Twoja wyszukiwarka

Styczeń 1997
WOKÓŁ RYTÓW Z CÔA
MAGDA BORKOWSKA SZYMON AUGUSTYNIAK
W północno-wschodniej Portugalii, w regionie Północna Meseta, w dolinie rzeki Cô;a znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych kompleksów rytów naskalnych. Pokrywają one odsłonięte pionowe powierzchnie bloków skalnych. Tymczasem rząd portugalski planuje ...
TRANSGENICZNE ROŚLINY NA CENZUROWANYM
MAGDALENA FIKUS
Tego, co myślą tzw. zwyczajni ludzie na temat zagrożeń, które niesie ze sobą inżynieria genetyczna, nie należy oceniać w kategoriach racjonalnych. Trudno jest bowiem wytłumaczyć laikom, na czym polega inżynieria genetyczna, zwłaszcza że każde nadmierne ...
TRANSPORT MIEJSKI XXI WIEKU
JACEK KNIAŹ
W 1913 roku Henry Ford uruchomił wielkoseryjną produkcję samochodów (słynny Ford T) i... zaczęło się. Samochód dał ludziom swobodę poruszania oraz transportu, ale również przysporzył kłopotów. Szczególnie w miastach (których rozległość od dawna uniemożliwia ...
WYSTARCZY POSMAROWAĆ
JOANNA NURKOWSKA
Cierpiący na impotencję mężczyźni, by zwalczyć swą słabość muszą uciekać się do bardzo kłopotliwych praktyk. Wspomnijmy tylko wszywane w prącie implanty napełniane płynem, protezy i zastrzyki aplikowane we wspomniany narząd tuż przed stosunkiem. Powinna ...
SEKS, ZAPACHY...
JOANNA NURKOWSKA
Feromony to substancje swoiste dla danego gatunku zwierzęcia. Wydzielane do otoczenia oddziałują na innego przedstawiciela tego samego gatunku, prowokując jego określone zachowanie. Feromony stosowane są powszechnie w świecie zwierząt zwłaszcza w praktykach ...
CIĄŻA I ALKOHOL
JOANNA NURKOWSKA
Nadmierne picie, czy nazywając rzecz po imieniu - alkoholizm ciężarnej kobiety - odciska tragiczne piętno na dziecku rosnącym w jej łonie. Nałóg matki zagraża mu licznymi zaburzeniami zarówno fizycznymi (np. deformacjami twarzy) jak i ośrodkowego układu ...
GRUBY, WIĘC SMUTNY
JOANNA NURKOWSKA
W naszej kulturze należy być szczupłym, otyłość jest zdecydowanie niemodna. Nic więc dziwnego, że nieszczęsne grubasy popadają często w depresję. Zdaniem amerykańskich genetyków związek między otyłością a depresją może być jednak bardziej bezpośredni ...
IO RZUCA CIEŃ
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Pod koniec lipca ub. r. Kosmiczny Teleskop Hubble'a wykonał niezwykłe zdjęcie, ukazujące księżyc Jowisza - Io, rzucający cień na tarczę planety. Io znajdował się wówczas blisko 420 tys. km nad powierzchnią chmur spowijających planetę (Księżyc krąży ...
MORFINOWE DYLEMATY
JOANNA KOMOROWSKA
Morfina, w XVIII wieku okrzyczana cudownym lekiem z Bożej apteki, traktowana jest przez współczesną medycynę z mieszanymi uczuciami. Choć jej silne działanie przeciwbólowe przynosi ulgę wielu beznadziejnie chorym, to właściwości uzależniające utrudniają ...
PRZERZEDZONE TŁUMY
JOANNA NURKOWSKA
Z Międzynarodowego Instytutu Analiz Systemów Stosowanych w Laxenbergu w Austrii nadchodzą uspokajające wieści - obecna liczba ludności - 5.8 mld już się raczej nie podwoi. Zamiast spodziewanej eksplozji demograficznej, niosącej głód, wojny, choroby i ...
BURZE NIE Z TEJ ZIEMI
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Mars jest znany z potężnych burz pyłowych, które mogą trwać nawet miesiącami i obejmować niemal całą planetę, co w roku 1977 zaobserwowały sondy Viking. Podczas takiego kataklizmu mikronowe cząsteczki pyłu unoszą się wysoko w marsjańską atmosferę. ...
PLANETA FILMOWA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Zespół astronomów kierowany przez Lawrence'a Sromovsky'ego ze State University w Wisconsin wykorzystał zdjęcia wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a do sporządzenia filmu, ukazującego pełen 16-godzinny obrót Neptuna wokół osi. Dzięki temu naukowcy ...
