Twoja wyszukiwarka

Wrzesień 1996
WOLNIEJ JEŚĆ I DŁUŻEJ ŻYĆ
MAGDALENA FIKUS
Kilkumilimetrowy robak, nicień Ceanorabditis elegans, który żyje tylko 9 dni, jest wybrańcem genetyków - jednym z kilku organizmów, którego genom postanowiono poznać w całości. Grupa biologów kanadyjskich odkryła ostatnio cztery geny C. elegans, których ...
SZANSA NA LEPSZĄ WODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Wody powierzchniowe, a czasami także głębinowe strefy umiarkowanej zawierają duże ilości związków organicznych - naturalnej pożywki mikroorganizmów. Jeśli taka woda ma być używana do picia, powinna zostać poddana chlorowaniu lub ozonowaniu. W wyniku ...
ZNERWICOWANIE PRZED NARODZINAMI
JOANNA NURKOWSKA
Naukowcy już dawno dowiedli, że przychodzimy na świat z bagażem cech ograniczających różne możliwe scenariusze naszego życia. Decydują o tym nie tylko otrzymane geny, ale także przeżycia z okresu płodowego; zarówno u ludzi, jak i zwierząt te wczesne ...
DZIAŁKOWICZE W ŁASKACH
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Pogląd, że miasta są dla przemysłu a wsie dla rolnictwa, można odłożyć do lamusa. W skali świata mieszczuchy bardzo często zajmują się uprawą ziemi! Z ogłoszonych niedawno danych Programu Rozwoju ONZ wynika, że co trzeci mieszkaniec miasta uzupełnia ...
GALAKTYKI, SOCZEWKI, GRAWITACJA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Już Albert Einstein przewidział, że potężna koncentracja masy może działać jak soczewka, wzmacniając i zmieniając bieg światła wysyłanego przez leżące za nią obiekty. Zjawisko to astronomowie obserwują od pewnego czasu, badając obrazy odległych galaktyk. ...
PAMIĘTNE DATY
BOGDAN MIŚ
* 1. 09. 1977 r. Sprzedano w USA pierwszy prymitywny komputer domowy TRS-80 Model I (niektóre źródła podają datę 9 września). * 1. 09. 1985 r. Naukowcy francuscy i amerykańscy odnajdują wrak Titanica, który zatonął w 1912 roku po zderzeniu z górą lodową. * ...
KAWIOR NA CENZUROWANYM
MAGDALENA FIKUS
Dwaj naukowcy z nowojorskiego Museum of Natural History kupili w ekskluzywnym sklepie dla smakoszy na Manhattanie 23 słoiczki kawioru, a dwa inne sprowadzili z Rosji. Zamiast jednak zasiąść przy szampanie do uczty, poddali swe zakupy analizie za pomocą ...
PODEJRZEĆ GENY W AKCJI
JOANNA NURKOWSKA
Pozytonowa tomografia emisyjna (PET), ujawniając rozprzestrzenianie się w mózgu radioaktywnych znaczników, na przykład glukozy, umożliwia pośredni wgląd w jego pracę. Naukowcy z University of California poinformowali, że przystosowali technikę PET do ...
SZCZEPIONKA PRZECIW BRUCELOZIE?
BARBARA PRATZER
Pałeczką Brucelli można się zakazić, pijąc niepasteryzowane mleko, jedząc surowe mięso, sery itp., ale przede wszystkim przez kontakt z chorym zwierzęciem. Wysoka temperatura, skrajne osłabienie, zlewne poty, uporczywe bóle głowy, mięśni i stawów, często ...
SZCZĘŚCIE I DNA
JOANNA NURKOWSKA
Szczęście nosimy w sobie, a właściwie w swoich genach. Do takiego wniosku prowadzą badania naukowców z University of Minnesota. Twierdzą oni, że nasz podstawowy poziom dobrostanu określają geny, a wydarzenia życiowe jedynie na krótko zmieniają osobiste, ...
ZŁOTY ZĄB
KK KRZYSZTOF SZYMBORSKI HG
Podczas wykopalisk prowadzonych w Raciborzu w Kaplicy św. Dominika w Kościele Dominikanek wydobyto fragmentarycznie zachowany szkielet około piętnastoletniej dziewczyny, żyjącej na przełomie XIV i XV wieku. W tej części kaplicy znajdowały się groby kobiet, ...
