Twoja wyszukiwarka

Luty 1997
PO CO NAM RECEPTOR HASZYSZOWY?
BARBARA PRATZER JOANNA NURKOWSKA
Nie od dziś wiadomo, że aktywny składnik marihuany oznaczony symbolem THC łączy się ze specyficznym receptorem w komórkach mózgu, w wyniku czego powstaje stan narkotycznego uniesienia. Fizjologiczna rola tych receptorów nie była dotąd wyjaśniona. Ponieważ ...
RADIO NA KORBKĘ
JACEK KNIAŹ
Fot. Chris Mikami/LPS Pracownicy licznych organizacji humanitarnych, widzący lepiej niż inni rozmiary światowej nędzy i zaniedbań, mają wiele marzeń. Jednym z nich, choć może nie najważniejszym jest pragnienie, aby w biednych krajach Afryki i Azji ...
ELIKSIR DŁUGOWIECZNOŚCI
JOANNA NURKOWSKA
Amerykańska firma Deprenyl Animal Health of Lawrence ma pomysł jak przedłużyć ludzkie życie i nawet zamierza go opatentować. Dobrodziejstwa ich metody doświadczyły jak dotąd jedynie szczury. Trudno też powiedzieć, jak właściwie ona działa, wiadomo jedynie, ...
TAJEMNICA ŚMIERCI POETY
JOANNA NURKOWSKA
Fot. Internet Czy wiedzą państwo na co zmarł Edgar Allan Poe? Jego biografowie powiedzą pewnie z lekkim zażenowaniem, że "zapił się na śmierć". Nic z tych rzeczy. Być może poeta nadużywał napoi wyskokowych, nie one jednak były bezpośrednią ...
SZUKAJĄC KRATERU NA MARSIE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Fot. NASA W sierpniu ub.r. meteoryt ALH84001 zyskał niezwykłą sławę: nie dość, że okazał się kawałkiem marsjańskiej skały, to jeszcze doszukano się w nim śladów mikroskamieniałości organizmów, które miliardy lat temu mogły żyć na Czerwonej Planecie ...
STRAŻNIK I ANARCHISTA
BARBARA PRATZER
Garth Anderson z Roswell Park Cancer Institute w Bufallo twierdzi, że rola genu p53, zwanego strażnikiem genomu, w rozwoju nowotworów nie jest tak duża, jak się obecnie sądzi, a podstawą tej opinii jest dokładne przebadanie 58 chorych na raka jelita ...
KONIEC NIEPEWNOŚCI
JOANNA NURKOWSKA
Choroba Alzheimera to jedna z najtragiczniejszych i coraz częściej rozpoznawanych dolegliwości podeszłego wieku. Prowadzi do śmierci chorego, uprzednio pozbawiajac go wszystkiego co ludzkie - pamięci, osobowości, godności. Nikt nie wymyślił jeszcze ...
KOMETA, CHEMIA, ŻYCIE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Fot. Jarosław Sobczak Kometę Hyakutake - najjaśniejszą w 1996 roku "gwiazdę z ogonem" - podziwialiśmy na wiele sposobów: gołym okiem, używając lornetki lub za pomocą lunety (fotoreportaż z tych łowów zamieściliśmy w lipcowym numerze "WiŻ"). ...
PAMIĘĆ WSPOMAGANA
JOANNA NURKOWSKA
Może już wkrótce ziści się odwieczne marzenie studentów o bezbolesnym przyswajaniu materiału wymaganego do egzaminu. Neurofarmakolodzy z University of California w Irvine obwieścili bowiem, że dysponują pigułką wyraźnie poprawiającą pamięć. Twierdzą ...
BRAĆ CZY NIE BRAĆ
JOANNA NURKOWSKA
Beta karoten, związek o własnościach antyutleniających, występuje w wielu owocach i warzywach. Jego dobroczynne dla nas działanie polega na neutralizacji powstających w organizmie wolnych rodników. Właśnie dlatego kilka lat temu zyskał sławę cudownego ...
