Twoja wyszukiwarka

Czerwiec 1996
PLUTON PO RAZ PIERWSZY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
W marcu br. amerykańscy astronomowie przedstawili pierwsze obrazy powierzchni Plutona - planety obserwowanej wprawdzie już od 66 lat, lecz wciąż pozostającej jedną z największych zagadek Układu Słonecznego. O istnieniu dziewiątej planety świat dowiedział ...
CZYM SKORUPKA ZA MŁODU...
JOANNA NURKOWSKA
Jeśli chcemy wykorzystać w pełni potencjał intelektualny i uzdolnienia, z jakimi przychodzimy na świat, intensywną edukację powinniśmy rozpocząć już w niemowlęctwie. Przy tym najważniejsze dla naszych późniejszych osiągnięć jest pierwsze pięć lat życia. ...
CUKIER I SERCE SZERPY
JOANNA NURKOWSKA
Jednym z poważnych problemów himalaistów jest niedostatek tlenu na penetrowanych przez nich wysokościach. Kolejne ekipy górskich wyczynowców zazdrościły zawsze Szerpom, najmowanym tradycyjnie jako tragarze, zdolności do znoszenia tych niesprzyjających ...
KOMPUTER W FABRYCE SNÓW
JOANNA NURKOWSKA
Zabawki to nie tylko przedmioty z drewna lub plastiku. Zabawki myślą, czują i mają duszę. Przekonało nas o tym, i to już dość dawno, kilku znanych pisarzy i kompozytorów. W kwietniu wszedł na ekrany naszych kin film Toy Story, którego twórcy, chcąc ...
PAMIĘTNE DATY-CZERWIEC
BOGDAN MIŚ
* 1. 06. 1796 r. Urodził się N. L. Sadi Carnot (zm. 1832) fizyk francuski, współtwórca teorii maszyn cieplnych. Pierwszy zauważył, że pracę użyteczną można uzyskać tylko przy przejściu ciepła od ciała cieplejszego do chłodniejszego (cykl Carnota). * ...
HIV W SZACHU
MAŁGORZATA MUROWSKA-HUMPHREY
Po prawie 10 latach poszukiwań pod koniec ub.r. znaleziono aż cztery czynniki zdolne do zahamowania namnażania się wirusa HIV. Wszystkie są produktami limfocytów CD8, komórek odpornościowych, których zadaniem jest zabijanie komórek zakażonych lub nowotworowych ...
BOMBA PROPAGANDOWA?
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
Dyskusje na temat francuskich podziemnych wybuchów jądrowych w polinezji rzadko dotyczyły aspektów merytorycznych i technicznych. Wiele było emocji oraz świadomej bądź nieświadomej dezinformacji. A wszystko po to, by wzbudzić niechęć opinii publicznej ...
NARODZINY W TERMINIE
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI
Prawdopodobieństwo szczęśliwego przetrwania jest dla wcześniaków 120-krotnie niższe niż dla dzieci urodzonych w terminie. Ciągle nie wiadomo, co jest przyczyną wcześniejszego rozwiązania - dotychczasowe badania dowodzą, że mają w tym swój udział m.in. ...
WIRTUALNA SCENOGRAFIA TELEWIZYJNA
TOMASZ KULISIEWICZ
Na warszawskich targach Media Forum '96 niemiecka firma VAP (Video Art Production), kierowana przez Polaka z Hamburga, Ryszarda Kunickiego, pokazała rozbudowany system kreowania scenografii telewizyjnej. Ze zwykłym blue-boxem, używanym we wszystkich ...
SALMONELLA WALCZY Z DŻUMĄ
AH
Bakterię salmonelli zazwyczaj kojarzymy z poważnymi dolegliwościami układu pokarmowego. Tymczasem badania przeprowadzane na myszach wykazują, iż bakteria ta przekształcona dzięki inżynierii genetycznej może być użyta do przygotowania szczepionki, która ...
MNIEJSZE NIŻ KWARKI
STANISŁAW MRÓWCZYŃSKI
Wyniki pomiarów przeprowadzonych ostatnio w FermiLab w USA, gdzie bada się zderzenia z antyprotonami protonów rozpędzonych do największej obecnie energii, zdają się sugerować, że kwarki - uchodzące za punktowe, najprostsze cegiełki materii - kryją w ...