POMIMO NOCY I CHŁODU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Wydawałoby się, że utrzymująca się prawie pół roku całkowita ciemność musi hamować wzrost roślin. A jednak w wodach otaczających Orkady Południowe, wyspy leżące w sąsiedztwie południowego koła podbiegunowego, znaleziono gatunek glonu rosnący nieprzerwanie ...
NOWY KOMPUTER IBM
BOGDAN MIŚ
Wprowadzony ostatnio na rynek komputer IBM PC 300 jest przeznaczony w zasadzie dla biznesu. Maszyna zawiera bogaty zestaw innowacyjnych narzędzi do obsługi sieci, a jej "serce" stanowi najnowszy procesor Pentium firmy Intel, taktowany niezwykłą ...
SROMOTNIK LUBI CYWILIZACJĘ
WIKTOR PAWŁOWSKI
Zwykło się uważać, że człowiek zmienia środowisko niekorzystnie dla przyrody. Tymczasem zdarza się, iż w warunkach wydawałoby się skrajnie nieprzychylnych pojawiają się żywe organizmy. Przykładem jest sromotnik fiołkowy Phallus hadriani Vent.: Pers. ...
GROMADA KULISTA ANDROMEDY
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Jeśli obiekt na zamieszczonym obok zdjęciu przypomina Ci, drogi Czytelniku, gromadę kulistą gwiazd, jesteś na dobrym tropie. Ale w tym przypadku nie mamy do czynienia z kolejną gromadą kulistą związaną z Drogą Mleczną. Oto dzięki Kosmicznemu Teleskopowi ...
CZYM SMAROWAĆ?
JOANNA NURKOWSKA
W latach osiemdziesiątych w świadomości konsumentów margaryna była substytutem masła dla ubogich. W ostatnim czasie sytuacja zmieniła się diametralnie. Za margaryną opowiedzieli się nie tylko konsumenci, przekonani reklamami, ale i wielu uczonych. Czyżby ...
GALAKTYKI AKTYWNE
KRZYSZTOF CHYŻY
Astronomowie są obecnie bliscy wyjaśnienia zagadkowej natury najjaśniejszych obiektów Wszechświata - galaktyk aktywnych. Linie absorpcyjne, linie emisyjne Mapa jasności radiowej Cygnusa A - silnej radiogalaktyki oddalonej o 700 mln lat świetlnych od ...
TRANSGENICZNE STRACHY
MAGDALENA FIKUS
Eksperymenty inżynierii genetycznej nadal wywołują gorące dyskusje. Czy nauka ta rzeczywiście zagraża ludziom lub środowisku? Pierwszego dnia Nowego (1996) Roku z "Gazety Wyborczej" powiało grozą, co zapowiadał tytuł artykułu rodem z horroru: ...
CUD DOMNIEMANY
PAWEŁ OLSZEWSKI ZBIGNIEW KOTER
Wzmacnia układodpornościowy, chroni przed rakiem,przeciwdziała procesom starzenia, leczybezsenność i objawy "długu czasowego", może pomóc w walce z AIDS - twierdząentuzjaści melatoniny. Nie ma dziś na tożadnych dowodów- przekonująich adwersarze. Od ...
Z ŻYCIA LWÓW
TADEUSZ KALETA
Są w tym królewskim rodzie osobniki,które narażają skórę i takie, które chowają się za "plecami" innych. Naukowcy próbują znaleźć biologiczne wytłumaczenietakich zachowań. Lew to jedyny gatunek z rodziny kotów, który prowadzi złożone życie ...
OWADY JAKO ROZNOSICIELE ZARAZKÓW
ZYGMUNT SZYMANOWSKI
WRZESIEŃ 1926 ROKU (...) Dawno minęły te czasy, gdy wyobrażano sobie bakterje, bujające stale w powietrzu i przenoszące w ten sposob zarazek, dziś wiemy, że tak nie jest. (...) Wszyscy wiemy, jaką rolę w życiu codziennem odgrywają muchy, jak trudno ...