PO DRINKU JOGGING
BARBARA PRATZER
Regularne bieganie może uchronić przed rakiem, po części dlatego, że eliminuje ujemne skutki picia alkoholu - twierdzi Murray Ardies z Northeastern Illinois University w Chicago. Skąd taki wniosek? Otóż Ardies skłonił 12 szczurów do biegania po bieżni ...
METALICZNY WODÓR I TAJEMNICE NEUTRINA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
MINIONY ROK OBFITOWAŁ W WAŻNE ODKRYCIA W FIZYCE. NIE SPOSÓB OMÓWIĆ WSZYSTKICH, TOTEŻ Z KONIECZNOŚCI MUSIELIŚMY DOKONAĆ SUBIEKTYWNEGO WYBORU. Już początek stycznia przyniósł "mocne uderzenie", kiedy fizycy z laboratorium CERN pod Genewą donieśli ...
PLANETY WE WSZECHŚWIECIE
STANISŁAW BAJTLIK
CZY ROK 1996 PRZEJDZIE DO PODRĘCZNIKÓW HISTORII LUDZKOŚCI? Z PEWNOŚCIĄ - JEŚLI POTWIERDZI SIĘ DONIESIENIE DAVIDA MCKAYA I JEGO OŚMIU WSPÓŁPRACOWNIKÓW, KTÓRZY W SIERPNIU UBIEGŁEGO ROKU POINFORMOWALI O ODKRYCIU ŚLADÓW PRYMITYWNEGO ŻYCIA W METEORYCIE POCHODZĄCYM ...
DROŻDŻE W KOMPUTERZE
JACEK SKAŁA
BIOLOGICZNYM WYDARZENIEM ROKU 1996 BYŁO NIEWĄTPLIWIE ZAKOŃCZENIE PROGRAMU SEKWENCJONOWANIA GENOMU DROŻDŻY. POZNALIŚMY W TEN SPOSÓB PIERWSZY PEŁNY "PRZEPIS" NA ORGANIZM EUKARIOTYCZNY. Fot. INTERNET Kto z nas nie widział, jak rośnie ciasto, ...
ŻYJĄCE WYKOPALISKA I ICH ANALIZA MOLEKULARNA
MAGDALENA FIKUS
Do końca października 1996 roku poznano poza genomem drożdżowym sekwencje 141 wirusów, 51 organelli, 2 eubakterii i jednej archebakterii. Sekwencjonowanie tej ostatniej - metanogennej bakterii Methanococcus jannaschii, organizmu niezwykle ważnego dla ...
CO NOWEGO W PROJEKCIE SEKWENCJONOWANIA GENOMU LUDZKIEGO?
MAGDALENA FIKUS
Liczbę ludzkich genów, w zależności od sposobów liczenia, ocenia się na 50 do 100 tys. Zanim cała sekwencja nukleotydów w ludzkim genomie zostanie rozszyfrowana (przewidywany dziś termin zakończenia Projektu - 2005 rok), trwa opracowywanie coraz dokładniejszych ...
NOWY POCZĄTEK
MAŁGORZATA HUMPREY-MURAWSKA
POTRZEBA LAT PRACY TYSIĘCY LUDZI, KOLOSALNYCH FUNDUSZY I TON PAPIERU, ŻEBY STWORZYĆ WARUNKI DO DOKONANIA PRZEŁOMU W JAKIEJŚ DYSCYPLINIE NAUKOWEJ. WYGLĄDA NA TO, ŻE NA NASZYCH OCZACH ZBLIŻA SIĘ DO TAKIEGO PUNKTU IMMUNOLOGIA. Trzy artykuły opublikowane ...
SKARBY NASZEJ ZIEMI
BOŻENA ZAPAŚNIK
KTO MIESZKAŁ NA DZISIEJSZYCH TERENACH POLSKI PRZED MIESZKIEM? JAKIE LUDY BYŁY TU PRZED SŁOWIANAMI, KTÓRZY POJAWILI SIĘ ZAPEWNE DOPIERO NA POCZĄTKU VI WIEKU NASZEJ ERY? DZIĘKI NOWYM ODKRYCIOM ARCHEOLOGICZNYM CORAZ WIĘCEJ DOWIADUJEMY SIĘ O PRADZIEJACH ...
NA PRZEŁAJ PRZEZ ANTARKTYDĘ
RYSZARD BADOWSKI
WYCZYN MARKA KAMIŃSKIEGO POLEGA NA TYM, ŻE WYRUSZYŁ PRZEZ BIEGUN POŁUDNIOWY SAMOTNIE, W PIONIERSKIM STYLU. Wczoraj Marek Kamiński - jedyny człowiek, który w ciągu jednego roku zdobył oba bieguny - rozpoczął swoją nową wyprawę: samotną wędrówkę w ...
