Twoja wyszukiwarka

Sierpień 1997
PIERZASTY DINOZAUR?
KAROL SABATH
Tak mogły wyglądać wczesnojurajskie upierzone teropody Ryc. Gerard Gierliński Pierwszy odcisk ptasiego pióra opisano w roku 1861. Pochodził z Bawarii. Nadana mu przez Hermanna von Meyera nazwa Archeo-pteryx (stare pióro) stała się wkrótce głośna ...
ARGENTYŃSKIE DINOZAURY
KAROL SABATH
Argentyna może się poszczycić znaleziskami najstarszych dinozaurów (Eoraptor, Herrerasaurus), największych zwierząt lądowych wszech czasów (zauropod Argentinosaurus), a ostatnio także największych lądowych mięsożerców (teropod Giganotosaurus carolinii). ...
TO NIE MOJA ŻONA ...
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
W University of California w San Diego Vilayanur Ramachandran i William Hirstein prowadzą badania i obserwacje pacjenta, który w wyniku wypadku oraz uszkodzenia prawej półkuli mózgu cierpi na tzw. zespół Capgrasa. Naukowcy dokonali u niego pomiaru przewodnictwa ...
KTO PIERWSZY TEN LEPSZY?
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Fot. Grzegorz i Tomasz Kłosowscy Z pomocą człowieka bobry powoli wracają tam, gdzie dawno temu zostały przezeń wytępione. Żyją już na coraz większych obszarach Europy i w coraz większej liczbie krajów. W Holandii zoolodzy prowadzący akcję osiedlania ...
NA SPACERY Z BODYGUARDEM
AGNIESZKA PRZYBYSZ
Kiedy się patrzy na zdjęcie zamieszczone powyżej, może się odechcieć nie tylko relaksujących i romantycznych spacerów we dwoje, ale w ogóle wychodzenia z domu. No bo kto by się nie bał przejść obok tych młodzieńców uzbrojonych w kije? A takich sytuacji ...
Z EKOLOGIĄ DO SZKÓŁ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Stan naszego środowiska w dużej mierze zależy od nas samych. Problem w tym, by ten oczywisty fakt dotarł do całego społeczeństwa i miał wpływ na codzienne życie. By bierność zmieniał w działanie, choćby takie jak kupowanie proszku do prania bez fosforanów ...
OD MORZA DO TATR - BRUDNO
AGNIESZKA PRZYBYSZ
Ekologowie biją na alarm, podają coraz bardziej zatrważające dane o zanieczyszczeniu polskich rzek, jezior, pól i lasów. Nie pozostaje to bez echa w społeczeństwie - 77% ankietowanych na ten temat zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństw wynikających z ...
FILTRY SŁONECZNE
MAGDALENA PECUL
Tlenek cynku i dwutlenek tytanu przez długie lata uważane były za całkowicie nieprzepuszczalne dla światła ultrafioletowego. Faktycznie daleko im do tego. Skuteczność ochronnego działania zawiesin tlenków zależy od wielkości ich ziaren. Najbardziej ...
CHINY I AIDS
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Doradcy rządowi w Pekinie ostrzegają, że Chiny mogą niebawem stanąć w obliczu wielkiej epidemii AIDS. Jeśli władze nie chcą dopuścić do rozprzestrzenienia się wirusa wśród 1.1 mld mieszkańców tego kraju, powinny jak najszybciej podjąć działania zapobiegawcze. Liczba ...
JEDŹ DO BISKUPINA!
ALEKSANDER BURSCHE
Walki gladiatorów; Biskupin 1996 rok Fot. Archiwum Państwowego Muzeum Archeologicznego Weź zabytek do ręki, zrób jego wierną kopię, poczuj tradycję i historię. Taka idea przyświeca organizowanym już po raz trzeci biskupińskim warsztatom archeologicznym. Tym ...
WIERCENIA W DNIE OCEANU ODSŁANIAJĄ TAJEMNICĘ Z ŻYCIA ZIEMI
SŁAWOMIR SWERPEL
Od kilkudziesięciu lat wiedza o historii naszej planety pogłębia się głównie dzięki badaniom skał wydobywanych z morskiego dna. Badania osadów lądowych nie dają tak szerokich możliwości, ze względu na luki stratygraficzne spowodowane procesami erozyjnymi, ...