GERMAŃSKA "KSIĘŻNA" CZY ŻONA KUPCA
BOŻENA ZAPAŚNIK
W ciągu kilkunastu lat badań prowadzonych przez prof. Jerzego Okulicza z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, na cmentarzysku w Weklicach (woj. elbląskie), pochodzącym z pierwszych wieków naszej ery, odkryto około 400 grobów. Były w nich ...
INTELIGENTNA KARTA NA LOTNISKACH
BOGDAN MIŚ
IBM oraz American Express Co. przedstawiły pod koniec ubiegłego roku plany wprowadzenia pilotażowego systemu szybszej obsługi biznesmenów na lotniskach, wykorzystującego pierwsze na świecie uniwersalne inteligentne karty (smart cards). Początkowo będą ...
MINUTA MINUCIE NIE RÓWNA
JOANNA NURKOWSKA
Okazuje się, że subiektywna długość zegarowej minuty zależy od... wieku osoby ją przeżywającej. Inaczej mówiąc, starzy i młodzi ludzie rzeczywiście różnie odbierają czas; na starość ucieka on nam znacznie szybciej. Ostatnio to dość powszechne przekonanie ...
OSADA PIERWSZYCH PASTERZY
BOŻENA ZAPAŚNIK
Badania archeologiczne na stanowisku Ayakagytma w Uzbekistanie Fot. Karol Szymczak Niezwykle rzadko archeologom udaje się odkryć na terenie Azji Środkowej (na ogromnym obszarze od Morza Kaspijskiego po góry Ałtaj) tak bogate i dobrze zachowane ślady ...
IBM NIE PODDAJE SIĘ
BOGDAN MIŚ
Mimo zdecydowanego sukcesu systemu Windows '95 i zapowiadanych przez Microsoft nowych wersji Windows NT dla pojedynczego użytkownika - IBM nie zamierza się poddawać w walce o rynek systemów operacyjnych dla komputerów osobistych. Pod koniec ubiegłego ...
SPROSTOWANIE
JERZY VETULANI
Do mojego artykułu pt. O nałogach bez emocji, opublikowanego w "WiŻ" nr 12/1996 wkradł się błąd. W Instytucie Farmakologii PAN bada się obecnie nifedypinę, bloker kanałów wapniowych, a nie klonidynę, którą z sukcesem badano 20 lat temu. Prof. ...
TRANSGENICZNA ŻYWNOŚĆ
MAGDALENA FIKUS
STRACH PRZED NIEZNANYM I NIEZROZUMIAŁYM PARALIŻUJE. CZŁOWIEK PIERWOTNY, SŁYSZĄC GRZMOT, OŚLEPIONY PRZEZ BŁYSKAWICE, KULIŁ SIĘ W JASKINI.TEN STRACH POZOSTAŁ W NAS. PRZEŻYŁ GO KAŻDY, KOGO BURZA ZŁAPAŁA W WYSOKICH GÓRACH CZY W KAJAKU NA ŚRODKU JEZIORA. ...
NIEZWYKŁE DZIEJE STWORZENIA
ANDRZEJ GORZYM
Jeszcze niedawno pytania: "co było przed Wielkim Wybuchem?" i "czy istnieją inne wszechświaty?" lokowały się poza obszarem zainteresowań kosmologii. Magiczną granicą nauki o Wszechświecie była era Plancka, 10-44 s, niewyobrażalnie ...
CO WYDARZYŁO SIĘ PRZED WIELKIM WYBUCHEM?
MICHIO KAKU
WEDŁUG NAJNOWSZYCH TEORII NASZ WSZECHŚWIAT JEST TYLKO JEDNYM Z WIELU, KTÓRE TWORZĄ WIĘKSZY WIELOŚWIAT. Podczas wykładów, które wygłaszałem, promując w Wielkiej Brytanii moją książkę Hiperprzestrzeń, często zadawano mi pytanie: JAKI JEST NAJDALSZY OBIEKT ...
