Twoja wyszukiwarka

Styczeń 1998
SZTUCZNE PALCE CYNKOWE
GRZEGORZ NALEPA
Odcinek palca cynkowego o konformacji alfa-helisy (kolor czerwony) służy do łączenia się z zasadami DNA. Naprzeciwko tego odcinka znajduje się krótki fragment o budowie beta-harmonijki (kolor niebieski). Atom cynku (ciemnozielona kulka) łączy się z ...
ZABÓJCZA TRUCIZNA
ZBIGNIEW JAWOROWSKI
Nasze poczucie winy nie zna granic. Parę tygodni temu przed kilkoma stacjami londyńskiego metra Roger Bate, znany wydawca i dyrektor "European Science and Environment Forum", przeprowadził wśród podróżnych niewielką ankietę: Przemysł rutynowo ...
HODOWLA LUDZKIEJ TKANKI
MAGDALENA PECUL
Naukowcy z John Hopkins University wyhodowali ludzkie nie zróżnicowane komórki embrionalne. Mogą się one potencjalnie rozmnożyć, przekształcając w dowolne komórki ciała, w tym na przykład w krew, mięsień sercowy czy neurony. Kierownik projektu, John ...
UCZMY SIĘ OD DROŻDŻY
BARBARA PRATZER
Niedawno uczeni poznali pełny genom drożdży. Pozwala to nie tylko rozszyfrować różne mechanizmy biochemiczne funkcjonujące u tych organizmów, ale też ułatwia badanie innych - wiedząc jak to jest u drożdży, łatwiej prześledzić odpowiednie mechanizmy ...
KOMPUTER POMAGA W NAUCE
BOGDAN MIŚ
Fot. Marcin Kotas W końcu czerwca ub.r. firma Edmark, wchodząca w skład koncernu IBM i z górą ćwierć wieku zajmująca się projektowaniem wyrafinowanego oprogramowania edukacyjnego, wprowadziła na rynek nowy program o nazwie Astro Algebra, przeznaczony ...
WODA PAMIĘTA
ZBIGNIEW P. ZAGÓRSKI
Dwa tyleż największe, co zupełnie błędne, pomysły pseudonaukowe ostatnich dziesięcioleci powoli odchodzą w zapomnienie: spolimeryzowana woda, po której obiecywano sobie zestalenie cieśnin morskich w normalnej temperaturze i zimna synteza termojądrowa, ...
JEZIORO NA ANKTARTYDZIE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. JPL/NASA Naukowcy z Jet Propulsion Laboratory w NASA przymierzają się do zbadania gigantycznego jeziora, które odkryto w 1996 roku pod lodem Antarktydy. Jezioro Vostok, bo tak się ono nazywa, ma długość kilkuset kilometrów, "głębokość" ...
PAN ĆMA SZUKA ŻONY
JOANNA KOMOROWSKA
Co może być ważniejsze od tężyzny fizycznej i długiego życia? Dla ćmy z gatunku Plodia interpunctella jest to niewątpliwie powiększenie szans na rozprzestrzenienie własnego materiału genetycznego. Według Matthew Gage'a z University of Liverpool w Wielkiej ...
FULLERENY CHRONIĄ NEURONY
MAGDALENA PECUL
Z badań amerykańskich i tajwańskich lekarzy i chemików wynika, że po raz pierwszy pojawiła się perspektywa zastosowania fullerenów w medycynie. Zmodyfikowane fullereny potencjalnie mogą zmniejszyć, przez osłonę komórek nerwowych, efekty wylewów, urazów ...
SADŹMY LASY
JOANNA KOMOROWSKA
Podobno nic w przyrodzie nie ginie. Tymczasem naukowcy zajmujący się badaniem zawartości gazów cieplarnianych w atmosferze już od kilku lat borykają się z dość żenującym problemem: corocznie zapodziewa się im gdzieś około 1.5 mld ton CO2. Innymi słowy ...