TELEWIZJA W TRZECH WYMIARACH
BOGDAN MIŚ
Japońska telewizja NTV (Nippon Television Network) i firma Sanyo poinformowały w marcu br. o wynalezieniu nowego systemu przekazu "trójwymiarowego" obrazu telewizyjnego. Testowe transmisje trójwymiarowych programów rozpoczną się jeszcze w tym ...
WINO GENETYKÓW
MAGDALENA FIKUS
Fot. H. Kuglarz Smak i aromat wina zależą m.in. od rodzaju kwasów organicznych, powstałych w wyniku fermentacji alkoholowej. Na skład kwasów z kolei niebagatelny wpływ ma gatunek winorośli i klimat, w jakim rosła. Smak kwaśny warunkują głównie kwasy ...
WĄŻ MORSKI Z NOGAMI
KAROL SABATH
Tradycyjnie wyprowadza się węże z beznogich, ryjących w ziemi jaszczurek, pokroju naszego padalca. Paleontolodzy Michael Caldwell z Kanady i Michael Lee z Australii wysunęli jednak hipotezę, że węże wywodzą się z morskich gadów łuskoskórych, spokrewnionych ...
POPIOŁY NA ZGLISZCZACH
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Fot. Agnieszka i Włodek Bilińscy Ogień w lesie to jedna z najbardziej niszczących i zarazem najbardziej twórczych sił przyrody. Pożar usuwa zgromadzoną przez lata grubą warstwę ściółki. Pogorzelisko szybko pokrywa świeża zieleń, gdyż nasiona, mając ...
NAUKA NA WESOŁO
ANDRZEJ GORZYM
Różne bywają formy popularyzacji nauki - czasopisma, książki, filmy, programy telewizyjne i audycje radiowe, niekiedy gry. Ale zabawa z nauką? Taki właśnie pomysł przyszedł do głowy profesorowi Łukaszowi Turskiemu z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Zaraził ...
SŁONECZNE ZŁEGO POCZĄTKI
JOANNA NURKOWSKA
ZA MIARĘ UDANYCH WAKACJI, PRZYNOSZĄCYCH WYPOCZYNEK ORAZ SIŁY, POWSZECHNIE PRZYJMUJEMY PIĘKNIE ZABRĄZOWIONĄ SKÓRĘ. TYMCZASEM LEKARZE PRZESTRZEGAJĄ - NIE ISTNIEJE ZDROWA OPALENIZNA. Większość z nas jest wielbicielami słońca. Niegdyś uznawaliśmy je za ...
PARADOKSY ORDYNACJI, CZYLI MATEMATYKA WYBORCZA
KRZYSZTOF CIESIELSKI
ZBLIŻAJĄ SIĘ WYBORY PARLAMENTARNE. NASZE GŁOSY WPŁYNĄ NA TO, KTO ZASIĄDZIE W PARLAMENCIE. CZY TO MOŻLIWE, BY GŁOS ODDANY NA JEDNEGO KANDYDATA W RZECZYWISTOŚCI DAWAŁ KORZYŚĆ KOMUŚ ZUPEŁNIE INNEMU? CZY MOŻE SIĘ ZDARZYĆ, ŻE DWIE PARTIE ZDOBĘDĄ TYLE SAMO ...
JAK LATAJĄ ZWIERZĘTA?
JANUSZ PIECHNA
SZYBUJĄCE WYSOKO PTAKI FASCYNOWAŁY LUDZI JUŻ OD ZARANIA DZIEJÓW. ALE TYLKO NIELICZNI PRÓBOWALI DOWIEDZIEĆ SIĘ, NA CZYM POLEGA FENOMEN UNOSZENIA SIĘ ZWIERZĄT W POWIETRZU. Jednym z pierwszych, który przyglądał się racjonalnie lataniu zwierząt, był Leonardo ...
NIEBIESKI LASER
ADAM WITEK
OPANOWANIE PRODUKCJI LASERA EMITUJĄCEGO ŚWIATŁO NIEBIESKIE NIE TYLKO ZREWOLUCJONIZUJE WIELE DZIEDZIN ŻYCIA, ALE JEST TAKŻE WYZWANIEM DLA UCZONYCH. W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się doniesienia o badaniach dotyczących konstrukcji i ...
ROZUM GÓRĄ!
