Twoja wyszukiwarka

Grudzień 1996
AFRYKAŃSKIE DINOZAURY
KAROL SABATH
Na przełomie stuleci ogromnym rozgłosem cieszyły się wyprawy do Afryki po olbrzymie szkielety jurajskich dinozaurów. Największego, wysokiego na 12 metrów brachiozaura - przywieziono do Berlina z ówczesnej Niemieckiej Afryki Wschodniej. Późniejsze, równie ...
JUBILEUSZ MIKROPROCESORA
BOGDAN MIŚ
Wszystko zaczęło się wiosną 1968 roku, kiedy to Gordon Moore i Robert Noyce założyli w Santa Clara, w kalifornijskiej Dolinie Krzemowej, firmę elektroniczną. Jej początek dało opracowanie przez Noyce'a procesu fotochemicznego, który pozwolił na scalenie ...
CHOLERNE BAKTERIE
MAGDALENA FIKUS
Naukowców od lat nurtuje zagadka: co sprawia, że zazwyczaj nieszkodliwi mieszkańcy wód, bakterie Vibrio cholerae, nagle nabierają cech chorobotwórczych, powodując jedną z przysłowiowych plag trapiących ludzkość. Od 1870 roku naliczono już 7 światowych ...
ZŁAPAĆ NADCIŚNIENIE
BARBARA PRATZER
Nadciśnienie jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób serca i układu krążenia. Jak podają statystyki cierpi na nie 30-40%. ludzi na świecie, choć różnice regionalne są tu dość znaczne. Tylko u co dziesiątej osoby z nadciśnieniem tętniczym udaje ...
INTERNETOWY TELEFON INTELA
BOGDAN MIŚ
Firma Intel zaprezentowała w lipcu br. nowy zestaw oprogramowania tzw. telefonu internetowego dla komputerów osobistych klasy PC z systemem Windows '95. Program ten będzie zgodny z każdym programem komunikacyjnym, który działa w tym systemie, pochodzącym ...
PAMIĘTNE DATY-GRUDZIEŃ
BOGDAN MIŚ
* 1. 12. 1913 r. Otwarcie pierwszej w dziejach stacji benzynowej (Pittsburgh, USA). * 2. 12. 1942 r. W University of Chicago pod kierunkiem Enrico Fermiego ruszył pierwszy reaktor jądrowy. Samopodtrzymująca się reakcja rozszczepienia zachodziła w ...
BRCA 1 WCIĄŻ TAJEMNICZY
MAGDALENA FIKUS
Dwa lata temu znaleziono pierwszy gen związany z dziedzicznymi predyspozycjami do raka piersi i nazwano go BRCA1. Wydawało się wówczas, że uczeni szybko poznają jego funkcję, a może i zaproponują jakiś sposób leczenia tego poważnego schorzenia. Nie jest ...
BEZ GORYCZY NIE MA SŁODYCZY
BARBARA PRATZER
Choć gustducinę, białko obecne na powierzchni komórek smakowych, wyizolowano już kilka lat temu, to jej rola w przenoszeniu wrażeń smakowych była dotąd nie wyjaśniona. Ale oto Gwendolyn Wong, Kimberley Gannan i Robert Margolskee z Moun Sinai School of ...
KOMPUTER MARZEŃ
BOGDAN MIŚ
Czyż ten tak nietypowy komputer na zdjęciu nie jest piękny? Głęboko niebieska, wysmakowana plastycznie obudowa, zrywająca wreszcie z obowiązującą biurową szarością i kanciastymi kształtami, kryje w sobie w dodatku coś niebywale potężnego, jeśli chodzi ...
AKCJA PODCZAS AKCJI
JOANNA NURKOWSKA
Na świecie przeprowadza się rocznie ponad 600 tys. pomostów wieńcowo-aortalnych, czyli by-passów. Te precyzyjne operacje wykonuje się na "wyłączonym" z pracy sercu, gdyż jego skurcze są zbyt gwałtowne. Funkcje poddawanego zabiegowi narządu ...
MĘSKIE CIAŁO W INTERNECIE
MAGDALENA FIKUS
Głowa Użytkownicy Internetu dobrze znają "widzialnego mężczyznę", atlas anatomiczny męskiego ciała, dostępny w sieci od ponad 2 lat. Nie wszyscy jednak wiedzą, że uzyskane ze skrawków tkanek szczegółowe obrazy pochodzą z analizy ciała skazanego ...
POLSKIE OPROGRAMOWANIE STRZEŻE NIEBA
BOGDAN MIŚ
Polska firma ATM została jednym z laureatów tegorocznej nagrody DEFENDERA, przyznawanej podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach. System wspomagania eksploatacji samolotu, zaprojektowany i produkowany w Warszawie, otrzymał nagrodę ...
