Twoja wyszukiwarka

Luty 1998
ZAWIEDZIONE NADZIEJE
BARBARA PRATZER
Od czasu, kiedy została odkryta telomeraza, enzym zapewniający komórkom nowotworowym nieśmiertelność, naukowcy mieli nadzieję wykorzystać ją do walki z rakiem. Ostatnie badania niestety bardzo osłabiły ich optymizm. We wszystkich komórkach ludzkiego ...
UWAGA KOKLUSZ
BARBARA PRATZER
Co najmniej od dwóch lat w wielu krajach europejskich, a także spoza naszego kontynentu małe dzieci coraz częściej chorują na koklusz. Mimo że wszędzie tam od lat prowadzi się szczepienia ochronne, zdarzają się nawet przypadki śmiertelne. Dla przykładu, ...
GORĄCZKA ZŁOTA ZAGRAŻA WIELBŁĄDOM
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Fot. JACANA/BE&W Dziki przodek dromadera, jednogarbnego wielbłąda, wymarł najprawdopodobniej jakieś 2 tys. lat temu w tajemniczych okolicznościach. Na szczęście, na długo przedtem zdążono go udomowić. W północnej Afryce i we wschodniej Azji służy ...
HUBA DLA DZIĘCIOŁA
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Fot. P. Fabijański Aby lasy były zdrowe, drzewa muszą trochę pochorować. Amerykańscy fitopatolodzy, czyli specjaliści od chorób roślin, celowo zakażają drzewa pasożytniczymi grzybami. W ten sposób chcą odtworzyć bogactwo ekosystemu leśnego, gdyż chore ...
LECZNICZE ANTYSENSY
JÓZEF DULAK
Oligonukleotydy antysensowe to krótkie odcinki jednoniciowego DNA, które potrafią zahamować ekspresję niepożądanego, bo odpowiedzialnego za chorobę genu. Ta metoda lecznicza, aczkolwiek prosta i elegancka w swej idei, nie znalazła jeszcze szerszego zastosowania ...
ZIEMIA OD ŚRODKA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. Internet Mając do dyspozycji wyniki badań sejsmicznych, które są podstawą obecnej wiedzy o budowie naszej planety, Jules Verne zapewne nie napisałby swej Podróży do wnętrza Ziemi. Kenneth Creager, geofizyk z University of Washington, opublikował ...
SURFANDBUY; ZAPOWIEDŹ XXI WIEKU
BOGDAN MIŚ
O tym, jak będą wyglądać zakupy w niedalekiej przyszłości, mogli się przekonać niektórzy mieszkańcy Francji. W ramach eksperymentu, którego głównym organizatorem i pomysłodawcą jest firma IBM, zorganizowano wirtualną pocztę wysyłkową. Od 15 października ...
KOMPUTER, SPRZEDAWCA, KLIENT
BOGDAN MIŚ
Safeway - jedna z największych w Wielkiej Brytanii sieci domów towarowych - opracowała skuteczną kampanię badania "przywiązania" klienta. Jej podstawowym zadaniem jest dokładne prześledzenie rodzaju oraz ilości sprzedawanych produktów ...
ASTRONOMIA EPOKI KAMIENNEJ
PAWEŁ GAŁKA
Archeoastronomia to nowa gałąź nauki, która być może każe nam inaczej spojrzeć na historię cywilizacji. Archeoastronomia zajmuje się badaniem wpływu zjawisk i procesów przyrodniczych pochodzenia kosmicznego na kształtowanie się i rozwój ludzkości w jej ...
A JEDNAK NIE DAJE SIĘ USUNĄĆ
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER
Mijają już prawie dwa lata od czasu, kiedy zastosowano kombinację kilku leków do walki z wirusem HIV [pisaliśmy o tym w artykule Koktajl na HIV, "WiŻ" nr10/ 1996]. Ten nowy sposób leczenia stwarzał uzasadnioną nadzieję na całkowite pozbycia ...
POWRÓT LODOWCÓW
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. Internet Choć media straszą perspektywą katastrofy ekologicznej wynikającej z globalnego ocieplenia, są i tacy, którzy twierdzą coś dokładnie przeciwnego - że w niedługim czasie grozi nam powrót lodowców. Za łagodny klimat większej części ...
NOWE KSIĘŻYCE URANA
MAGDALENA PECUL
Fot. NASA Jeszcze do 1986 roku uważano, że Uran ma pięć księżyców. Misja Voyagera potroiła tę liczbę. Ostatnio zaś zespół astronomów pod kierunkiem Kanadyjczyka Bretta Gladmana odkrył dwa kolejne. Nowo odkryte księżyce Urana wyraźnie różnią się od ...