X.RUT
To było właśnie tak: arcymistrz przegrał mecz szachowy z zespołem ekspertów. Eksperci byli bardzo nowocześni: zgromadzili ogromną bazę danych o dziesiątkach tysięcy rozegranych partii szachowych i wielu tysiącach końcówek, debiutów i innych "stałych ...
DLACZEGO MIKOLOGIA?
JAN MIODEK
Ogród różany, a więc obszar przeznaczony do hodowli róż, zwie się różanką. Częściej jednak używa się u nas w wydawnictwach książkowych i w tekstach mówionych łacińskiej postaci rozarium, utworzonej - oczywiście - od formy podstawowej rosa - "róża". ...
OSTROŻNIEJ Z AZOTEM!
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
CZY "NAWOŻENIE" PRZYRODY ZWIĄZKAMI AZOTU SPOWODUJE, ŻE BUJNIEJSZA ROŚLINNOŚĆ BĘDZIE POCHŁANIAĆ WIĘCEJ DWUTLENKU WĘGLA I DZIĘKI TEMU ŁAGODZIĆ OCIEPLENIE KLIMATU? Spośród 70 tys. różnych substancji chemicznych wprowadzanych przez człowieka do ...
JAK PISAĆ PODRĘCZNIKI?
TERESA MOSSOR-PIETRASZEWSKA EWA BARTNIK JANUSZ LIMON
Recenzja mojej książki Testy z biologii. Genetyka i ewolucjonizm, zamieszczona w "Wiedzy i Życiu" nr 4/1997, a opatrzona bulwersującym tytułem Uwaga! Bubel!, jest niewątpliwie bardzo krytyczna (za co - w innej sytuacji - byłabym wdzięczna), ...
BAĆ SIĘ RADONU?
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
CHOĆ Z RADONEM ŻYJEMY OD ZARANIA DZIEJÓW, TO DOPIERO W OSTATNICH LATACH ZACZĘLIŚMY GO ZAUWAŻAĆ. CO WIĘCEJ - PRASA, RADIO I TELEWIZJA CORAZ CZĘŚCIEJ STRASZĄ NAS TYM PIERWIASTKIEM. W naturze istnieje w stanie mniej lub więcej bliskim równowagi cały szereg ...
ŚWIECĄCE OGNISKA
KLARA SZATKIEWICZ
PIERWSZE ZASTOSOWANIA RADIOIZOTOPÓW W MEDYCYNIE BYŁY ODZWIERCIEDLENIEM ZUPEŁNEGO BRAKU WIEDZY O NIEPOŻĄDANYCH SKUTKACH NAPROMIENIENIA. Rad 226 już w roku 1915 stosowany był jako lek wzmacniający, a także - w postaci kremów - jako środek odmładzający ...
JAK ZIMNE, TO NIEBEZPIECZNE
KRZYSZTOF TOTH
PODCZAS BADANIA SCYNTYGRAFICZNEGO PACJENT OTRZYMUJE PRZECIĘTNIE DZIESIĘĆ RAZY MNIEJSZĄ DAWKĘ PROMIENIOWANIA NIŻ W TRAKCIE BADANIA RADIOLOGICZNEGO. Aby zobrazować możliwości współczesnych badań izotopowych, wystarczy posłużyć się prostym podziałem ...
CZYSTA STACJA PALIW
JERZY METELSKI
ZMIENIAMY NA ODLEGŁOŚĆ KANAŁY TELEWIZYJNE, NASZ SAMOCHÓD MA CENTRALNY ZAMEK I NAFASZEROWANY JEST ELEKTRONIKĄ, KORZYSTAMY Z TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH, BANKOMATÓW I KART MAGNETYCZNYCH, PRZESYŁAMY DOKUMENTY TELEFAXEM, INTERNETEM. RZADKO ZASTANAWIAMY SIĘ: JAK ...
SIECI BEZ TAJEMNIC
BOGDAN MIŚ
O ile pojedynczy komputer osobisty staje się powoli zwyczajnym sprzętem, z którym oswoiła się już znaczna liczba ludzi - o tyle kilka czy kilkanaście takich urządzeń, współpracujących ze sobą w sieci, budzi w większości z nas grozę. Sieć nadal jest dla ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
REGUŁY KONKURSU 1. Co miesiąc publikujemy dziesięć trudnych erudycyjnych pytań. Każde z nich ma cztery warianty odpowiedzi; tylko jedna z nich jest prawdziwa. Uwaga: odpowiedzi na co najmniej połowę z tych pytań znajdą Państwo (niekoniecznie dosłowne) ...