CUDZE JAK WŁASNE
BARBARA PRATZER
Jeśli potwierdzą się w praktyce idee Davida Sachsa z Massachusetts General Hospital w Bostonie, przestanie być wreszcie problemem odrzucanie przeszczepów przez organizm biorcy. Istotą jego pomysłu jest takie "przeprogramowanie" układu odpornościowego ...
MECHANICZNY SAPER
JACEK KNIAŹ
Najtańsza mina przeciwpiechotna kosztuje dziś 3 dolary. Na tak tani "towar" stać więc wszystkich "zarządzających" walkami o niepodległość, wojnami domowymi czy też etnicznymi i rasowymi czystkami. W dodatku miny kładzione po to, aby ...
DLACZEGO STRES ODCHUDZA
BARBARA PRATZER
Wielu z nas przekonało się na własnej skórze, że stres wywołany trudną sytuacją życiową zmniejsza apetyt. Wydawało się, że mechanizm ten jest dobrze poznany, jednak badacze ze Scripps Research Institute w La Jolla właśnie zburzyli precyzyjną konstrukcję ...
NAGRODY NOBLA 96
REDAKCJA
Początek jesieni w nauce to Nagrody Nobla. Cały świat z ogromnym zainteresowaniem czeka na ogłoszenie komu przyznano to prestiżowe wyróżnienie. Laureatami Nagrody Nobla w 1996 roku zostali: * W dziedzinie literatury: WISŁAWA SZYMBORSKA - za poezję, ...
POLSKIE NOBLE
ANDRZEJ GORZYM
Już po raz piąty Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej przyznała swoje nagrody polskim uczonym, których dorobek jest istotnym wkładem w życie duchowe i postęp cywilizacyjny naszego kraju. W środowisku naukowym nazywa się je potocznie "polskimi Noblami". ...
NAGRODY DLA MŁODYCH POLAKÓW
ANDRZEJ GORZYM
W ostatniej dekadzie września odbył się w Helsinkach finał VIII Konkursu Prac Młodych Naukowców Unii Europejskiej. I choć nie należymy jeszcze do Unii, nasza reprezentacja już po raz drugi uczestniczyła w tym konkursie, dodajmy - z wielkim powodzeniem. ...
PRZEPEŁNIONA ARKA
LESZEK SOLSKI
W czasie, jaki poświęcisz Czytelniku na przeczytanie tego artykułu, zostanie wycięte 500 ha lasu tropikalnego, a przynajmniej dwa gatunki zwierząt bezpowrotnie znikną z powierzchni Ziemi. Ile zwierząt zachować?Specjalność gepardPolskie śladyDurrell ...
O NAŁOGACH BEZ EMOCJI
JERZY VETULANI
Lęk przed narkomanią powoduje, że budzi ona agresję w szerokich kręgach społecznych, co utrudnia spokojną i obiektywną analizę biologicznych podstaw uzależnienia. Bez tego zaś nie ma mowy o skutecznym zapobieganiu. O pijanych...osach sto lat temuEfekt ...
NAUKOWA TEORIA SZCZĘŚCIA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Życie pełne szczęścia! Żaden żywy człowiek nie mógłby go znieść. Byłoby to piekło na Ziemi. George Bernard Shaw W poważnym brytyjskim czasopiśmie naukowym "Journal of Medical Ethics" w czerwcu 1992 roku ukazał się artykuł Richarda Bentalla, ...
SMUTEK POCHMURNEGO DNIA
BRONISŁAW CYMBOROWSKI
Światło jest nie tylko nośnikiem informacji o kształtach i barwach otaczającego nas świata. Wyznacza ono także rytmy biologiczne wszystkich żywych organizmów. Od światła do gazuMózgowe "oko" Człowiek współczesny cierpi na brak światła. Coraz ...
FRYDERYK CHOPIN
ANDRZEJ WIELHORSKI
GRUDZIEŃ 1926 ROKU (Z POWODU ODSŁONIĘCIA POMNIKA W WARSZAWIE) (...) Urodził się Fryderyk Chopin pod Sochaczewem, we wsi Żelazowa Wola dn. 22 lutego 1810 r. Wieś ta należała do hr. Skarbka, u którego ojciec Fryderyka - Mikołaj Chopin, rodem z Lotaryngii, ...
ZŁOTO
ANDRZEJ BOLEWSKI
GRUDZIEŃ 1946 ROKU (...) Początki wieków nowożytnych zaznaczają się nie tylko wielkim dopływem złota z Ameryki do Europy, lecz również bardzo silnym wzrostem produkcji nowo odkrytych złóż afrykańskich oraz licznych złóż europejskich. (...) Wzrastająca ...
CZY WIECIE ŻE...
WŁADYSŁAWA ORLIKOWSKA
GRUDZIEŃ 1966 ROKU W roku 1965 pekińscy biochemicy, z uczonym C. Tsou na czele, osiągnęli niezwykły sukces naukowy, uzyskując pierwsi na świecie substancję białkową na drodze sztucznej syntezy. Osiągnięcie to otwiera przed nauką zupełnie nowe perspektywy ...
