Twoja wyszukiwarka

Lipiec 1996
NIE ZAPOMINAJMY O OLBRZYMACH
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST) uzyskał niezwykle ciekawe zdjęcia dwóch planet olbrzymów: Saturna i Urana. Oba ciała niebieskie wciąż przyciągają uwagę astronomów z powodu swych pierścieni. Kiedy 6 sierpnia ub.r. wykonywano pierwsze zdjęcie Saturna ...
JESZCZE O LEPTYNIE
MAGDALENA FIKUS
Odkąd parę miesięcy temu naukowcy z Rockefeller University znaleźli gen ob, którego mutacje powodują (delikatnie mówiąc) nadwagę myszy, informacje o nim oraz o kodowanym przezeń białku - leptynie - uwalnianym do krwiobiegu nie znikają ze szpalt pism ...
KTO SIĘ BOI TELEFONII SATELITARNEJ?
BARBARA PRATZER
Nie wszystkich cieszy burzliwy rozwój telekomunikacji. Wśród malkontentów znajdziemy nie tylko nawiedzonych przeciwników idei "globalnej wioski", lecz i radioastronomów. Naukowcy z niepokojem myślą zwłaszcza o planowanym na koniec roku wystrzeleniu ...
PASAŻEROWIE NA GAPĘ
MARIUSZ LEWANDOWSKI
Niejednemu z nas zdarzyło się, z różnych przyczyn, jechać pociągiem, autobusem czy choćby tramwajem bez ważnego biletu. Taką metodę podróżowania stosuje wiele małych organizmów. Do szybkiego przemieszczania się na dalsze odległości wystarczy im znaleźć ...
PAMIĘTNE DATY-LIPIEC
BOGDAN MIŚ
* 1. 07. 1646 r. Urodził się Gottfried Wilhelm Leibniz (zm. 1716), niemiecki filozof, logik i matematyk, twórca koncepcji filozoficznej, według której świat jest zbiorem monad, elementarnych substancji niematerialnych. Odkrył (niezależnie od Isaaca Newtona) ...
WIRUSY KOMPUTEROWE JAK ŻYWE
BOGDAN MIŚ
Statystyczny użytkownik komputera ściągnął w ubiegłym roku z Internetu do swej maszyny więcej plików z programami niż dwa lata wcześniej. Nic dziwnego, sieć staje się coraz popularniejsza i zasobniejsza. Jednakże ułatwia to także rozpowszechnianie w ...
NIEZWYKŁY ZABYTEK Z LA MOJARRA
STANISŁAW IWANISZEWSKI
W patio Muzeum Antropologii w Xalapie w Meksyku odsłonięto stelę z La Mojarra (stan Veracruz). Tym samym ów zabytek, który przez 9 lat leżał w muzealnych magazynach, po raz pierwszy został udostępniony zwiedzającym. W czasie przygotowań do umieszczenia ...
WARSZAWSKI TELESKOP W CHILE
BARBARA PRATZER
W końcu lutego br. zakończona została budowa polskiego teleskopu o średnicy 1.3 m w amerykańskim obserwatorium astronomicznym Las Campanas w Chile. Obserwatorium to, należące do prywatnej fundacji Carnegie Institution of Washington, położone jest około ...
AMERYKAŃSKIE WYBORY PREZYDENCKIE W INTERNECIE
BOGDAN MIŚ
Wyniki i postępy kampanii prezydenckiej w USA są na bieżąco do wglądu w światowej sieci komputerowej Internet. Firma DEC (Digital Equipment Corporation) udostępniła swoją wyrafinowaną technikę komputerową do stworzenia stale uaktualnianej i ogólnie dostępnej ...
PRIONY UJAWNIAJĄ SWOJE TAJEMNICE
MAŁGORZATA PAWLICKA-YAMAZAKI
Zagadka prionów powodujących chorobę szalonych krów (pisaliśmy o niej szerzej w czerwcowym numerze "WiŻ") - wydaje się coraz bliższa rozwiązania. Najnowsze badania wykazują, że wbrew wcześniejszym doniesieniom priony są dla funkcjonowania organizmu ...
ZAWIŁOŚCI PSZCZELEGO JĘZYKA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Pszczeli ul może pomieścić nawet 100 tys. mieszkańców. Mimo tłoku panuje w nim wzorowy porządek. Każdy owad zna swoją rolę i wykonuje swoje obowiązki we właściwym czasie. Sprawność funkcjonowania pszczelej rodziny porównywana jest do działania organizmu; ...
TITANIA
RK
Najpotężniejszy na świecie laser ultrafioletowy - "Titania" - został uruchomiony w brytyjskim Rutherford Appleton Laboratory na początku kwietnia br. Jest to tzw. laser ekcymerowy, w którym ośrodek czynny stanowią wzbudzone cząsteczki fluorku ...