SZCZĘŚCIE RODZINNE PRZEDE WSZYSTKIM
ROBERT KRZYSZTOFEK
Chciałbym podziękować Redakcji za opublikowanie, a za jej pośrednictwem autorowi, panu Krzysztofowi Murawskiemu za napisanie artykułu pt. Rodzina i wolność ("WiŻ" nr 5/1997). Jakże odmienne przedstawia on treści, od tych które lansowane są, ...
STRZEŻ SIĘ KLESZCZA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Ani jego wygląd, ani obyczaje nie budzą sympatii. Żyje na cudzy koszt, żywiąc się krwią, głównie ssaków. Cierpliwością niewielu może mu dorównać - czekając na żywiciela, potrafi trwać w stanie odrętwienia nawet dwa lata. Wytrzymałość na głód zwiększa ...
GWIAZDY BŁĄDZĄCE I SPADAJĄCE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w sierpniu i wrześniu 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Tradycyjnie już sierpniowy Puzeland ma wakacyjno-relaksowy charakter; zadania są niezbyt trudne i - mam nadzieję - przyjemne. Nawet zadaniu dla wytrwałych, które jak zwykle wymaga więcej wysiłku, daleko do najtwardszych orzechów. Rozwiązania można nadsyłać ...
W POGONI ZA DUCHAMI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
William Crookes (1832-1919) był najstarszym synem ubogiego krawca londyńskiego, który nie mogąc utrzymać szesnaściorga dzieci, w desperacji zajął się handlem nieruchomościami i dzięki szczęściu zbił na tym spory majątek. Nie mający systematycznego wykształcenia ...
NIE CHWAL IMIENIA CUDZEGO
MARIA SUPRANOWICZ
KOSMA - STAROPOLSKIE IMIĘ MĘSKIE POCHODZĄCE Z GREKI, KTÓREGO PIERWOTNE ZNACZENIE ŁĄCZYŁO SIĘ Z WYRAZEM KOSMOS, CO ZNACZY PORZĄDEK, WSZECHŚWIAT, OZDOBA. IMIĘ TAK RZADKIE, A TAK DOSTOJNE - MOŻE WARTO DAĆ JE SWEMU DZIECKU ZAMIAST KEWINA, TIMORA CZY TELESFORA? Matka ...
KOTY PRZYSZŁY Z EGIPTU?
ANNA SMOGORZEWSKA
KOT ZOSTAŁ UDOMOWIONY W EGIPCIE OKOŁO POŁOWY II TYSIĄCLECIA P.N.E. NAJPIERW BYŁ SPRZYMIERZEŃCEM CZŁOWIEKA W WALCE Z GRYZONIAMI, PÓŹNIEJ ZACZĄŁ BYĆ TRAKTOWANY JAK CZŁONEK RODZINY, A NAWET CZCZONY JAKO ŚWIĘTE ZWIERZĘ. Kot - w przeciwieństwie do psa - ...
NIEWDZIĘCZNE SPOŁECZEŃSTWO
JANUSZ CZAPIŃSKI
W OKRESIE PRZEMIAN SPOŁECZNYCH CI, KTÓRYM DZIEJE SIĘ KRZYWDA, KRZYCZĄ GŁOŚNO I OBARCZAJĄ WŁADZĘ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ZA WŁASNE NIEPOWODZENIA. BENEFICJENCI ZMIAN ZAŚ SPOŻYWAJĄ SMAKOWITE OWOCE SUKCESU W CISZY, BEZ SZAFOWANIA OKRZYKAMI WDZIĘCZNOŚCI. Każde ...
NAJSTARSZY TEATR ŚWIATA
KRZYSZTOF RENIK
JEDNĄ Z NAJBARDZIEJ NIEZWYKŁYCH CECH DAWNEGO TEATRU INDUSÓW BYŁO STWORZENIE WIELCE SKODYFIKOWANEGO JĘZYKA GESTÓW. ZA ICH POMOCĄ W TEATRZE KUDIJATTAM MOŻNA BYŁO PRZEKAZAĆ OKOŁO TRZECH TYSIĘCY POJĘĆ. Klasyczny teatr Indii przez wiele stuleci spowity był ...