P53 NIE JEST JEDYNY
MAGDALENA PECUL
Naukowcy z Harvard Medical School, współpracujący z zespołem francuskich naukowców, odkryli, że słynny gen p53 - strażnik genomu, krytyczny czynnik w rozwoju raka, zmutowany u 60% ludzi cierpiących na nowotwory, ma sobowtóra. Nowy gen, nazwany p73, ...
NIE TYLKO PRZECIWKO WAMPIROM
MAGDALENA PECUL
Fot. Internet Czosnek od wieków uważany był za roślinę czyniącą cuda. Miał odstraszać wampiry, a także chronić przed zranieniami. Dzisiaj przypisuje mu się inne właściwości: działanie przeciwbakteryjne, uodparniające, zapobieganie chorobom serca, ...
CZY NIEPŁODNOŚĆ MOŻE BYĆ DZIEDZICZNA
MAGDALENA PECUL
Brzmi to jak żart, ale owszem, może - przynajmniej w przypadku mężczyzn. Sprawił to rozwój technik sztucznego zapłodnienia, które pozwalają na posiadanie dzieci przez mężczyzn z niską produkcją plemników, a ustalenie tego wiąże się z ciekawym odkryciem ...
LĘKI DAWCY
MONIKA NOWAKOWSKA
Około 75% wszystkich dzieci, którym rokrocznie przeszczepia się szpik kostny, otrzymuje szpik siostry lub brata. Do tej pory badania nad psychicznymi skutkami zabiegu skupiały się na pacjentach, ale rodzice martwią się również stanem psychicznym swoich ...
MÓZG A SEKS CZY SEKS A MÓZG
JOANNA KOMOROWSKA
Już od kilku lat wiadomo, że informacja o płci oraz preferencjach płciowych jest wyryta nawet w tak, wydawałoby się, "aseksualnym" organie jak mózg. Zaskakujące odkrycie, że przednia część podwzgórza kobiet oraz homoseksualistów jest mniejsza ...
CUKRZYCA CHOROBĄ WIRUSOWĄ
JÓZEF DULAK
Cukrzyca insulinozależna, zwana także cukrzycą I typu, stanowi około 10-15% wszystkich przypadków tej choroby. Zawsze wymaga leczenia insuliną, hormonem niezbędnym do utrzymywania stałego poziomu glukozy we krwi. Najczęściej pojawia się już w dzieciństwie ...
ZNISZCZYĆ HEPATITIS B
BARBARA PRATZER
Aż 350 mln osób na świecie cierpi z powodu zakażenia wirusem hepatitis B, który ciężko uszkadza wątrobę. Jest to przede wszystkim problem krajów Dalekiego Wschodu - tylko w Chinach zainfekowanych jest 100 mln osób. Jak dotąd nie ma naprawdę skutecznej ...
OPERACJE BEZ SKALPELA
ZYGMUNT KALICIŃSKI
KIEDY W 1953 ROKU PO RAZ PIERWSZY ZASTOSOWANO SZTUCZNE PŁUCO-SERCE, NIKT NIE MIAŁ WĄTPLIWOŚCI, ŻE WŁAŚNIE DOKONUJE SIĘ WIELKI PRZEŁOM W KARDIOCHIRURGII. DZIŚ, KILKADZIESIĄT LAT PÓŹNIEJ, WIELE OPERACJI, KTÓRE STAŁY SIĘ MOŻLIWE DZIĘKI KRĄŻENIU POZAUSTROJOWEMU, ...
DOKĄD ZMIERZASZ GENETYKO
MAGDALENA FIKUS
DOKĄD ZMIERZA GENETYKA? Z CZYM WEJDZIE W NOWE STULECIE I TYSIĄCLECIE? CZY MOŻNA DZIŚ PRZEWIDZIEĆ KIERUNKI JEJ ROZWOJU? JAKI WPŁYW NA ROZWÓJ GENETYKI MIEĆ BĘDZIE POZNANIE SEKWENCJI DNA CZŁOWIEKA? Sterowane modyfikacje genetyczne niektórzy nazywają "zabawą ...
SPÓŹNIONE DEMENTI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
CO SIĘ ZDARZYŁO PÓŁ WIEKU TEMU W ROSWELL? WYZNAWCY UFO SĄ PRZEKONANI, ŻE ROZBIŁ SIĘ STATEK OBCEJ CYWILIZACJI. ARMIA AMERYKAŃSKA DOPIERO TERAZ ODTAJNIŁA SWOJĄ WERSJĘ. Na początku ubiegłego lata, gdy większość Amerykanów opanował już wakacyjny nastrój, ...