NARODZINY RADIA
HENRYK DROZDOWSKI
Organizm ludzki nie ma takiego organu zmysłów, który by stwierdzał istnienie fal elektromagnetycznych w eterze. Gdyby wynaleźć przyrząd, który zastąpiłby nam zmysł elektromagnetyczny, to można byłoby go wykorzystać do przekazywania sygnałów na odległość. Polskie ...
EKSTREMOFILE
MAGDALENA FIKUS
Jednym z cudów życia są setki, ba, tysiące reakcji zachodzących stale i jednocześnie w każdej żywej komórce. Co więcej, ku zdumieniu i zazdrości technologów odbywa się to w temperaturze bliskiej otoczeniu i pod atmosferycznym ciśnieniem. Niewiele procesów ...
PIEKIELNY TRÓJKĄT
ANDRZEJ ZIMNIAK
Zagadka trójkąta bermudzkiego ciągle budzi wiele emocji. Wygląda na to, że można ją rozwiązać, nie uciekając się do pomocy Marsjan ani sił nadprzyrodzonych. W środowiskach naukowych przeważa opinia, że za katastrofy i nieraz dosyć tajemnicze zniknięcia ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ BOGDAN MIŚ BOGDAN MIŚ
Reguły konkursu 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
CZY CZASY CZASU, CZY CZAS CZASÓW
X.RUT
Nie wiem, jak Państwo, ale ja bardzo lubię na śniadanie zjeść jajko na miękko. Ugotowane jak należy. Żeby białko było ścięte, ale żółtko zachowało postać płynną. Odrobinę dłużej przetrzymane w wodzie - stałoby się jajkiem na twardo, którego nie cierpię, ...
MĄDRA ZABAWA
BOGDAN MIŚ
Gdy ukaże się ten numer "Wiedzy i Życia" w kioskach, prawdopodobnie będzie już na naszym rynku druga pozycja z niezwykle ciekawej serii multimedialnych encyklopedii dla dzieci i młodzieży, jaką przygotował nam Optimus. Firma ta podpisała umowę ...
PIERWSZA GWIAZDKA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w grudniu 1996 i styczniu 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Oryginalny sposób poruszania się skoczka szachowego był od dawna inspiracją wielu łamigłówek. W działach rozrywek umysłowych w różnorodnych czasopismach popularne było niegdyś, zwłaszcza na początku XX wieku, zadanie zwane "konikówką", polegające ...
MIARA SKROMNOŚCI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Robert Andrews Millikan (1868-1953) urodził się w miasteczku Morrison w stanie Illinois. Jego ojciec Silas Franklin był pastorem Kościoła kongregacjonistów i wychowywał sześcioro swych dzieci w pobożności i prostocie. Robert był chłopcem niewątpliwie ...
SPIS TREŚCI
REDAKCJA
INDEKS AUTORÓW (zawiera także numer pisma, a w nawiasie strony; gwiazdką oznaczono dodatek humanistyczny) Bajtlik Stanisław 1 (s. 20) Bartnik Aleksy 1 (s. 54), 3 (s. 52), 4 (s. 66), 5 (s. 69), 6 (s. 65), 7 (s. 63), 8 (s. 62), 9 (s. 72), 11 (s. ...
TRIUMF ZWIĘZŁOŚCI
BARBARA RISS
Z okazji przyznania Wisławie Szymborskiej literackiej Nagrody Nobla przedstawiono jej dorobek w liczbach. Zdziwieniu ludzi okazjonalnie obcującym ze sztuką nie było końca, gdy dowiedzieli się, że od debiutu w 1945 roku poetka opublikowała około dwustu ...
POKŁONILI SIĘ TRZEJ KRÓLOWIE
KATARZYNA ZALEWSKA
Szóstego stycznia Kościół katolicki obchodzi jedno z najważniejszych świąt roku liturgicznego - uroczystość Objawienia Pańskiego, znaną w Polsce pod zwyczajową nazwą święta Trzech Króli. Pierwsze wzmianki o święcie Trzech Króli pochodzą zIII wieku. ...
DOBRANOC ?
MARIA SUPRANOWICZ
Czy zdarza Ci się zasypiać w trakcie rozmowy? Albo podczas codziennych rutynowych zajęć domowych, na przykład gdy coś gotujesz? A może gdy jesz obiad? Zasypianie podczas gotowania obiadu, w pracy czy w trakcie prowadzenia samochodu zdrowemu człowiekowi ...
ANI ZIEMIA, ANI WODA...
JERZY MAKOWSKI
Odnalezienie przez polskiego podróżnika Jacka Pałkiewicza kolejnych już "źródeł" Amazonki wywołało sporą sensację. Zanim jednak informacja ta trafi do atlasów i szkolnych podręczników geografii, konieczne będzie przeprowadzenie wnikliwych badań ...