Twoja wyszukiwarka

Czerwiec 1998
ZA NEPTUNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W 1950 roku holenderski astronom Jan Oort przedstawił hipotezę, w myśl której Układ Słoneczny jest otoczony sferycznym rojem komet. Ów rój, nazywany obecnie obłokiem Oorta, miał znajdować się w odległości 50 000 j.a. od Słońca (j.a., czyli jednostka ...
NOWY RODZAJ PAMIĘCI KOMPUTEROWYCH
BOGDAN MIŚ
Zespół amerykańskich fizyków opracował laserowy system holograficzny, który może zapisywać dane tysiąc razy szybciej niż wcześniejsze urządzenia holograficzne, przy zaledwie 1% błędów odczytu w ten sposób zapisanej informacji. Jakkolwiek technologia ...
CHOROBA MAMOKOLNO-DEPRESYJNA A GENY
ARKADIUSZ MILLER
Choroba maniakalno-depresyjna charakteryzuje się występowaniem zaburzeń psychicznych w postaci następujących po sobie okresów silnej depresji i euforii. Cykle takie mogą trwać nawet do kilku miesięcy, a pomiędzy nimi występują okresy zupełnego powrotu ...
NANORURKI SĄ RÓŻNE
MAGDALENA PECUL
Przepis na nanorurkę węglową jest pozornie prosty: trzeba wziąć arkusz grafitu z węglowymi sześciokątami ułożonymi jak w plastrze miodu i zwinąć go w rulon. Warto jednak zauważyć, że to zrolowanie da się przeprowadzić na wiele sposobów. Po pierwsze, ...
MLEKO = ZDROWIE
PAWEŁ WERNICKI
Nie chodzi o oklepane hasło propagandy prozdrowotnej, ale o nowy fakt: firma PPL Therapeutics ogłosiła, że otrzymała od transgenicznej owcy mleko zawierające spore ilości ludzkiego czynnika IX. Czynnik IX to białko, którego niedobór wywołuje hemofilię ...
LEKI SKUTECZNE ALE NIEBEZPIECZNE
ARKADIUSZ MILLER
Blokery kanału wapniowego to grupa leków powszechnie stosowana na całym świecie m.in. w chorobie niedokrwiennej serca i nadciśnieniu tętniczym. Zażywa je dziś ogromna rzesza ludzi. Przeprowadzone wcześniej badania wykazały, że te bardzo skuteczne środki ...
GEN MIGOTANIA KOMÓR
PAWEŁ WERNICKI
Co roku ponad 300 tys. Amerykanów umiera nagle z powodu migotania komór. Pojawia się ono wtedy, gdy włókna mięśnia sercowego kurczą się w sposób nie zsynchronizowany, tak że serce przestaje pompować krew; tętno zanika, chory traci przytomność. Jeśli ...
TRUDNA SZTUKA RACHUNKÓW
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Ile można wydać na obronę? Za mało - napastnik zwycięży, zbytnia rozrzutność jednak grozi zmarnowaniem cennych dóbr. Znalezienie złotego środka to problem nie tylko polityków, ale także roślin. Bronią się one przed swoimi wrogami na wiele różnych ...
DEMOGRAFICZNA IMPLOZJA?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
W ciągu kilku ostatnich lat wielu demografów zaczęło przedstawiać zupełnie inną wizję przyszłości, niż ta, która zapowiadała bombę demograficzna i przeludnienie. W najnowszym, obejmującym dwa lata, raporcie ONZ World Population Prospects pośród wielu ...
WYSOKIE BARANY, NISKIE SKORPIONY
MAGDALENA PECUL
Nie przyjęli cię do szkolnej drużyny koszykówki z powodu niskiego wzrostu? A nie urodziłeś się przypadkiem jesienią? Austriaccy naukowcy, badając dane 507 tys. poborowych z roczników 1966-1975, zauważyli szczególną zależność: wykres wzrostu austriackich ...
ZACZADZONA DROGA MLECZNA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W 1951 roku odkryto w przestrzeni międzygwiazdowej znaczne ilości wodoru atomowego. Obserwacje przeprowadzono za pomocą radioteleskopów pracujących na częstotliwościach z pogranicza UKF i zakresu mikrofalowego, a więc w paśmie wykorzystywanym dziś przez ...
KAŻDA CZĄSTECZKA ROBI CO CHCE
MAGDALENA PECUL
Wśród biologów krąży powiedzenie, że w dokładnie określonych warunkach ciśnienia, wilgotności i temperatury organizm zachowa się dokładnie tak, jak ma na to ochotę. Jest to żartobliwe stwierdzenie zupełnie poważnego faktu, że o zachowaniu przyrody trudno ...
ZAMIAST KŁUCIA
BARBARA PRATZER
Jest szansa, że niebawem zniknie nieuchronność tego, co dziś wprawia dzieci w stan lekkiej histerii, a rodziców zmusza do stosowania przemyślnych strategii "znieczulających", czyli... kłucia igłą. Amerykańscy naukowcy zapowiadają opracowanie ...
POCHODZENIE SMOKÓW: ROZWIĄZANIE ZAGADKI
REDAKCJA
W "Wiedzy i Życiu" nr 4/98 zamieściliśmy artykuł - żart primaaprilisowy. Otrzymaliśmy bardzo wiele poprawnych odpowiedzi. Nagrody - encyklopedie multimedialne - wylosowali: Konrad Kubica z Bielska-Białej, Jerzy Bogusz z ...