LISTA SZKÓD CORAZ DŁUŻSZA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Czy szkody wyrządzane przez kwaśne deszcze są łatwe do naprawienia? Czy wystarczy, że kominy elektrowni przestaną wyrzucać dwutlenek siarki, a drzewa znów bujnie się zazielenią, wody zaś powrócą do swej naturalnej kwasowości? Tam, gdzie już udało się ...
WYWIAD NADPRZYRODZONY
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
Centralna Agencja Wywiadowcza Stanów Zjednoczonych (CIA) ujawniła pod koniec ubiegłego roku swoje zaangażowanie w zbieranie informacji od różnego rodzaju jasnowidzów i wróżbitów. W ciągu ostatnich 10 lat wydała na ten cel 20 mln dolarów. Dla porównania ...
LABORATORIUM NA STADIONIE
ZENON WAŻNY
Sport dla współczesnej nauki jest niezwykłym poligonem badawczym. Trening i zawody sportowe stawiają organizmowi ludzkiemu najbardziej ekstremalne wymagania, które powinien spełnić. Fizjologiczny kalejdoskopTłuściochy i chudzielcyEnergetyka wysiłkuModelowy ...
JAK DŁUGO ZYJĄ SPORTOWCY
ANTONI GAJEWSKI
Gdyby przeprowadzić na ten temat sondaż opinii publicznej, prawdopodobnie większość Polaków, podobnie jak przedstawicieleinnych narodów, odpowiedziałoby,że krócej niż reszta populacji. Utwierdzająw tym przekonaniu choćby nagłaśnianeprzez media przypadki ...
PO SUKCES WE DWOJE
ANNA HENDLER
Na czarnej liście antydopingowej znajdują się także hormony wydzielane przez organizm każdej brzemiennej kobiety. Czy to oznacza, że wczesną ciążę można wykorzystać jako swoisty doping, z którym nie poradzą sobie żadne komisje dyscyplinarne? Matki w ...
SERCE WYCZYNOWCA
ANNA HENDLER
Zdarza się, że zarówno młodzi, jak i doświadczeni sportowcy umierają nagle w trakcie zawodów lub treningu. Dlaczego nikt w porę nie dostrzegł zagrożenia? Dlaczego nie udało sięuniknąćtragedii? Jak powstają zaburzenia rytmu?Pierwszy maratończyk Poczynając ...
NIEKTÓRE ZAGADNIENIA TRANSPLANTACJI
JAN DEMBOWSKI
Lipiec 1926 rok Od wielu lat pracują różni badacze nad zjawiskami, zachodzącemi w ustroju hydry na skutek tzw. transplantacji lub przeszczepiania części ciała z jednego osobnika na drugi. Przykład wykaże, o jakie zjawiska tu chodzi. Bierzemy dwie jednakowe ...
UKŁADY WALUTOWE I BANKOWE W BRETTON WOODS
J. ŚWIDROWSKI
Lipiec 1946 rok Układy zawarte w Bretton Woods w 1944 r. przez rządy 44 państw sprzymierzonych, a dotyczące założenia dwóch banków międzynarodowych: Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju Gospodarczego, interesują ...
O RADIOLOGII LEKARSKIEJ
W. ZAWADOWSKI
Lipiec 1966 rok Na ziemiach polskich pierwsze zdjęcie rentgenowskie zostało wykonane w Krakowie - w lutym 1896 r. Było to zdjęcie łokcia, na podstawie którego prof. Wszechnicy Jagiellońskiej Obaliński rozpoznał zwichnięcie. A więc nie było to próbne ...
NA SCENĘ WCHODZĄ ROTSZYLDOWIE
STEFAN BRATKOWSKI
Nie tylko weszli błyskawicznie na scenęHistorii. Równie błyskawicznie zajęli na niej czołowe miejsca. I choć teoretycy pieniądza znacznie bardziej pasjonują się losami Banku Anglii w tym okresie, my będziemypasjonowali się teraz przygodami Rotszyldów. ...
POLSKIE ZEGARY SŁONECZNE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Katalog polskich zegarów słonecznych Dzięki temu, że czytelnikom "Wiedzy i Życia" spodobał się pomysł poświęcenia części ubiegłorocznych wakacji na tropienie zegarów słonecznych, możemy dzisiaj zaprezentować pierwszą w Polsce mapę cieniowych ...
DOM CZY KOLEBKA?
WIKTOR PAWŁOWSKI
Gniazdo rycyka Często mówimy o powrocie do rodzinnego gniazda. Powiedzenie to dobrze oddaje nasze przekonanie o statusie ptasiego gniazda jako domu całej rodziny. W czasie letniego spaceru możemy natknąć się na opuszczone już ptasie domostwa. Wokół ...