PTAKI W MIEŚCIE
MACIEJ LUNIAK
GOŁĘBIE, SZPAKI, WRONY, KACZKI KRZYŻÓWKI - CORAZ WIĘCEJ PTAKÓW PRÓBUJE ZNALEŹĆ DLA SIEBIE MIEJSCE W ZURBANIZOWANYM ŚWIECIE. OD CZEGO ZALEŻY ICH SUKCES? Skład gatunkowy i formy bytowania fauny kształtowały się przez tysiące, a nawet miliony lat, ...
W POGONI ZA REKORDEM
BOGDAN MIŚ
BARDZO CZĘSTO MÓWI SIĘ, ŻE MATEMATYKA JEST KRÓLOWĄ NAUK. SAMI MATEMATYCY DODAJĄ, ŻE KRÓLOWĄ MATEMATYKI JEST Z KOLEI PEWNA JEJ KLASYCZNA DYSCYPLINA, ZWANA TEORIĄ LICZB; ZAŚ W TEORII LICZB NAJWAŻNIEJSZĄ ROLĘ ODGRYWAJĄ LICZBY PIERWSZE. BADALI JE NAJSŁYNNIEJSI ...
MAŁA WIELKA CZĄSTKA
JAN KOZUBOWSKI
NIEWIELE JEST WYDARZEŃ, KTÓRE W PODOBNYM STOPNIU, CO ODKRYCIE ELEKTRONU, WPŁYNĘŁY NA ROZWÓJ NASZEJ CYWILIZACJI. Fot. Internet Za odkrywcę elektronu uważa się Josepha Johna Thomsona (1856-1940), wielkiego uczonego, laureata Nagrody Nobla, nauczyciela ...
LASEROWE CHŁODZENIE PUŁAPKOWNIE ATOMÓW
KRZYSZTOF ERNST
WBREW POWSZECHNEMU PRZEKONANIU, LASEREM MOŻNA NIE TYLKO OGRZEWAĆ, A NAWET KROIĆ RÓŻNE MATERIAŁY, LECZ TAKŻE CHŁODZIĆ JE DO NIEPRAWDOPODOBNIE NISKICH TEMPERATUR. Ubiegłoroczny werdykt Komitetu Noblowskiego w dziedzinie fizyki sprawił mi szczególną ...
NIEWYGODNY FENOMEN
STEFAN BRATKOWSKI
FANTASTYCZNY SKOK EKONOMICZNY NIEMIEC W DRUGIEJ POŁOWIE XIX WIEKU POZOSTAŁ DLA HISTORYKÓW GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ FENOMENEM DOSYĆ NIEWYGODNYM: POGWAŁCIŁ SPORO PODSTAWOWYCH JEJ ZASAD, KTÓRE ZAPEWNIŁY WCZEŚNIEJ ANGLII SUKCES REWOLUCJI PRZEMYSŁOWEJ I DŁUGOTRWAŁY ...
CO NOWEGO ALGEBRA KOMPUTEROWA
BOGDAN MIŚ
KOMPUTERY POTRAFIĄ DZIŚ WYKONYWAĆ TAKIE ZADANIA MATEMATYCZNE, KTÓRE PRZED KILKU JESZCZE LATY POWSZECHNIE UWAŻANO ZA DOSTĘPNE JEDYNIE MÓZGOWI LUDZKIEMU. "WYPROWADZENIE WZORU" NA PIERWIASTKI RÓWNANIA TRZECIEGO STOPNIA JEST DLA NICH DZIECINNĄ ...
BUBEL NA KOMPAKCIE
ANNA KUJAWA KRZYSZTOF KUJAWA
Pierwsze dobre wrażenie wywołane klarowną konstrukcją Encyklopedii Przyrody i szybkością działania programu pryska podczas wędrówki po jej zasobach. Znaleźliśmy kilkaset różnych błędów: merytoryczne, gramatyczne, ortograficzne, stylistyczne i niezliczone ...
WIEDZA DLA MĄDRYCH I GŁUPICH
BOGDAN MIŚ
1. GŁUPIA WIEDZA http://www14.pair.com/~kmac/sms Czy słyszeli Państwo kiedykolwiek o Epoce Katatonicznej albo Obscenicznej? Jeśli nie, wyjaśniam: pierwsza trwała przed 3 mld lat, druga - nawiasem mówiąc, należała ona do Ery Kretyńskiej - ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
KOŃCZYMY PIERWSZY ETAP Miło nam też zakomunikować, że Wydawnictwo Naukowe PWN uznało, że osoby, które w ciągu kolejnych 6 miesięcy zdobędą w naszym konkursie minimum 36 punktów -- będą traktowane tak, jak osoby, które przeszły pomyślnie pierwszą ...
