Twoja wyszukiwarka

Wrzesień 1997
SATELITY POMAGAJĄ PROGNOZOWAĆ TRZĘSIENIA ZIEMI
BOGDAN MIŚ
Fot. NASA Trzęsienia ziemi są niezwykle trudne do prognozowania: występują zazwyczaj nagle, bez ostrzeżenia albo też poprzedzające je sygnały są nikłe. Najnowsze osiągnięcia nauki i techniki mogą jednakże zaprzeczyć temu stwierdzeniu. W szczególności ...
KOMANDOR COUSTEAU NIE ŻYJE
BOGDAN MIŚ
Fot. Internet Jeden z najbardziej znanych w świecie Francuzów, słynny badacz głębin oceanów, pisarz, filmowiec, komandor Jacques-Yves Cousteau, zmarł 25 czerwca 1997 roku. Wielki Francuz urodził się 11 czerwca 1910 roku w małym miasteczku Saint-André-de-Cubzac, ...
PRZYBYŁO ŻÓŁWI
PIOTR A. SZCZEPANIAK
Fot. Internet/Diputació de Girona 12 czerwca br. na terenie nadleśnictwa Sobibór w województwie chełmskim wypuszczono do środowiska naturalnego 20 młodych żółwi błotnych (Emys orbicularis). Zwierzęta przyszły na świat dzięki herpetologom z wrocławskiej ...
NISZCZYLIŚMY, NISZCZYMY I NISZCZYĆ BĘDZIEMY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Fot. Archiwum Rio-5 - tak działacze World Wildlife Fund określili spotkanie przedstawicieli 173 państw, które odbyło się w czerwcu br. w Nowym Jorku. Pięć lat, które upłynęły od Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro, niewiele zmieniło w zaawansowaniu działań ...
JAK NARODZIŁO SIĘ ŻYCIE?
MAGDALENA PECUL
Nasza planeta powstała około 4.6 mld lat temu. Najstarsze, prymitywne jednokomórkowce pojawiły się na niej niespełna miliard lat później, gdy na wystudzonej już Ziemi powstała atmosfera i oceany. Na dobrą sprawę nie wiadomo, skąd się tam wzięły. Jak ...
OTYŁOŚĆ NIEWĄTPLIWIE GENETYCZNA
MAGDALENA PECUL
Po odkryciu u myszy słynnego genu Ob, którego defekty powodują ich otyłość, naukowcy przez długi czas usiłowali znaleźć związek między ludzkim genem Ob a nadwagą ("Sygnały", "WiŻ" nr 1/1997). Udało się to dopiero w tym roku, gdy u ...
SŁODKO, A BEZ GRZECHU
MAGDALENA FIKUS
Wiele roślin tropikalnych wytwarza pewne słodkie w smaku białka. Należą do nich taumatyna (3000), jedyne białko znajdujące się już w sprzedaży jako środek słodzący, kurkulina (550), manibilina (100), pentadyna (500) i monellina (3000). Liczby w nawiasach ...
Z KOMPUTEREM PRZEZ ŻYCIE
AGNIESZKA PRZYBYSZ
Z "komputerową edukacją" w naszym społeczeństwie nie jest najlepiej. Zaledwie co siódmy Polak wykorzystuje do swej pracy lub nauki komputer. Dotyczy to przede wszystkim kadry kierowniczej, pracowników umysłowych. Coraz częściej uczniowie i ...
SKLONUJEMY DINOZAURA?
JOANNA NURKOWSKA
Ryc. Karol Sabath Rewelacyjne dokonania embriologów (sklonowanie owcy) i biologów molekularnych (współczesne metody inżynierii genetycznej itp.) pozwalają coraz śmielej snuć marzenia rodem z powieści science fiction, takie choćby jak ożywienie dinozaurów. ...
RATUNEK DLA POPARZONYCH
MAGDALENA PECUL
Oparzenia są nie tylko bolesne, ale i bardzo niebezpieczne. Niewiele osób z oparzeniami ponad 40% powierzchni ciała ma szansę przeżycia, głównie z powodu infekcji. Dzięki sztucznej skórze zwanej Integra, stosowanej w amerykańskich szpitalach już od około ...
NAJSTARSZY PRZYJACIEL
JOANNA NURKOWSKA
Fot. Internet Zdaniem genetyków, przyjaźń człowieka z psem ma znacznie dłuższą historię niż można by sądzić na podstawie badań archeologicznych. Najstarszy dowód na nasze partnerstwo - psiopodobny szkielet znaleziony w miejscu pochówkowym - pochodzi ...
EWOLUCJA A LA ANOLIS
JACEK KNIAŹ
Fot. Internet/J&G Nie trzeba mieć nóg jak Cindy Crawford, żeby zbierać pochwały na ich temat - wystarczy do tego być skromną jaszczurką z gatunku Anolis sagrei. Jonathan Losos i współpracownicy z Washington State University w St. Louis właśnie ...
O POŻYTKU Z NANORUREK
MAGDALENA PECUL
Fullereny odkryto w 1985 roku (patrz: "Wiedza i Życie" nr 3/97) i od tego czasu chemicy robią z nimi najprzeróżniejsze rzeczy. Próbują je podstawiać różnymi grupami, łączyć w polimery, osadzać na elektrodach, wkładać do nich jony lub cząsteczki... ...