WORLD WIDE WEB
ALEKSY BARTNIK
Internet i usługi opisywane w poprzednich odcinkach istnieją od wielu lat. Jednak w zeszłym roku nastąpiła istna eksplozja zainteresowania siecią: liczba użytkowników podwaja się co miesiąc! Prasa, telewizja, radio - wszyscy mówią o sieci. Dwa ku temu ...
TU WARTO ZAJRZEĆ
BOGDAN MIŚ
Zachęceni korespondencją i rozmowami z naszymi Czytelnikami, postanowiliśmy - poczynając od niniejszego numeru - publikować ciekawe, godne uwagi lub choćby tylko zabawne adresy internetowych stron WWW, naturalnie z króciutkim opisem ich zawartości. Tak ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
Reguły konkursu 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
PO LEKTURZE PTAŚKA WILLIAMA WHARTONA
JAN MIODEK
Kiedy się przygotowywałem do majowego spotkania z Williamem Whartonem, sięgnąłem do jego Ptaśka (Birdy) w tłumaczeniu Jolanty Kozak. Dzisiejszy artykuł chciałbym poświęcić pięciu jego fragmentom. Oto dwa pierwsze: "Jeszcze jedno jajko leży nie wyklute. ...
PIĘTA ACHILLESA
X.RUT
Nereida Tetyda, trzymając niemowlę za piętę, zanurzyła je w wodach Styksu. Odtąd, całe ciało jej syna, Achillesa, było niewrażliwe na ciosy, pchnięcia i strzały. Całe - z wyjątkiem pięty. Strzała Parysa (zatruta?), która położyła kres życiu młodego zawadiaki ...
OBLICZA KOMETY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Jedno z pierwszych zdjęć (kolory fałszywe) komety Hyakutake, wykonane 9 lutego br. za pomocą teleskopu o średnicy 1.54 m w Obserwatorium La Silla (ESO). Dwudziestominutowa ekspozycja ujawniła zaczątki warkocza; średnica fioletowej otoczki wynosiła ...
PLANETARNY LIPIEC
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w lipcu i sierpniu 1996 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają określić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Lipcowy "Puzeland" jest prawie monotematyczny i - jak zwykle w okresie kanikuły - prawie całkiem relaksowy. Prawie, bo utrzymał się w nim jeden twardszy orzeszek, czyli zadanie dla wytrwałych. Pozostałe zadania - obrazki logiczne - należą do ...
GENERAŁ I UCZENI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
We wrześniu 1942 roku pułkownik Leslie Groves został awansowany do stopnia generalskiego i mianowany szefem "Projektu Manhattan" - budowy amerykańskiej bomby atomowej. Groves miał 46 lat. Studiował inżynierię na uniwersytecie stanu Washington ...
TRUDNY START
STANISŁAW WAŁĘGA
Po 1503 latach przerwy na ziemi greckiej znów pojawili się sportowcy-olimpijczycy. Otwarcie Igrzysk I Olimpiady ery nowożytnej odbyło się w Atenach 5 kwietnia 1896 roku. Panhelleńskie igrzyska olimpijskie, od 776 roku p.n.e. odbywające się co cztery ...
SZTUKA SPOŁECZNEJ ORGANIZACJI
WIKTOR OSIATYŃSKI
W ostatnich stuleciach formułowano różne koncepcje społeczeństwa obywatelskiego. Według Locke'a powstawało ono w wyniku umowy społecznej; dla Hegla stanowiło odmienną od wspólnot narodowej i państwowej sieć współzależności opartych na rynku. Gramsci ...
OLIMPIADY PEŁNE POLITYKI
JERZY KOCHANOWSKI
Wielki teoretyk wojskowości Karl von Clausewitz stwierdził u progu XIX wieku, że wojna jest kontynuacją polityki tylko innymi środkami. Możliwe, że gdyby urodził się sto lat później, zdanie to zacząłby następująco: wojna i olimpiada... Już w 1925 roku ...
NA POŁUDNIE OD BOMBAJU
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Największy wpływ na tradycję kulturową Indii przypisujemy dziedzictwu starożytnych Ariów - plemion indoeuropejskich, które na subkontynent indyjski zaczęły przybywać około XV wieku p.n.e. Języki indoeuropejskie nie są jedynymi, jakimi mówią Hindusi; ...
SZAMANI CZY AKTORZY
KRZYSZTOF RENIK
W południowych Indiach, w stanie Kerala, odbywają się niezwykłe widowiska, których tradycja sięga drawidyjskiego kręgu kulturowego, istniejącego przed podbojem subkontynentu indyjskiego przez Ariów. Dźwięk bębnów stawał się coraz donośniejszy. Postać ...