ODLOT NA LOTNISKU
JAN MIODEK
Rys. Krzysztof Płuciennik Z powyższym nagłówkiem zetknąłem się przed paroma tygodniami w jednym z numerów "Expressu Wieczornego". Użytkownicy polszczyzny przyzwyczajeni do tradycyjnego i przez wieki wyłącznego znaczenia rzeczownika odlot ...
CZY KARBOŃSKIE PŁAZY BYŁY DINOZAURAMI?
KAROL SABATH
Nowa fala dinomanii związana z wejściem na ekrany kinowe filmu Zaginiony Świat nie zaowocowała u nas wysypem książek na temat dinozaurów. Wyjątkiem jest 31 tom serii Co i jak wrocławskiego wydawnictwa ATLAS, zatytułowany Dinozaury. Barwna szata graficzna, ...
GWIAZDA POLARNA - NA DŁUGO
JAROSŁAW WŁODARCZYK
Okrągła mapa przedstawia niebo nad Polską (dla szerokości geograficznej Warszawy) w lutym i marcu 1998 roku o określonych godzinach nocy (dokładne informacje są podane obok mapki). Zaznaczone kierunki świata pomagają ustalić, nad jaką częścią horyzontu ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Los, hazard, dziecięce gry planszowe, prawdopodobieństwo - tak zwykle kojarzy się sześcianik z oczkami. Łamigłówki, zwłaszcza logiczne, raczej na myśl nie przychodzą. Tymczasem właśnie tradycyjne kości do gry, wbrew ich losowej naturze, są tematem ...
TYLE DO ZROBIENIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
W aparatach fotograficznych i rzutnikach pisma używa się tzw. soczewek Fresnela, dających obraz o znacznie większej jasności niż soczewki zwykłe. Wszyscy, którzy zetknęli się trochę z fizyką na poziomie wyższym od szkolnego, wiedzą też, że nazwisko Fresnela ...
DALEJ JUŻ NIC...
BARBARA RISS
TWÓRCZOŚĆ TADEUSZA KANTORA WCIĄŻ WYMYKA SIĘ JEDNOZNACZNYM OKREŚLENIOM, CHOĆ ON SAM ZARZUCAŁ PUBLICZNOŚĆ MANIFESTAMI I NAZWAMI DLA WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI ARTYSTYCZNEJ. Fot. Leszek Dziedzic Tadeusz Kantor pozostawił dorobek zaskakująco różnorodny i olbrzymi. ...
POTĘGA KOLORU
ALEKSANDRA KRAWSZ
KOLOR JEST BEZ WĄTPIENIA NAJSILNIEJSZYM BODŹCEM WZROKOWYM. NIC DZIWNEGO, ŻE CHĘTNIE WYKORZYSTUJE SIĘ JEGO WŁAŚCIWOŚCI WE WSPÓŁCZESNYCH SZTUKACH WIZUALNYCH - FOTOGRAFII, FILMIE, TELEWIZJI, A TAKŻE W DZIEDZINIE, KTÓRĄ NIELICZNI TYLKO NAZYWAJĄ SZTUKĄ ...
O SŁONIU I PSZCZOLE, CZYLI DAWNA WIEDZA O ZWIERZĘTACH
TADEUSZ KALETA
CZŁOWIEK, OBSERWUJĄC PRZYMIOTY I ZACHOWANIE SIĘ ROZMAITYCH ZWIERZĄT, CZĘSTO WIĄZAŁ JE Z SIŁAMI DOBRA LUB ZŁA. WSPOMAGAJĄC SIĘ WYOBRAŹNIĄ, PORZĄDKOWAŁ I PRÓBOWAŁ OBJAŚNIAĆ OTACZAJĄCY GO ŚWIAT. Kanon wiedzy zoologicznej, który funkcjonował w średniowieczu ...
NOWE RELIGIE AFRYKAŃSKIE (2)
ZBIGNIEW DROZDOWICZ
W AFRYCE NOWE RUCHY RELIGIJNE ŁĄCZĄ ELEMENTY MIEJSCOWYCH TRADYCJI Z NAPŁYWOWYMI ELEMENTAMI CHRZEŚCIJAŃSTWA LUB ISLAMU. RUCHY AFROCHRZEŚCIJAŃSKIE SZCZEGÓLNIE LICZNE SĄ W AFRYCE POŁUDNIOWEJ, CENTRALNEJ I ZACHODNIEJ. W poprzednim numerze przedstawiono ...