CZYTANIE W MYŚLACH
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI
To przecież niemożliwe. Czysta fantazja! A jednak - japońscy naukowcy opracowują komputer, który potrafiłby, analizując fale mózgowe, odgadnąć co ma na myśli badany człowiek. Urządzenie takie byłoby prawdziwym zbawieniem dla osób cierpiących na choroby ...
ODNALEŹĆ SZALONĄ KROWĘ
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI
Ciężka choroba bydła wzbudziła wielkie emocje nie tylko na Wyspach Brytyjskich. Postulat wybicia angielskich stad zgłaszały znacznie poważniejsze gremia niż sami przerażeni amatorzy krwistych befsztyków. Niebawem okaże się, czy zginąć muszą wszystkie ...
Z ANTYBIOTYKIEM NA WRZODY
STANISŁAW KONTUREK
PRZEZ KILKADZIESIĄT LAT LEKARZE ZGODNIE TWIERDZILI, ŻE PRZYCZYNĄ WRZODÓW TRAWIENNYCH SĄ STRESY I KWAŚNA WYDZIELINA ŻOŁĄDKA. W LATACH OSIEMDZIESIĄTYCH OKAZAŁO SIĘ JEDNAK, ŻE WINĘ PONOSZĄ SPIRALNE BAKTERIE. Jak wykryć Helicobacter pylori? Dlaczego Helicobacter ...
MOTYLE NOCY
MAREK W. KOZŁOWSKI
Jesteśmyprzez naturę przysposobieni do oglądania świata w świetle dnia.Ciemność wydaje się nam pełna tajemnic i grozy. I może dlatego nie lubimy motyli nocy. Błyszczka kostrzewica (Plusia festucae) Rozpraszamy mrok światłem świec i lamp. Sztuczna ...
FIZYKA POWIEŚCIOWA
STANISŁAW MRÓWCZYŃSKI
Paul Dirac, jeden z największych fizykówXX wieku, miał po przeczytaniu Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego powiedzieć: Dobra książka, ale jest w niej błąd - pewnego dnia słońce zachodzi dwukrotnie. Poniżej pozwalam sobie na podobne uwagi w odniesieniu ...
DUSZA DZIECKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Zachowanie infantylnych cech aż do podeszłego wieku, zwane neotenią, jest specyficznym typem ewolucyjnego przystosowania występującym, zdaniem niektórych biologów, nie tylko wśród salamander, ptaków, psów, ale i ludzi. Neotenia jest ewolucyjnym mechanizmem ...
JAK RODZIŁ SIĘ BANK BANKÓW
STEFAN BRATKOWSKI
MY BYLIŚMY PO STRONIE NAPOLEONA - I JESTEŚMY PO JEGO STRONIE DO DZISIAJ. WOLNO MIEĆ NAMDO NIEGO BARDZO ZASADNE PRETENSJE,ALE - TYLKO ON MÓGŁ (I CZĘŚCIOWO ZROBIŁ TO) PRZYWRÓCIĆ POLSCE NIEPODLEGŁOŚĆ. JEDNAKŻE ŚWIAT SZEDŁ NAPRZÓD NIE PO NASZEJ STRONIE.NAPRZÓD ...
WRÓG CZY PRZYJACIEL
ANDRZEJ KRUSZEWICZ
Przywykliśmy sądzić, że drapieżniki są pożyteczne, gdyż eliminują zwierzęta chore, słabe i kalekie, a trzebiąc populację swoich ofiar, nie zagrażają jednak jej istnieniu. Wyniki badań przeprowadzonych na ptakach podają w wątpliwość te przekonania. Drapieżnik ...
SPRAWDŹ, CO WIESZ
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
Jednym z narzędzi ułatwiających sprawowanie władzy w kraju demokratycznym jest badanie opinii publicznej na dany temat. Stąd w Polsce coraz częściej mamy do czynienia z różnego rodzaju sondażami. Czy są one wystarczającą przesłanką dla podejmowania ważnych ...