OSCYLUJĄCE WSZECHŚWIATY
MARIUSZ DĄBROWSKI
NOWE HIPOTEZY Z DZIEDZINY FIZYKI WYSOKICH ENERGII I CZĄSTEK ELEMENTARNYCH PODWAŻAJĄ DOMINUJĄCY WSPÓŁCZEŚNIE POGLĄD, ŻE WSZECHŚWIAT ROZPOCZĄŁ SIĘ OD STANU O NIESKOŃCZONEJ GĘSTOŚCI. WIELOMA GŁOSAMI POWRACA DO ŻYCIA STAROŻYTNA IDEA WSZECHŚWIATA TRWAJĄCEGO ...
SWÓJ CZY OBCY
MAŁGORZATA HUMPREY-MURAWSKA
PRACE ROLFA ZINKERNAGELA I PETERA DOHERTY'EGO DOTYCZĄCE CYTOTOKSYCZNOŚCI KOMÓRKOWEJ OTWORZYŁY DROGĘ DO MODYFIKOWANIA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ NIE TYLKO NA INFEKCJE, ALE TAKŻE NA NIEKTÓRE POSTACI NOWOTWORÓW I CHORÓB Z AUTOAGRESJI. NA TO MIĘDZY INNYMI ...
GDZIE PTAKI ZIMUJĄ
WIKTOR PAWŁOWSKI
KTÓREŻ ZE ZWIERZĄT MOŻE WIEŚĆ SWOBODNIEJSZY ŻYWOT NIŻ PTAK? WIOSNĘ ŚPIEWEM OBWIESZCZA, LATO Z WIATREM PRZEFRUWA, BY WRAZ Z NADEJŚCIEM CHŁODÓW ODLECIEĆ ZA SŁOŃCEM GDZIEŚ NA POŁUDNIE, DO CIEPŁYCH KRAJÓW. Takie idylliczne wyobrażenie ptasiego losu niezupełnie ...
JAK DZIELIĆ STRATY
STEFAN BRATKOWSKI
INTERESY, POLEGAJĄCE NA... DZIELENIU STRAT, NARODZIŁY SIĘ JESZCZE WCZEŚNIEJ NIŻ OPISYWANA TU PRZED MIESIĄCEM "POTĘGA Z NICZEGO", CZYLI RUCH OSZCZĘDNOŚCIOWY. ALE DOPIERO W DRUGIEJ POŁOWIE XIX WIEKU UBEZPIECZENIA STAŁY SIĘ INTERESAMI NA WIELKĄ ...
TAJEMNICE CIAŁA
BARBARA PRATZER
"Cierpienie" jednego narządu pociąga za sobą niedomaganie innych, twierdził Hipokrates i dlatego zawsze skrupulatnie badał chorego. Zwracał uwagę na wiek, stan umysłu, postawę, oddech, ciepłotę ciała, tętno, wygląd skóry, owłosienie, język, ...
ZŁAPAĆ ECHO
KLARA SZATKIEWICZ
ULTRASONOGRAFIA - ŁATWA, TANIA I BEZPIECZNA. POZWALA OBEJRZEĆ WNĘTRZE SERCA, PRZEPŁYW KRWI, ROZWIJAJĄCY SIĘ PŁÓD. WPROWADZONA DO PRAKTYKI MEDYCZNEJ DOPIERO W LATACH SIEDEMDZIESIĄTYCH XX WIEKU JEST DZIŚ NAJCZĘŚCIEJ WYKONYWANYM BADANIEM. Świat jest pełen ...
ROZMYTY ŚWIAT
BOGDAN MIŚ
W 152 LATA PO NARODZINACH WIELKIEGO GEORGA CANTORA WIDAĆ DOKŁADNIE, ŻE JEGO OBRAZOBURCZE - DLA WIELU MU WSPÓŁCZESNYCH - IDEE ZWYCIĘŻYŁY. JEGO TEORIA MNOGOŚCI STAŁA SIĘ PODSTAWĄ MATEMATYKI, PRZEZ TO ZAŚ CAŁEJ W OGÓLE WIEDZY ŚCISŁEJ. TEORIA TA DOCZEKAŁA ...
NA BEZSENNOŚĆ MELATONINA
BRONISŁAW CYMBOROWSKI
W numerze wrześniowym "WiŻ" ukazał się artykuł pt. Cud domniemany poświęcony melatoninie. Ponieważ już od przeszło ćwierć wieku, a więc od czasu, kiedy zaczęły mnie interesować rytmy biologiczne, zwracałem uwagę na rolę melatoniny w mechanizmie ...
