec siebie. ...
JAK TO Z CZARNOBYLEM BYŁO
ZBIGNIEW JAWORSKI
Jako jeden z uczestników działań podjętych w Polsce po katastrofie w Czarnobylu jestem zapewne subiektywny w ich ocenie. Moją przewagą nad wieloma autorami wypowiadającymi się na ten temat jest jednak bezpośrednia znajomość faktów i zachowań ludzi biorących ...
ZEGAR ROŚLINNY
PIOTR DASZKIEWICZ
Śniedek baldaszkowaty Nagietek lekarski Lilia wodna Cykoria podróżnik Regularność zjawisk w przyrodzie od dawna zadziwiała przyrodników. W wieku osiemnastym zapanowała moda na kalendarze florystyczno-faunistyczne. Sporządzano je niemal w ...
BEZKARNE ROZKOSZE STOŁU
JOANNA NURKOWSKA
Olestra, sztuczny tłuszcz firmy Procter & Gamble, po 25 latach jej zmagań z amerykańskim Departamentem Kontroli Żywności i Leków (FDA), wkracza na rynek dietetycznej żywności. Czy ten niestrawialny olej, o naturalnym smaku, zaspokoi gusta nałogowych ...
MAŁPA W LABORATORIUM
REDAKCJA
Zbliża się koniec roku szkolnego, czas matur i egzaminów wstępnych na wyższe uczelnie. W ramach przygotowań do tych ważnych wydarzeń chcemy Czytelnikom "Wiedzy i Życia" zaproponować rozrywkę. Ogłaszamy konkurs pod hasłem "Małpa w laboratorium". ...
MIĘDZY NAMI SĄSIADAMI
INGEBORGA JARZYNA
Konkurencja, w jednym ze swoich znaczeń, kojarzy się ze zwierzętami. To onewspółzawodniczą o pokarm, terytoriumdo życia, miejsce w hierarchii społecznejczy samicę. Tymczasem konkurencjaistnieje także wśród roślin. I może zabrzmito paradoksalnie, ale ...
MOLEKULARNI ARCHITEKCI
EWA BARTNIK
Nagrodę Nobla z fizjologii i medycyny w 1995 roku przyznano trojgu uczonym- Niemce Christiane Nuesslein-Volhardi Amerykanom Ericowi F. Wieschausowioraz Edwardowi B. Lewisowi. W komunikacie dla prasy przedstawiającym laureatównapisano, że nagrodzono ich ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
Reguły konkursu 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowną) ...
MOTYL CZY KOLIBER?
GRAŻYNA SKĘCZEK MARIUSZ SKĘCZEK MAREK W. KOZŁOWSKI
Nie jesteśmy takimi znakomitymi fotografami jak Pan Marek Kozłowski, którego zdjęcia i artykuły ukazują się na łamach "Wiedzy i Życia". Zrobiliśmy zdjęcie pewnemu owadowi. Nazwaliśmy go "małym kolibrem", bo swoim zachowaniem trochę ...
CZY NAPRAWDĘ MIŁOŚNIK PRZYRODY?
WOJCIECH SZCZĘSNY
W grudniowym numerze Waszego znakomitego miesięcznika znalazłem artykuł podpisany AKW pt. "Powiedzą, że Roentgen zwariował". Artykuł ten jak i inne z tej serii zainteresował mnie choćby z racji wykonywanego zawodu. Znalazłem jednak tu jedno ...
KORZENIE ETYKI
WOJCIECH ZIELIŃSKI MAGDALENA ŚRODA
W Dodatku Humanistycznym "Wiedzy i Życia" (12/1995) ukazał się artykuł dr Magdaleny Środy pt. Etyka zawodowa. Charakteryzując tytułowe zagadnienie w jego relacji do problematyki etyki ogólnej, autorka poczyniła kilka uwag, z którymi nie mogę ...