OCEANY ZIMNE, OCEANY CIEPŁE
JAN WĘSŁAWSKI
SKAMIENIAŁOŚCI NA GRENLANDII DOWODZĄ, ŻE W CZASIE, GDY WYSPA TA ZAJMOWAŁA JUŻ OBECNE POŁOŻENIE, PORASTAŁY JĄ BUJNE, TROPIKALNE LASY. JAK BYŁO TO MOŻLIWE W WARUNKACH TRWAJĄCEJ PÓŁ ROKU NOCY POLARNEJ? Fot. Archiwum Wiele osób sądzi, że morza tropikalne ...
O CIEKAWYCH ARCHAIZMACH W KSIĄŻCE ZBIGNIEWA HERBERTA
JAN MIODEK
W Barbarzyńcy w ogrodzie Zbigniewa Herberta mamy takie trzy fragmenty: Leon Baptysta odbył iście renesansowe studia w Bolonii, i to w warunkach studenckiej nędzy, gdyż umarł był w tym czasie jego ojciec; Za ich plecami iści się morderczy zamiar, usymbolizowany ...
NIEOCZEKIWANA POTĘGA Z NICZEGO
STEFAN BRATKOWSKI
HISTORIA GIGANTA FINANSOWEGO, KTÓRY WYRÓSŁ DOSŁOWNIE Z NICZEGO, ZACZĘŁA SIĘ W RZECZYWISTOŚCI WCZEŚNIEJ NIŻ PRZYGODA BRACI PEREIRÓW, OPISANA W "WIŻ" NR 10/1996. CO WIĘCEJ, TO ICH NATCHNĄŁ SAM SUKCES RUCHU OSZCZĘDNOŚCIOWEGO. JEDNAKŻE KASY OSZCZĘDNOŚCI ...
SĄ TAKIE PYTANIA
X.RUT
Są takie pozornie niewinne pytania, na które głupiec tylko, albo człowiek zaślepiony swymi przesądami, co często w praktyce na jedno wychodzi, może udzielić niedwuznacznej odpowiedzi. Człek racjonalny nie skory jest na nie odpowiadać, a przyparty do ...
TEORIA EWOLUCJI DLA ZAKOCHANYCH?
ŁUKASZ MICHALCZYK
W "Wiedzy i Życiu" nr 5/1996 został zamieszczony artykuł Pana doc. dr hab. Pawła Grieba pt. Teria ewolucji dla zakochanych, który mnie bardzo zainteresował. Pisze w nim m.in.: Uczeni (...) wykazali, że kolorowe, rzucające się w oczy upierzenie ...
STYCZEŃ 1927 ROKU. Z HISTORYJI ZEGARÓW
ANDRZEJ GORZYM
STYCZEŃ 1927 ROKU W starożytności dla zachowania czasu i jego rachuby dla celów życia prywatnego i publicznego posługiwano się przyrządami następującemi; gnomonem, zegarem słonecznym, klepsydrami różnego rodzaju, które z czasem zastąpione zostały ...
STYCZEŃ 1947 ROKU. WIELKI CZŁOWIEK XX WIEKU
ANDRZEJ GORZYM
STYCZEŃ 1947 ROKU 23 lata temu umarł najpopularniejszy człowiek naszego stulecia. O człowieku tym setki milionów ludzi myślało z miłością albo nienawiścią - nigdy obojętnie. Przedstawiano go, jako bohatera-mocarza, to znów, jako wcielenie tyranii ...
STYCZEŃ 1967 ROKU. O WIRUJĄCYM BĄKU ZIEMI I ŻYROSKOPIE
ANDRZEJ GORZYM
STYCZEŃ 1967 ROKU Na pewno bawiłeś się kiedyś dużym, kolorowym bąkiem. Dlaczego wirujący bąk nie przewraca się? Jaka tajemnicza siła utrzymuje go w tak chwiejnej, zdawałoby się, równowadze? Masa ciała, jak mówi stary Newton, stanowi o jego bezwładności ...
WINDOWS 95: CZY WIESZ, ŻE ...
BOGDAN MIŚ
Coraz więcej mamy w Polsce potężnych komputerów osobistych - takich z pamięcią operacyjną 16 MB i więcej, z wielkimi, gigabajtowymi dyskami twardymi, z procesorem Pentium... Nic dziwnego, że i system Windows '95 upowszechnia się coraz bardziej. Mimo ...