...I OSZCZĘDZAJMY JE
DOROTA WROŃSKA
Fot. Archiwum Opał i surowiec dla przemysłu papierniczego można uzyskać dzięki uprawie szybko rosnących drzew, krzewów i traw. W strefie tropikalnej rośnie kilka ciekawych gatunków z rodziny motylkowatych. Dzięki symbiozie z bakteriami żyjącymi w ich ...
PONADDŹWIĘKOWY SAMOCHÓD
MAGDALENA PECUL
Samochód prowadzony przez Andy'ego Greena Fot. Internet 14 października 1947 roku pilot amerykański Charles ("Chuck") Yeager przekroczył barierę dźwięku w powietrzu. Upłynęło 50 lat i Brytyjczyk Andy Green powtórzył ten wyczyn, ale na lądzie, ...
WIRUS OPRYSZCZKI NIEBEZPIECZNY W PÓŹNEJ CIĄŻY
MAREK DUCZKOWSKI
Wirus opryszczki, wywołujący powszechnie znaną opryszczkę wargową i narządów płciowych, może być szczególnie groźny dla noworodka, powodując ciężkie uszkodzenia mózgu, a nawet śmierć. Dr Zane A. Brown, profesor położnictwa i ginekologii z University ...
CZY PTAKI TO UPIERZONE DINOZAURY?
MAGDALENA PECUL
Dziewiętnastowieczna litografia przedstawiająca berliński okaz archeopteryksa Fot. Internet Ewolucja ptaków to jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów w zoologii. Czy współczesne ptaki wywodzą się od latających dinozaurów? A może oddzieliły ...
REWOLUCJA DŹWIĘKOWA:PŁYTA HYBRYDOWA
BOGDAN MIŚ
Firmy Philips i Sony rozpoczęły wspólną pracę nad nowym nośnikiem zapisu dźwięku, wykorzystującym technologię płyty optycznej o wysokiej gęstości. Nowe rozwiązanie ma opierać się na cyfrowym systemie kodowania o wysokiej rozdzielczości DSD (Direct Stream ...
GŁODÓWKA DOBRA NA SERCE
PAWEŁ ROKITA
Być może, kluczem do długiego życia okaże się... niedojadanie. Stwierdzono to już wcześniej w przypadku szczurów i muszek owocowych, a badania przeprowadzone właśnie na rezusach świadczą, że zredukowanie ilości przyjmowanych kalorii do 30% poniżej poziomu ...
GROŹNIEJSZA NIŻ SĄDZONO
BOGDAN MIŚ
Najnowsze doniesienia naukowe stawiają pod znakiem zapytania możliwość zalegalizowania marihuany jako stosunkowo łagodnego i mało szkodliwego narkotyku. Przez dziesiątki lat uważano (i był to pogląd głoszony chętnie zarówno przez naukowców, jak i młodzież), ...
WITAJ DOLLY
JACEK MODLIŃSKI
WIELU OSOBOM, A Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ BIOLOGOM, ROK 1997 KOJARZYĆ SIĘ BĘDZIE Z DOLLY, NAJSŁYNNIEJSZĄ NIEWĄTPLIWIE PRZEDSTAWICIELKĄ OWCZEGO RODU. Dolly jest pierwszym ssakiem, który powstał dzięki sklonowaniu dorosłego osobnika (patrz: "WiŻ" nr ...
GENETYCZNE KORALIKI
MAGDALENA FIKUS
PO DWUDZIESTU LATACH BADAŃ UJAWNIONO INTYMNĄ STRUKTURĘ NUKLEOSOMU. Przez kilkadziesiąt lat, które upłynęły od odkrycia struktury podwójnej helisy DNA (1952), pozostawało zagadką, w jaki sposób DNA, który na przykład w naszych komórkach mierzy około ...