KOMPUTER I ENCYKLOPEDIE
BOGDAN MIŚ
Stoją sobie u nas w redakcji na półkach trzy encyklopedie: trzy pierwsze tomy wydawanej obecnie przez PWN, poza tym słynna Britannica i niemniej słynna Bolszaja Sowietskaja - ta, w której przed laty nakazano prenumeratorom wyciąć nożyczkami stronę z ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
Reguły konkursu 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
GRUPY DYSKUSYJNE: USENET
ALEKSY BARTNIK
Jedną z najbardziej pożytecznych inicjatyw w Internecie są grupy dyskusyjne, popularnie zwane USENETEM (ang. USErs NETwork - sieć użytkowników). Grup tych jest dużo, z mojego konta mam dostęp do około 5000. W ramach odpowiedniej grupy możemy wymieniać ...
GWIEZDNE KOŁYSKI
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Przez lornetkę mgławica M16 w gwiazdozbiorze Węża przypomina niepozorną, mglistą plamkę. Za pomocą niedużej lunety można dostrzec w tym miejscu jakieś dwadzieścia gwiazd. Nieco większy teleskop, o średnicy 15-20 cm, ujawni już jednak, że M16 to również ...
W OCZEKIWANIU NA POTRÓJNĄ OPOZYCJĘ, PRZEKĄSZAJĄC KOMETĄ
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w czerwcu i lipcu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu ...
O SAMOLOTACH W MIELCU
ADAM ŚLIWIŃSKI
Po lekturze artykułu Pana Jerzego Maryniaka "Iryda i konkurenci" ("WiŻ" 4/1996) nasunęło mi się kilka refleksyj historycznych, dotyczących kondycji polskiego lotnictwa - i nie tylko. Jedną z bolączek naszych samolotów jest niewątpliwie ...
MOJA RODZINA I JA
KRZYSZTOF MURAWSKI
Drodzy Czytelnicy "Wiedzy i Życia"! W związku z przygotowywaną przeze mnie książką poświęconą wychowaniu do życia w rodzinie, zwracam się do Was z prośbą o pomoc. Napiszcie do mnie na temat własnej rodziny. Co o niej sądzicie? Czym dla Was ...
BRAK WYOBRAŹNI
EUGENIA NOWACKA
Raczej nie zawracam głowy redakcjom swoimi uwagami, ale tym razem nie wytrzymałam i postanowiłam do Was napisać. Dlaczego do Was? Bowiem sprawa dotyczy piszących u Was Autorów. Jak tylko mam okazję, to czytuję "Wiedzę i Życie", gdyż interesują ...
NAUKI TALMUDYCZNE
EWA RYSIŃSKA
Pod koniec grudnia ub. r., w wieku 90 lat, zmarł w Paryżu Emmanuel Lévinas, filozof zainspirowany w swoim myśleniu żydowską tradycją talmudyczną. Niewiele wcześniej ukazała się polska edycja jego słynnych, choć niełatwych w czytaniu, Czterech lektur ...
W STULECIE NOBLA
BOLESŁAW JASZUŃSKI
W roku bieżącym przypada stulecie śmierci Alfreda Nobla, jednego z najlepiej znanych wynalazców. Dobrze, że polski czytelnik może z tej okazji sięgnąć po jego polską biografię. Niewielu wynalazców, także rodzimych, uczczono w taki sposób w naszym kraju. ...
ZAWRÓCIĆ W GŁOWIE WSZECHŚWIATEM
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Gdy ostatnio znajomi pytali się mnie, czy mógłbym im polecić jakąś książkę "no wiesz, o Wszechświecie i tym wszystkim" dla ich żądnych wiedzy pociech z podstawówki, bez wahania wskazywałem na W poszukiwaniu nieskończoności. Dodawałem jednak: ...
KWIETNIOWA ZAGADKA
REDAKCJA
W numerze 4/1996 "Wiedzy i Życia" zamieściliśmy, jak co roku, żart primaaprilisowy, prosząc Czytelników o jego odnalezienie. Otrzymaliśmy kilkadziesiąt odpowiedzi, wśród nich 42 prawidłowych. Nieprawdziwa informacja o "biczu AChT" ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Wiele osób rozwiązuje łamigłówki, korzystając z pomocy komputera i trudno czynić z tego powodu wyrzuty. Wybór formy rozwiązania jest wszak kwestią gustu i możliwości, a ponadto pisanie programu ma zwykle walor edukacyjny. W tym tylko problem, iż programy ...