JAK ZACHOWAĆ CHŁODNĄ GŁOWĘ?
MICHAŁ CAPUTA ZENON MARIAK
Trudno mi zaiste zachować chłodną głowę po przeczytaniu artykułu dr hab. Z. Mariaka Jak zachować chłodną głowę? ("WiŻ" nr 8/1996). Przyczyną mej irytacji nie jest jednak treść tego artykułu, lecz jego forma. Tak się bowiem składa, że to ja ...
TAJEMNICE CIAŁA
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER
LUTY 1927 ROKU (...) Sprawa pochodzenia i przyczyn powstawania kształtów organicznych stanowi odwieczną zagadkę ewolucji, której nikt dotąd rozwiązać nie zdołał. Wszystko, co otacza organizmy, jest proste i jednolite. Skąd więc wziął się ten ...
TUR W AKCJI PRZEDWYBORCZEJ
ANDRZEJ GORZYM
LUTY 1947 ROKU (...) Spośród wielu spraw natury organizacyjnej i oświatowej na czoło wysunęła się sprawa udziału TUR-u (Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego) w kampanii przedwyborczej. I głównie temu zagadnieniu poświęcone były wygłoszone referaty. ...
LOSY WŁADCÓW ZIEMI
HANNA DOBROWOLSKA
LUTY 1967 ROKU Niegdyś potężni mieszkańcy naszej planety, jedyni władcy tej Ziemi - dzisiaj nieliczne egzemplarze. Jedynie w ludowych pogwarkach żyją jako postrach lub przezwisko. "Zła jak żmija", "przebiegły jak wąż", "chytry ...
PRZESTROGA DLA PALACZY
BARBARA PRATZER
Ta piękna, barwna forma graficzna kryje w sobie złowrogą treść - zdjęcie przedstawia raka płuca, najczęściej występującą formę nowotworu złośliwego wywołanego paleniem papierosów. Drogi oddechowe człowieka zarówno górne, jak i dolne, wyścieła nabłonek ...
SIARKA, KALCYT, SKALENIE
WŁODZIMIERZ MIZERSKI
Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie rozpoczął wydawanie serii książeczek popularnonaukowych z zakresu mineralogii trzema tomikami: Skalenie, Kalcyt i Siarka, autorstwa Huberta Sylwestrzaka. Pozycje te są przeznaczone dla bardzo szerokiego ...
(NIE)ZNANE MORZA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Książka Jeana Faviera Wielkie odkrycia od Aleksandra do Magellana to napisany z rozmachem fresk historyczny, który opowiada o odwiecznym zaspokajaniu potrzeby poznawczej: co jest za tą górą, horyzontem, morzem... Przy czym materiał zawarty w książce ...
POLSZCZYZNA NA CD-ROM
BOGDAN MIŚ
Z pełnym przekonaniem mogę wyrazić swoje uznanie twórcom Komputerowego słownika języka polskiego PWN, pierwszej - i od razu wielce udanej - tego typu poważnej pozycji wydawniczej na naszym rynku. Ten program - jest to bowiem program komputerowy - ...
VACLAV HAVEL - MISTRZ SŁOWA I INTELEKTU
JAN MIODEK
W rozmowach prywatnych oraz w wystąpieniach publicznych często ujawniam swój więcej niż serdeczny stosunek do czeskiego pisarza i prezydenta Vaclava Havla. Jest on moją wielką sympatią polityczną i intelektualną. Toteż gdy w grudniu roku 1992 otrzymywał ...