ZNOWU NA MARSIE
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Po 21 latach przerwy sonda kosmiczna zbudowana ręką człowieka ponownie dotknęła powierzchni Czerwonej Planety. Dla jednych jest to kontynuacja badań Układu Słonecznego za pomocą automatycznych aparatów - kolejna, i zapewne nie ostatnia, okazja, by zebrać ...
SUPERBROŃ XX WIEKU
ANDRZEJ ZIMNIAK
NA UMYTYM DO CZYSTA SZKLE JESZCZE NIKT NIC CIEKAWEGO NIE ZAUWAŻYŁ - MAWIAŁ ALEKSANDER FLEMING. PEWNEGO WRZEŚNIOWEGO DNIA ROKU 1928 Z ZAPLEŚNIAŁEJ HODOWLI GRONKOWCÓW WYIZOLOWAŁ PENICYLINĘ. Mikroskopijny zarodnik pędzlaka Penicillium notatum przypadkowo ...
GENETYCZNI KOLONIZATORZY
TOMASZ ŁĘSKI
MIKROORGANIZMY WYWOŁUJĄCE CHOROBĘ NISZCZĄCĄ UPRAWY SŁUŻĄ DZIŚ CZŁOWIEKOWI DO PRODUKCJI ULEPSZONYCH GENETYCZNIE ROŚLIN. Drobnoustroje z rodzaju Agrobacterium do perfekcji opanowały sztukę "kolonizacji genetycznej" - wprowadzania własnych genów ...
SYN CZY CÓRKA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
NIEMAL W TYM SAMYM CZASIE, KIEDY ŚWIATOWĄ OPINIĘ PUBLICZNĄ ZELEKTRYZOWAŁA WIADOMOŚĆ O SKLONOWANIU OWCY DOLLY, PRZEMKNĘŁO PRAWIE NIEZAUWAŻONE PRZEZ MEDIA DONIESIENIE O ZAŁOŻENIU PRYWATNEJ KLINIKI, KTÓRA BĘDZIE ŚWIADCZYĆ USŁUGI W ZAKRESIE WYBORU PŁCI PRZYSZŁEGO ...
MAGNETYKI AMORFICZNE
HENRYK LACHOWICZ
PRZECIĘTNY CZŁOWIEK NIE ZDAJE SOBIE SPRAWY, JAK OGROMNĄ ROLĘ W ŻYCIU CODZIENNYM ODGRYWA MAGNETYZM, A ZWŁASZCZA MATERIAŁY MAGNETYCZNE. ŚWIADOMOŚĆ TA NIE JEST RÓWNIEŻ POWSZECHNA NAWET WŚRÓD PROFESJONALISTÓW O WYKSZTAŁCENIU TECHNICZNYM. Materiały magnetyczne ...
OCEAN WIDZIANY Z KOSMOSU
SŁAWOMIR SWERPEL
STATKI BADAWCZE NIE WYSTARCZĄ, BY POZNAĆ WIĘKSZOŚĆ PROCESÓW ZACHODZĄCYCH W ŚRODOWISKU MORSKIM. NOWE MOŻLIWOŚCI POJAWIŁY SIĘ WRAZ Z WYSTRZELENIEM PIERWSZEGO SATELITY. Nowoczesny statek, płynący z prędkością kilkunastu węzłów i wykonujący pomiary, dotrze ...
KOMPUTEROWA WIEŻA BABEL
ANETA RELUGA
WSPÓŁCZESNOŚĆ TO PRZEDE WSZYSTKIM PRODUKCJA MASOWA, SZYBKA KOMUNIKACJA, NIEWYOBRAŻALNE TEMPO ROZWOJU ORAZ KOMPUTER. KILKADZIESIĄT LAT TEMU, KIEDY TECHNOLOGIE KOMPUTEROWE BYŁY JESZCZE W POWIJAKACH, ŻĄDNI SENSACJI DZIENNIKARZE ZACZĘLI NA UŻYTEK MAS TWORZYĆ ...
WPUSZCZANIE W KANAŁ
BOGDAN MIŚ
INTERNET ZDOBYWA WCIĄŻ WIĘKSZĄ POPULARNOŚĆ; WŁAŚCIWIE NIE MA PO CO PODAWAĆ NA DOWÓD TEGO FAKTU JAKICHKOLWIEK STATYSTYK, JEST TO BOWIEM ISTNA LAWINA SETEK I TYSIĘCY PODŁĄCZANYCH KOMPUTERÓW, NOWYCH WITRYN, SERWISÓW, BAZ DANYCH... KAŻDA STATYSTYKA ZOSTANIE ...
KLON CZY NIE KLON?