KSIĄŻĘ MATEMATYKÓW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Carl Friedrich Gauss, któremu nadano ten wzniosły przydomek, urodził się w 1777 roku w bardzo biednej rodzinie w Brunszwiku (Braunschweig). Jego dziad był ubogim wieśniakiem, a ojciec Gerhard robotnikiem, który zarabiał na utrzymanie różnymi zajęciami ...
...BY NIE ZAGUBIĆ WSPÓLNEGO DOBRA
MAGDALENA SZCZĘSNY-MRÓWCZYŃSKA
Gdy Cyprian K. Norwid sformułował słynną opinię o Polakach jako wielkim narodzie i marnym społeczeństwie (do której odwołuje sie jeden z naszych autorów), nie było państwa polskiego na mapie Europy. Życie publiczne ledwie się tliło, wybuchając jedynie ...
O IDEI SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
ANDRZEJ SICIŃSKI
Termin "społeczeństwo" - oznaczający organizację zbiorowości ludzkiej i jej działań - niejednokrotnie uzupełniany bywa najróżniejszymi dodatkowymi określeniami. Czasem mają one charakter neutralny, częściej jednak są to określenia wartościujące. Termin ...
LUDZIE I TERMITY
MAGDALENA ŚRODA
POJĘCIA SPOŁECZNOŚCI OTWARTEJ I ZAMKNIĘTEJ WPROWADZIŁ DO FILOZOFII - WCZEŚNIEJ NIŻ KARL POPPER - HENRYK BERGSON. STOSOWAŁ JE ZARÓWNO OPISUJĄC GRUPY SPOŁECZNE, JAK I RELIGIĘ, MORALNOŚĆ, LUDZKĄ DUSZĘ. OTWARTOŚCI NIE UTOŻSAMIAŁ Z LIBERALIZMEM, JAK CZYNIŁ ...
SPOŁECZEŃSTWO OTWARTE WEDŁUG POPPERA
WIKTOR OSIATYŃSKI
KSIĄŻKA SPOŁECZEŃSTWO OTWARTE I JEGO WROGOWIE JEST DOGŁĘBNĄ KRYTYKĄ POGLĄDÓW PLATONA, HEGLA I MARKSA, PISANĄ Z PUNKTU WIDZENIA WARTOŚCI IDEI ZAWARTEJ W TYTULE. MIMO ŻE SAM POPPER NIE PRZEDSTAWIŁ W SPOSÓB USYSTEMATYZOWANY TYCH WARTOŚCI ANI SAMEJ KONCEPCJI ...
CZYTAĆ WBREW GENOM
HALINA PĘTLEWSKA
DYSLEKSJĘ DEFINIUJE SIĘ JAKO TRUDNOŚĆ W OPANOWANIU TECHNIKI CZYTANIA. OSOBY Z TYM ZABURZENIEM ZNACZNIE DRAMATYCZNIEJ TO OKREŚLAJĄ: GDY CZYTAM, WYDAJE MI SIĘ, ŻE ZWARIUJĘ. Dysleksja w różnym nasileniu jest zjawiskiem często spotykanym w praktyce szkolnej. ...
ROŚLINY W KUCHNI NASZYCH PRZODKÓW
ZBIGNIEW PODBIELKOWSKI
DZIEJE POŻYWIENIA ROŚLINNEGO OBEJMUJĄ OGROMNY ODCINEK CZASU. EKSPANSJA CZŁOWIEKA I JEGO OBECNOŚĆ WE WSZYSTKICH ZAKĄTKACH ZIEMI, ZE WZGLĘDU NA WIELKIE BOGACTWO FLOR POSZCZEGÓLNYCH KONTYNENTÓW, NIESŁYCHANIE UTRUDNIA OKREŚLENIE GATUNKÓW ROŚLIN, Z JAKICH ...