NERWY NA WODZY
BARBARA PRATZER
PARALIŻ, CHOROBA ALZHEIMERA, CHOROBA PARKINSONA TO TYLKO PRZYKŁADY CIĘŻKICH NIEDOMAGAŃ OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO, KTÓRYCH WCIĄŻ NIE UMIEMY WYLECZYĆ. OSTATNIE OSIĄGNIĘCIA NEUROFIZJOLOGII BUDZĄ UZASADNIONE NADZIEJE NA PRZEŁOM W TEJ DZIEDZINIE. Kiedy ...
IGRASZKI Z ATOMAMI
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
SKONSTRUOWANIE LASERA ATOMOWEGO, ZBUDOWANIE NAJMNIEJSZEGO OBWODU ELEKTRYCZNEGO ŚWIATA, ZAMIANA ŚWIATŁA W MATERIĘ, ODKRYCIE NIEKTÓRYCH TAJEMNIC SONOLUMINESCENCJI - TO KILKA Z OSIĄGNIĘĆ FIZYKÓW W MINIONYM ROKU. Miniony rok zaczął się w fizyce od "mocnego ...
WSZECHŚWIAT JAK NOWY
STANISŁAW BAJTLIK
W UBIEGŁYM ROKU ASTRONOMIA KOJARZYŁA SIĘ NAM Z PIĘKNĄ KOMETĄ HALE-BOPP, KTÓRA ZAJAŚNIAŁA NA NIEBIE NA POCZĄTKU ROKU, I POKAZYWANYM LATEM W TV MALUTKIM ROBOCIKIEM SOJOURNER - PRZYPOMINAJĄCYM ZABAWKĘ Z KLOCKÓW LEGO - KTÓRY MOCOWAŁ SIĘ Z MARSJAŃSKĄ ...
CHEMIA NA MARSIE
MAGDALENA PECUL
WYPRAWA PATHFINDERA NA MARSA JEST OSIĄGNIĘCIEM WIELU DZIEDZIN NAUKI, TAKŻE CHEMII. Wskazanie jednego, przełomowego wydarzenia roku w chemii, dziedzinie nauki bardzo obszernej i zróżnicowanej, nie jest sprawą łatwą. Zwróciłam się więc do kilku znanych ...
KOŚCIÓŁ DŁUGO POSZUKIWANY
TERESA DUNIN-WĄSOWICZ
W LECIE 1997 ROKU W TRAKCIE PRAC WYKOPALISKOWYCH ODSŁONIĘTO W ZAWICHOŚCIE FUNDAMENTY ROMAŃSKIEGO KOŚCIOŁA, A W POBLIŻU GRÓB MAŁEJ DZIEWCZYNKI. Zawichost, położony na ważnym szlaku handlowym i wojennym, prowadzącym z Gniezna do Kijowa, odegrał w średniowieczu ...
CO NAS TRUJE W PAPIEROSACH
MAGDALENA PECUL
POLSKIE PRZEPISY STANOWIĄ, ŻE NA KAŻDYM PUDEŁKU PAPIEROSÓW POWINNO ZNAJDOWAĆ SIĘ WYRAŹNE OSTRZEŻENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ O SZKODLIWOŚCI PALENIA. PALACZE, CHCĄC USPOKOIĆ EWENTUALNE WYRZUTY SUMIENIA, SIĘGAJĄ PO "LEKKIE" GATUNKI ...
UNABOMBER:WRÓG CYWILIZACJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
W POŁOWIE LISTOPADA 1997 ROKU DR TED KACZYNSKI, MATEMATYK, ZNANY POWSZECHNIE JAKO UNABOMBER, STANĄŁ PRZED SĄDEM OSKARŻONY O ZBRODNIE, ZA KTÓRE GROZI MU KARA ŚMIERCI. CO PRZYNIESIE PROCES? CZY KACZYNSKI UZNANY ZOSTANIE ZA CHOREGO, CZY ZAJMIE SIĘ NIM KAT ...