RAFAŁ FALIŃSKI PAWEŁ PLUCIŃSKI ROBERT NOWAK
Artykuł pań Magdaleny Fikus i Joanny Nurkowskiej Sukces w owczej skórze ("WiŻ" nr 5/1997) wzbudził nasze zainteresowanie. Chodzi o to, czy Dolly rzeczywiście jest klonem, jeżeli przyjąć, jak definiują autorki, że klon to zbiór genetycznie identycznych ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
ZMIENIAMY REGULAMIN! Liczby świadczą, że nasz konkurs przestał być zabawny dla większości jego początkowych uczestników. W sumie wykazało nim zainteresowanie ponad 2600 osób, ale w ostatnich etapach brali już udział ci tylko, którzy mieli realne szanse ...
MOCNE KOŚCI WEGETARIANINA
KLARA TRYJARSKA JADWIGA CHARZEWSKA
Po przeczytaniu w "Wiedzy i Życiu" nr 4/1997 artykułu p. Joanny Nurkowskiej, która gorąco namawia, by pić duże ilości mleka i w ten sposób zabezpieczyć się przed osteoporozą, nasuwa mi się parę uwag: 1. Jak to się dzieje, że Chińczycy zapadają ...
SOBIESKIE PROSZĘ ...
JAN MIODEK
Od momentu pojawienia się w sprzedaży papierosów marki Jan III Sobieski można zaobserwować bardzo ciekawe zjawisko fleksyjne: oto kupujący zwracają się z prośbą o ten produkt za pomocą formuły Sobieskie proszę! Dochodzi tu więc do zamiany formy liczby ...
KRWAWY KSIĘŻYC
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) we wrześniu i październiku 1997 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Tym razem w "Puzelandzie" prym wiedzie królewska gra, ale zadania adresowane są nie do szachistów, a raczej nie tylko do szachistów. Aby rozwiązywać łamigłówki szachowe, nie trzeba umieć grać w szachy. Wystarczy wiedzieć, jak poruszają się ...
ELEKTRON ZAMIAST LOKOMOTYWY
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Sto lat temu fizyk angielski John Joseph Thompson (1856-1940) odkrył elektron - podstawową cząstkę elementarną, nośnik elementarnego ładunku elektrycznego. Ten znakomity uczony był powszechnie nazywany po prostu inicjałami JJ (czyt. Dżejdżej) i wszystkie ...
ZA KRÓLA SASA
MARTA MĘCLEWSKA
W TYM ROKU OBCHODZIMY TRZECHSETNĄ ROCZNICĘ ELEKCJI I KORONACJI AUGUSTA II Z DYNASTII SASKIEJ WETTINÓW NA KRÓLA POLSKIEGO. TO, ŻE ELEKTORA SASKIEGO OBDARZONO POLSKĄ KORONĄ, JEST DO DZIŚ BARDZO WAŻNYM FAKTEM W DZIEJACH SAKSONII. NA TERENIE SAKSONII WŁADCÓW ...
DWIE JADWIGI
TERESA DUNIN-WĄSOWICZ
JADWIGA (1178?-1243), KSIĘŻNA ŚLĄSKA, KANONIZOWANA 15 PAŹDZIERNIKA 1267 ROKU W VITERBO PRZEZ PAPIEŻA KLEMENSA IV. JADWIGA (1373?-1399), REX POLONIAE, KRÓLOWA POLSKA, KANONIZOWANA 8 CZERWCA 1997 ROKU W KRAKOWIE PRZEZ PAPIEŻA JANA PAWŁA II. Obie Panie, ...
ŚCINA JAK OBRAZ
STEFAN WRÓBLEWSKI
O PARYŻU MAWIA SIĘ CZĘSTO, ŻE JEST KULTURALNĄ STOLICĄ EUROPY, A NAWET ŚWIATA. W KAŻDYM RAZIE SĄDZĄ TAK PARYŻANIE I CZYNIĄ WIELE, BY OPINIĘ TĘ PODZIELALI INNI. Rodowód malowania reklam na murach prawdopodobnie wywodzi się z dziewiętnastowiecznego Paryża ...
KRÓTKA HISTORIA DISCO POLO
ANNA KOWALCZYK
OSTATNIO W PRASIE POJAWIŁY SIĘ GŁOSY O SPADKU POPULARNOŚCI DISCO POLO. PRÓŻNO CHYBA JEDNAK WYGLĄDAĆ RYCHŁEGO KRESU TEGO GATUNKU PIOSENKI POPULARNEJ. Wraz z przemianami polityczno-gospodarczymi końca lat osiemdziesiątych pojawiły się w Polsce reklamy, ...
PSYCHOLOGIA UDAWANIA
DOROTA BEDNAREK
Pod prowokacyjnym tytułem Dlaczego kobiety kłamią? Prawda i kłamstwo w życiu kobiet - kryje się poważna praca dr Harriet Goldhor Lerner, amerykańskiej psycholog, terapeutki, autorki książek przekładanych na wiele języków. Dlaczego kobiety kłamią? jest ...
KRWINKI W SIECI
BARBARA PRATZER
Tak wygląda skrzep krwi powstający wewnątrz uszkodzonego naczynia krwionośnego. Krwinki czerwone schwytane w sieć utkaną z nitek fibryny (żółte) nie mają żadnych szans wydostać się na zewnątrz. A to jest równoznaczne z powstrzymaniem krwawienia. Nierozpuszczalne ...