O SOCJALISTYCZNYM HUMANIŹMIE
JAN STRZELECKI
WRZESIEŃ 1946 ROKU Społeczeństwo zamknięte i otwarte są to pojęcia, określające pewne konstrukcje myślowe. Budowa tych konstrukcji opiera się na analizie cech różnych rzeczywistych, historycznie istniejących społeczeństw i na syntezie, ujmującej w zwartą ...
ŚWIAT LUDZI NIEZNANYCH
WITOLD KONOPKA
WRZESIEŃ 1966 ROKU (...) Bo o tym, że Grzegorz, Rudy - Stanisław Kunicki, ten który w pewnym momencie stanął na czele nielegalnej organizacji, załamał się w więzieniu - musieli wiedzieć współczesni mu, i późniejsi, działacze ruchu robotniczego. Ale ...
ZWYCIĘSKI SPISEK BANKRUTÓW
STEFAN BRATKOWSKI
Opowiemy dziś o wielkiej polskiej przygodzie finansowej XIX wieku, o pewnym cudziegospodarczym, który zrodził się w Królestwie Polskim z projektu określanego przezniechętnych spiskiem bankrutów. Warto mu się przyjrzeć: mechanizm tego cudu opierał się ...
LECZENIE GENAMI
ELŻBIETA SMOGORZEWSKA
Dzieci z wrodzonym niedoborem odporności zwykle umierają wcześnie. Czy terapia genowa da im szansę na długie życie? Jak wprowadzić gen?Nie wyrzucać krwi pępowinowej Wiosną 1993 roku w Zakładzie Immunologii Doświadczalnej i Przeszczepiania Szpiku Szpitala ...
MAŁA FLOTA POLSKIEJ NAUKI
SŁAWOMIR SWERPEL
Pływające laboratoria, niegdyś samotne, a obecnie wprzęgnięte w wielkie systemy pomiarowe naszego globu wciąż są, mimo rozwoju techniki satelitarnej, jednym z ważnych źródeł poznawania zjawisk i procesów rządzących środowiskiem ziemskim. W badaniach ...
ZABAWA W OBRAZKI
MAREK HOŁYŃSKI
W połowie lat siedemdziesiątych kraje socjalistyczne borykały sięze stworzeniem jednolitegosystemu maszyn cyfrowych,czyli domorosłej kopii IBM-owskiej serii 360. Powołano więc przy RWPG międzynarodową komisję, która objeżdżała wytypowaneośrodki badawcze. Jeden ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
REGUŁY KONKURSU 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
IRC - POGAWĘDKI W INTERNECIE
ALEKSY BARTNIK
Internet - wśród swoich możliwości - pozwala wielu osobom równocześnie na wymianę zdań w czasie rzeczywistym, czyli normalną dyskusję - tyle że za pomocą klawiatury. System umożliwiający tego typu rozmowy nazywa się IRC (Internet Relay Chat), a potrafi ...
I PEŁNO ZBÓJCÓW NA DRODZE
X.RUT
Wizja infrastruktury komunikacyjnej, zarysowana przez Wieszcza, nie była zbyt odległa od realiów, jakich doświadczali pierwsi czytelnicy Powrotu taty, a w każdym razie ci z nich, którzy podejmowali ryzyko podróży. W Encyklopedii staropolskiej Zygmunt ...
KOPALNIE URANU W POLSCE
WOJCIECH REJMAN
Na temat kopalnictwa i przeróbki uranu w Polsce narosło wiele legend i zwyczajnych plotek. Wiąże się to z niewielką, czy wręcz śladową wiedzą społeczeństwa wynikającą z nałożonego przez władze, praktycznie do lat dziewięćdziesiątych, niemalże całkowitego ...
TRANSLATION MASTERS PO RAZ WTÓRY
ZDZISŁAW SKROK
W nawiązaniu do recenzji Marcina Michalskiego i Karola Sabatha z książki Richarda Leakeya pt. Pochodzenie człowieka ("WiŻ" nr 10/1995) pragnę oświadczyć, iż w pełni zgadzam się z listą przedstawionych przez nich zarzutów wobec tłumacza. Osobiście ...