DLACZEGO WŁAŚNIE ON?
ANDRZEJ GOŁĄB
W JAKI SPOSÓB MOŻNA WPAŚĆ NA TROP PRZESTĘPCY, KTÓRY JEST SPRAWCĄ WIELU ZBRODNI, ALE POZOSTAJE NIEUCHWYTNY? JAK TO SIĘ DZIEJE, ŻE CZŁOWIEK DOPUSZCZA SIĘ TAKICH ZBRODNI? Informacje zawarte w tekście o Unabomberze skłaniają do poruszenia dwóch tematów. Po ...
BEZPIECZNY DOM
BARBARA PRATZER
CHOĆ OSTATNIO CORAZ CZĘŚCIEJ MÓWI SIĘ O ZBAWIENNYM WPŁYWIE LEKKIEGO NIEDOJADANIA NA NASZE ZDROWIE, Z CAŁĄ PEWNOŚCIĄ NIE DOTYCZY TO OKRESU PRENATALNEGO. NIEDOSTATEK SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, KIEDY MIESZKA SIĘ JESZCZE W MATCZYNYM BRZUCHU, WRÓŻY POWAŻNE KŁOPOTY ...
NEANDERTALCZYK MOLEKULARNY
KAROL SABATH
BADANIA GENETYCZNE PRZECZĄ BLISKIEMU POKREWIEŃSTWU DZISIEJSZYCH LUDZI I NEANDERTALCZYKÓW. Odkąd w 1857 roku odkryto grubokościsty szkielet ludzki w dolinie Neandra - Neanderthal (dziś Neandertal) - tożsamość owego człowieka budzi wiele kontrowersji. ...
UMIERAĆ DLA INNYCH
BARBARA PRATZER
Fot. EAST NEWS Właśnie umiera komórka nowotworowa (różowa), która pod wpływem sygnałów płynących z układu odpornościowego, a konkretnie od limfocytu T (żółty), zdecydowała się na samobójstwo, by ratować przed zagładą cały organizm. Na pierwszy rzut ...
CZY EKSPERYMENTOWAĆ NA ZWIERZĘTACH
MAGDALENA FIKUS JOANNA NURKOWSKA
DOŚWIADCZENIA NA ZWIERZĘTACH NIGDY NIE WZBUDZAŁY TAK WIELKICH EMOCJI JAK DZISIAJ. NIEZALEŻNIE OD OGRANICZEŃ PRAWNYCH I DOBREJ WOLI NAUKOWCÓW, NIE DA SIĘ UNIKNĄĆ TAKICH PRAKTYK. CO ZROBIĆ, BY JAK NAJMNIEJ ZWIERZĄT SKŁADAŁO OFIARĘ ŻYCIA NA OŁTARZU NAUKI, ...
PIENIĄŻKI DLA MAŁŻONKI
JAN MIODEK
Jedno wypowiedzenie może czasem być kwintesencją charakterystycznych zjawisk występujących w języku w danym momencie jego historii. Tak właśnie odebrałem zdanie, które wyszło z ust zwycięzcy jednego z licznych teleturniejów: "To będą pieniążki dla ...
ZANIM STRZELAŁA GRUBA BERTA
STEFAN BRATKOWSKI
ZŁOWROGIM SYMBOLEM FANTASTYCZNEGO SKOKU EKONOMICZNEGO, DOKONANEGO PRZEZ NIEMCY W DRUGIEJ POŁOWIE XIX WIEKU, POZOSTANIE NA ZAWSZE SUPERMOŹDZIERZ PRODUKCJI KRUPPA, "GRUBA BERTA", KTÓRA PODCZAS I WOJNY ŚWIATOWEJ BOMBARDOWAŁA PARYŻ KILKUSETKILOGRAMOWYMI ...