NAWET AT MOŻE BYĆ UŻYTECZNY
BOGDAN MIŚ
Technika komputerowa rozwija sięw zawrotnym tempie. Już pojawiły się na rynku komputery wyposażone w następcę słynnego Pentium - procesor P6 zwany także Pentium Pro, są w sprzedaży Windows '95 i OS/2 Warp w polskiej wersji, już nie budzi emocji napęd ...
JAK SZUKAĆ PROGRAMÓW?
ALEKSY BARTNIK
Często potrzebny jest nam jakiś program, o którym wiemy, że jest gdzieś w Internecie; musimy go tam w jakiś sposób odszukać. Dziś istnieją znakomite i proste w użyciu narzędzia do takich poszukiwań, jednak są one oparte na strukturze WWW (World Wide ...
VADEMECUM OBSERWATORA NIEBA
DAVID LEVY
Przedstawiamy fragmenty książki, która wypełnia jakże dotkliwą lukę na polskim rynku: w sposób prosty, a jednocześnie z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych szczegółów praktycznych wprowadza w świat obserwacji astronomicznych. Jej autorem jest David ...
POLOWANIE NA PLANETOIDY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w maju i czerwcu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu ...
CERKWIE, KOŚCIOŁY, OGRODY, WSIE, CZYLI O WYTWÓRCZYCH NAZWACH MIEJSCOWYCH KULTUROWYCH
JAN MIODEK
Zgodnie z zapowiedzią chciałbym dzisiejszy szkic poświęcić ostatniej grupie nazw miejscowych kulturowych - tzw. nazwom wytwórczym, oznaczającym wytwory kultury materialnej. Zacznijmy od takich postaci, rozmieszczonych w zachodniej części polskiego terytorium ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Wśród łamigłówek wykorzystujących figury i reguły szachowe niewielką, ale prężną grupę stanowią łamigłówki hetmańskie. Za wiodące w tej grupie uchodzi klasyczne zadanie o ośmiu hetmanach, polegające na takim ustawieniu ich na szachownicy, aby żaden nie ...
STRZAŁ W DZIESIĄTKĘ
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Kiedy wykonujemy obliczenia arytmetyczne, często posługujemy się procentami, promilami itd. Trudno więc wyobrazić sobie czasy, kiedy w użyciu były tylko ułamki zwykłe, które są taką udręką dla wielu uczniów. Rozpowszechnienie ułamków dziesiętnych, niezbędnych ...
SARMATYZM
ŁUKASZ KĄDZIELA
Niegdyś oryginalny rys kultury szlachty polskiej, jej ideologia i styl życia, z czasem stał się marzeniem o wielkości Rzeczypospolitej i świadkiem jej upadku. Do dziś przetrwał w obyczajowości i charakterze narodowym Polaków. Sarmatyzm należy do tych ...
MAŁE WIELKIE SPRAWY
JACEK KUNICKI
Groźny Korsykanin między podbojami krajów i niezliczonymi podbojami kobiet znajdował jeszcze czas na zajmowanie się sprawami, które tylko z pozoru wyglądały na drobiazgowe. Nie ma nic trudniejszego niż zdecydować się. Kto to powiedział? Zagadkę rozwiązuję ...
GINĄCE DZIEŁA SZTUKI
WERONIKA LISZEWSKA
Atramenty blakną, pismo znika. Karty ksiąg coraz bardziej żółkną, stają się kruche, w końcu papier rozpada się... O przetrwanie starych ksiąg walczą konserwatorzy dzieł sztuki. W ostatnich latach nastąpił niezwykle dynamiczny rozwój dziedziny, która ...
POEZJA Z REPUBLIKI SUMIENIA
MARZENA SOKOŁOWSKA
Seamus Heaney, ubiegłoroczny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, w całej swej karierze literackiej konsekwentnie dążył do zdobycia uznania jako poeta Irlandii Północnej, reprezentujący kulturę odrębną i autonomiczną w stosunku do kultury brytyjskiej. Świadomość ...