NA TROPACH BŁĘDÓW
JAROSŁAW WŁODARCZYK
W numerze wrześniowym "Wiedzy i Życia" z 1995 roku, w notatce Odzyskana Klementyna pojawiła się informacja, że peryhelium to punkt orbity najbardziej oddalony od Słońca. Powinno być najbliższy Słońcu. W tym samym numerze, w notatce p z gwiazd ...
WYDARZENIE WYDAWNICZE
BOGDAN MIŚ
W maju odbyły się w Warszawie, zorganizowane z rozmachem, imprezy promocyjne pierwszej w Polsce publikacji książkowej słynnej międzynarodowej oficyny wydawniczej "Reader's Digest". Na rynku pojawiło się luksusowo wydane, wabiące oko wspaniałą ...
OBYWATELE I PRZYRODA
PAWEŁ KOZŁOWSKI
Niegdyś ekologię kojarzono właściwie tylko z biologią. Od prawie trzydziestu lat najpierw w Stanach Zjednoczonych, następnie Europie Zachodniej i stopniowo w innych częściach świata na środowisko przyrodnicze, w którym żyje człowiek, patrzy się też z ...
NARESZCIE ZAĆMIENIE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Jeśli tylko pogoda dopisze, astronomicznym wydarzeniem września będzie z pewnością całkowite zaćmienie Księżyca w nocy 26/27 września. Maksymalna faza zaćmienia przypadnie na godz. 4:54 (uwaga: wszystkie momenty są podane jeszcze w czasie letnim; w tym ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Już za miesiąc, w połowie października, odbędą się w Holandii V Łamigłówkowe Mistrzostwa Świata. Drużyna polska, której zabrakło w poprzednich mistrzostwach, tym razem pojawi się w gronie blisko dwudziestu ekip ze sporymi szansami na dobre miejsce. Po ...
HILBERT I KLEIN
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Uniwersytet w Getyndze, na którym w połowie XIX wieku nauczał "książę matematyków" Carl F. Gauss, miał szczęście do wielkich uczonych. W 1886 roku katedrę matematyki objął tam Felix Klein (1849-1925), który stworzył ośrodek służący później ...
MIĘDZY WSCHODEM A ZACHODEM
MAGDALENA SZCZĘSNY-MRÓWCZYŃSKA
Większość Polaków dostrzega korzyści gospodarcze płynące z położenia geopolitycznego kraju - donoszą ostatnie badania opinii społecznej. Jednocześnie potwierdzają żywotność stereotypów oraz obaw wobec Rosji i Niemiec. Mija kolejna rocznica wybuchu II ...
JAK POWSTAWAŁ ALFABET?
RAFAŁ KOLIŃSKI
Pisząc list, czytając gazetę czy książkę nie zastanawiamy się, dlaczego znaki, które mamy przed oczami, są takiego a nie innego kształtu. Jak doszło do tego, że dzisiaj prawie cztery miliardy ludzi posługuje się alfabetami? Co łączy nasze pismo z cyrylicą, ...
ODRODZENIE SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
WIKTOR OSIATYŃSKI
Klęska faszyzmu w 1945 roku stała się bodźcem do poszukiwania takiej wizji demokracji, która pozwoliłaby uniknąć niebezpieczeństw ukrytych w niczym nie ograniczonym rządzie mas lub władzy dyktatorów działających z poręki i w imię mas. Wzory narzucały ...
PORADŻ SOBIE ZE STRESEM
JAN TYLKA
Naturalnym pragnieniem każdego człowieka jest życie w dobrym zdrowiu i samopoczuciu. Tymczasem zewsząd poddawani jesteśmy różnego rodzaju stresom. Jak sobie z nimi radzić? Dzięki postępom w medycynie żyjemy coraz dłużej i łatwiej pokonujemy choroby, ...
POKOCHAJMY ZIEMIĘ
RYSZARD KOWALSKI
Do powstania tego artykułu przyczynił się tekst opublikowany w zeszłym roku w "Wiedzy i Życiu", w którym autorzy porównali świadomość ekologiczną młodych Polaków z Krakowa i Niemców z Bochum. Wyniki ankiety przeprowadzonej w Siedlcach, mieście ...