SYMULATOR
JERZY METELSKI
CZASAMI UDAJE SAMOLOT, STATEK KOSMICZNY ALBO CZOŁG. MOŻNA NA NIM SZKOLIĆ STRZELCÓW, OPERATORÓW RADAROWYCH, MASZYNISTÓW KOLEJOWYCH. SYMULATOR TO CIERPLIWY I NIEZASTĄPIONY TRENER. SZKOLIĆ MOŻNA TANIO, SKUTECZNIE I BEZPIECZNIE. W Ośrodku Szkolenia Kursowego ...
DYMY NAD KALIMANTANEM
X.RUT
Na początku był ptak. Albo wiatr. Który przyniósł nasienie. Z którego wyrosło drzewo. Wielkie, rozłożyste. Najpierw rosło wśród gruzów. Potem rosło na budowie. Teraz rośnie na ulicy. (Takie są dzieje najnowsze mojej dzielnicy.) Ulica była brukowana, ...
DŹWIĘK W SIECI
BOGDAN MIŚ
Wędrujący po Internecie - jeśli mają odpowiednio wyposażony komputer - mogą w niektórych witrynach otrzymać nie tylko informację wizualną (tekst, obraz, animacja), ale również dźwiękową, przede wszystkim w postaci muzyki. Często, szczególnie ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
KOŃCZYMY PIERWSZY ETAP Miło nam też zakomunikować, że Wydawnictwo Naukowe PWN uznało, że osoby, które w ciągu kolejnych 6 miesięcy zdobędą w naszym konkursie minimum 36 punktów -- będą traktowane tak, jak osoby, które przeszły pomyślnie pierwszą ...
RAFLEZJA JAK DZIWIDŁO
JANUSZ MRZIGOD JOANNA NURKOWSKA
W numerze 10/97 "WiŻ" zaskoczył mnie list opublikowany pod tytułem Botaniczne peregrynacje. Czytelniczka opisuje w nim pewną niezwykłą roślinę. Fotografia oraz wszystkie dokładne i jak najbardziej prawdziwe informacje dotyczą wymienionego z ...
JAK JOWISZ Z MARSEM
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w styczniu i lutym 1998 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Z jednej strony, rozwój nauki i techniki jest w jakimś sensie ciągiem łamigłówek rozwiązywanych przez uczonych, odkrywców i wynalazców. Z drugiej zaś, nauka i postęp techniczny dziwnie się czasem splatają z łamigłówkami lżejszego kalibru, czyli np. takimi ...
W CIENIU GALILEUSZA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Santorio Santorio, znany również pod zlatynizowanym nazwiskiem Sanctorius, urodził się w 1561 roku w Justinopolis w Republice Weneckiej (obecnie Koper w Słowenii). Jego ojciec Antonio Santorio był tam wysokim urzędnikiem państwowym. Rodowe nazwisko, ...
HISTORIA OBELISKU
AGNIESZKA REJNIAK
SOLARNY SYMBOL EGIPCJAN, STRZELISTY GIGANT, POMNIK POTĘGI, WŁADZY I CHWAŁY, A TAKŻE TAJEMNEJ WIEDZY ANTYKU, WRESZCIE - NIC NIE ZNACZĄCY DEKORACYJNY ELEMENT. Każdy bez trudu kojarzy obelisk ze starożytnym Egiptem i identyfikuje go z wysokim czworobocznym ...
NOWE RELIGIE AFRYKAŃSKIE (1)
ZBIGNIEW DROZDOWICZ
W TEJ CZĘŚCI CYKLU POŚWIĘCONEGO NOWYM RELIGIOM PRZEDSTAWIAMY NIEKTÓRE WSPÓLNOTY RELIGIJNE AFRYKI POŁUDNIOWEJ I CENTRALNEJ. NAKREŚLONY OBRAZ TEGO ZJAWISKA NIE JEST PEŁNY, MOŻNA JEDNAK PRZYJĄĆ, IŻ PREZENTOWANE W ARTYKULE CECHY NOWYCH RELIGII AFRYKAŃSKICH ...