COŚ DLA CIEKAWYCH
BOGDAN MIŚ
Dziś kilka informacji o witrynach, których znaczenie poznawcze i edukacyjne wydało nam się szczególnie duże. Zachęcamy do ich odwiedzenia przede wszystkim nauczycieli; znajdą tu wiele ciekawych tematów i pomysłów, które mogą wykorzystać podczas prowadzenia ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
REGUŁY KONKURSU 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
SŁONECZNY SIERP
JAROSŁAW WŁODARCZYK
DWUNASTEGO PAŹDZIERNIKA 1996 ROKU DOSZŁO NAD POLSKĄ DO CZĘŚCIOWEGO ZAĆMIENIA SŁOŃCA. POGODA DOPISAŁA I NIEMAL W KAŻDYM ZAKĄTKU NASZEGO KRAJU MIŁOŚNICY NIEZWYKŁYCH ZJAWISK NIEBIESKICH MOGLI PODZIWIAĆ, JAK SŁONECZNA TARCZA STOPNIOWO ZAMIENIA SIĘ W SIERP. ...
GWIAZDA JEST, GWIAZDY NIE MA
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w lutym i marcu 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Ubiegłoroczne 5. Mistrzostwa Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek składały się z ośmiu etapów. Prawie każdy z nich zawierał różny - formalnie lub merytorycznie - rodzaj zadań. Większość łamigłówek wyróżniała się oryginalnością i pomysłowością; nawet ...
NAZYWAM SIĘ ARAGO
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Proszę podać nazwisko - zapytał wchodzącego na egzamin studenta Adrien Marie Legendre (1752-1833), sławny matematyk, wykładowca Szkoły Politechnicznej w Paryżu - Nazywam się Arago - padła odpowiedź - Ach, więc nie jest pan Francuzem - Gdybym nie był ...
DZIECKO PRZED TELEWIZOREM
JADWIGA KAMIŃSKA-REYMAN
TELEWIZOR WYŁĄCZ MI, MAMO - TAK PEWNIE PROSIŁOBY DZIECKO, GDYBY WIEDZIAŁO, JAKIM ZAGROŻENIEM DLA JEGO ROZWOJU JEST KOLOROWY EKRAN STALE WŁĄCZONEGO ODBIORNIKA. PONIEWAŻ JESZCZE TEGO WIEDZIEĆ NIE MOŻE, CAŁA NADZIEJA W ROZSĄDKU I WOLI RODZICÓW. Na razie ...
GDY BRAK PEŁNEJ INFORMACJI
STANISŁAW WELLISZ
WILLIAM VICKREY I JAMES A. MIRRLEES, UBIEGŁOROCZNI LAUREACI NAGRODY NOBLA W DZIEDZINIE EKONOMII, NIE ZNALI SIĘ OSOBIŚCIE. JEDNAK ICH ZAINTERESOWANIA POKRYWAŁY SIĘ, A MYŚL UZUPEŁNIAŁA. W 1964 roku jako świeżo upieczony profesor Columbia University poprosiłem ...
AHMADIJJA
ZBIGNIEW IGIELSKI
W WIELKIEJ BRYTANII CO ROKU JEST ORGANIZOWANE NAJWIĘKSZE I NAJWAŻNIEJSZE SPOTKANIE AHMADIJJCZYKÓW, NA KTÓRE PRZYBYWAJĄ TYSIĄCE WIERNYCH Z CAŁEGO ŚWIATA. Wspólnota Ahmadijja powstała w 1889 roku w Indiach, w Pendżabie, w małym miasteczku Kuadian. Jej ...
LUD I DEMOKRACJA
PAWEŁ ŚPIEWAK
"...BY, Z BOŻĄ POMOCĄ W TYM NARODZIE, ZNÓW ZRODZIŁA SIĘ WOLNOŚĆ I BY RZĄD LUDU, POPRZEZ LUD I DLA LUDU NIE ZAGINĄŁ NA ZIEMI." Abraham Lincoln Demokracja to tyle, co rządy ludu. Demos po starogrecku znaczy lud, podlegli; krátos - rządy, moc. ...
ZŁE GRY
TOMASZ BORKOWSKI
ZABAWA JEST STARSZA OD KULTURY. BAWIĄ SIĘ TAKŻE ZWIERZĘTA I ROBIŁY TO DUŻO WCZEŚNIEJ, ZANIM NA ZIEMI POJAWIŁ SIĘ CZŁOWIEK. Granica między grą a zabawą jest trudna do przeprowadzenia. Niektóre języki nie odnotowują nawet takiego rozróżnienia, na przykład ...