WARTO ZAJRZEĆ
BOGDAN MIŚ
Korzystających z dobrodziejstw sieci jest coraz więcej - i to zarówno tych, którzy czegoś w niej poszukują, jak i tych, którzy w niej coś umieszczają. Coraz też trudniej... skojarzyć jednych z drugimi, czyli dotrzeć do odbiorcy z informacją o - bezcennych ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
REGUŁY KONKURSU 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
ZABAWA W "ERUDYTĘ"
ANDRZEJ GORZYM
PRZY OKAZJI POZNAŁEM KILKA OSÓB... Jestem stałym czytelnikiem "Wiedzy i Życia" i przy okazji zabawy w "Erudytę" piszę kilka słów, które chciałem przekazać już wcześniej, ale jakoś nie było czasu. Jednocześnie pozdrawiam wszystkich. To ...
PRZEWODNIK Z USTERKAMI
EDITH JURKIEWICZ-PILSKA ANDRZEJ PILSKI
Jeden z naszych przyjaciół powiedział, że dzięki temu przewodnikowi lepiej rozumie, co dzieje się w kosmosie. Istotnie, autorce udało się wtłoczyć do niezbyt grubej książki najbardziej współczesny obraz Wszechświata i nie przestraszyć tym czytelników. ...
JUŻ W STAROŻYTNYM RZYMIE...
NORBERT ROGOSZ
Gladiatorzy oraz igrzyska gladiatorskie są kojarzone przede wszystkim ze starożytnym Rzymem. Nadal budzą nie tylko wielkie zainteresowanie, ale i spory wśród historyków. Ich przedmiotem są między innymi: ocena igrzysk, ich charakter, geneza, znaczenie ...
GWIAZDA Z OGONEM
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w styczniu i lutym 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Na dwa miesiące "Puzeland" nieznacznie zmienia swe oblicze - staje się wizytówką ubiegłorocznych 5. Mistrzostw Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek. W tym i w następnym odcinku znajdą Państwo wybór najciekawszych zadań z tej imprezy. W mistrzostwach, ...
NOBLISTA Z PROWINCJI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Dakota Południowa jeszcze dziś należy do najmniej rozwiniętych stanów USA. Na obszarze równym dwóm trzecim powierzchni Polski mieszka zaledwie nieco ponad 700 tys. osób, tyle ile na przykład w Krakowie. W 1901 roku w maleńkim, zaledwie dwutysięcznym, ...
CZY WARTO WIERZYĆ W ROZUM, CZYLI O PUŁAPKACH I ZALETACH RACJONALIZMU
MAGDALENA ŚRODA
RACJONALISTA DOMAGA SIĘ DIALOGU, KRYTYKI, KONFRONTACJI ARGUMENTÓW. JEST CZŁOWIEKIEM KOMPROMISU. DLATEGO POSTAWA, KTÓRĄ PRZYJMUJE, JEST JEDYNĄ PRZECIWWAGĄ PRZEMOCY. Koniec wieku sprzyja dyskusjom, których tematem jest kryzys. Kryzys demokracji, tożsamości, ...
SIKHIZM
ZBIGNIEW IGIELSKI
ISTNIEJĄCA JUŻ PRAWIE PIĘĆSET LAT RELIGIA SIKHÓW, KTÓRA DZIŚ LICZY KILKANAŚCIE MILIONÓW WYZNAWCÓW NA CAŁYM ŚWIECIE, PODKREŚLA W SWOIM CREDO: IK OANKAR - BYT JEST JEDEN... Historyczną ojczyzną sikhów jest Pendżab, obszar położony u stóp Himalajów, nad ...
SPOJRZENIE ZZA WACHLARZA
SŁAWOMIR KOSIELIŃSKI
O TYM, ŻE WACHLARZ SŁUŻY DO WACHLOWANIA, WIE KAŻDY. W PRZESZŁOŚCI POMAGAŁ KOBIETOM W SERCOWYCH PODBOJACH, LECZ W JAKI SPOSÓB? JEDNYM Z NIELICZNYCH KRAJÓW, W KTÓRYM DO DZISIAJ KOBIETY POTRAFIĄ ODPOWIEDZIEĆ NA TO PYTANIE, JEST HISZPANIA. Niektórzy dawni ...
ZWYCIĘSTWO DEMOKRACJI?
PAWEŁ ŚPIEWAK
KOLEJNA FALA DEMOKRACJI ROZLAŁA SIĘ PO CAŁYM ŚWIECIE. W CIĄGU OSTATNIEGO ĆWIERĆWIECZA UPADAŁY DYKTATURY W AMERYCE POŁUDNIOWEJ I ŚRODKOWEJ, ROZPADŁY SIĘ SYSTEMY AUTORYTARNE W PORTUGALII, HISZPANII I GRECJI, ZAŁAMAŁO SIĘ IMPERIUM SOWIECKIE. NOWE DEMOKRACJE ...