ILE LAT MA WSZECHŚWIAT
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Cztery lata temu astrofizyka i kosmologia stanęły wobec jednego z największych kryzysów w swojej współczesnej historii. Najpierw grupa kosmologów kierowana przez Wendy Freedman z Carnegie Observatory w Pasadenie opublikowała wyniki badań dotyczących ...
KĘS SREBNEGO GLOBU, CZYLI KSIĘŻYC W ZASIĘGU RĘKI
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
PODCZAS CZERWCOWEGO PIKNIKU NAUKOWEGO MOŻNA BĘDZIE ZOBACZYĆ NAJPRAWDZIWSZY KAWAŁEK KSIĘŻYCA. Jest drugim po Słońcu najjaśniejszym obiektem kosmicznym na naszym niebie. Od zawsze rozświetla ziemskie noce swoim zimnym blaskiem, fascynując ludzkie umysły. ...
DEKADA INTERNETU
MAREK HOŁYŃSKI
RÓŻNIE JUŻ NAZYWANO NASZE STULECIE: ERĄ ATOMU, EPOKĄ KOMPUTERÓW, PODRÓŻY KOSMICZNYCH... RZECZYWIŚCIE, W PEWNYCH OKRESACH KAŻDA Z TYCH NAZW MIAŁA SWE UZASADNIENIE. NIE WIADOMO, JAKIE SŁOWO WYBIERZE HISTORIA DLA CAŁEGO XX WIEKU. ALE SĄ SPORE SZANSE NA ...
POD PORTUGALSKĄ BANDERĄ
RYSZARD BADOWSKI
ŚWIATOWA WYSTAWA EXPO'98 W LIZBONIE POD HASŁEM OCEANY - DZIEDZICTWO DLA PRZYSZŁOŚCI ODBYWA SIĘ W 500 ROCZNICĘ DOTARCIA PRZEZ VASCO DA GAMĘ DROGĄ MORSKĄ DO INDII. W czasie tej wyprawy miał miejsce ciekawy epizod. Na zakotwiczonym w pobliżu półwyspu ...
DRUTY I KROPKI KWANTOWE
MARIAN GRYBERG
WSZYSCY ŻYJEMY W ŚWIECIE TRÓJWYMIAROWYM. CZY MOŻNA SOBIE WYOBRAZIĆ ŚWIATY O MNIEJSZEJ LICZBIE WYMIARÓW? FIZYCY POTRAFIĄ JUŻ JE WYTWARZAĆ I WYKORZYSTYWAĆ PRAKTYCZNIE. Żyjemy w świecie trójwymiarowym - opisanym trzema niezależnymi współrzędnymi ...
SEN CZY JAWA?
ANDRZEJ AUGUSTYNEK
HISTORIA NAUKOWEGO POZNANIA HIPNOZY LICZY JUŻ PONAD STO PIĘĆDZIESIĄT LAT, A MIMO TO NIE UZGODNIONO DOTĄD POWSZECHNIE AKCEPTOWANEJ DEFINICJI TEGO ZJAWISKA. Niebywały rozwój zainteresowania hipnozą nastąpił podczas drugiej wojny światowej, a przyczyny ...
ZAGŁODZIĆ RAKA
JÓZEF DULAK
NOWOTWÓR TO NIE TYLKO KOMÓRKI ZBUNTOWANE, ALE TAKŻE ZDROWE. TWORZĄ ONE NACZYNIA KRWIONOŚNE, DZIĘKI KTÓRYM GUZ OTRZYMUJE TLEN I SUBSTANCJE ODŻYWCZE, MOŻE WIĘC BEZ PRZESZKÓD ROSNĄĆ. A GDYBY TAK ODCIĄĆ ZAOPATRZENIE, POWSTRZYMUJĄC ROZWÓJ NACZYŃ KRWIONOŚNYCH? ...
UCZUCIA NA WIETRZE
HALINA GALERA
Emocje u roślin dostrzegali także dawni uczeni. W pochodzącej prawdopodobnie z X wieku rolniczej rozprawie Geoponika rozważano na przykład, dlaczego rosnąca samotnie palma daktylowa nie wydaje owoców. Zresztą palma kocha inną palmę, i to gorąco... Nie ...
TYTOŃ I OZON
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
UCZNIOWIE SZKÓŁ Z CAŁEGO KRAJU BADAJĄ W SWOJEJ OKOLICY ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA OZONEM. KORZYSTAJĄ ONI ZE SPECJALNYCH ODMIAN TYTONIU, WYHODOWANYCH PONAD TRZYDZIEŚCI LAT TEMU. Amerykańscy farmerzy uprawiający tytoń w stanie Connecticut i na Florydzie ...
PRAWDZIWE NARODZINY AMERYKI
STEFAN BRATKOWSKI
ZA OJCA DUCHOWEGO AMERYKI UCHODZI, I SŁUSZNIE, BENIAMIN FRANKLIN. ZA OJCA JEJ DEMOKRACJI - TOMASZ JEFFERSON. ALE OJCEM TEJ AMERYKI, Z KTÓRĄ MAMY DO CZYNIENIA, AMERYKI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I ROZWOJU, AMERYKI PRZEMYSŁU I BANKÓW, BYŁ MAŁO ZNANY EUROPIE ...
W CELACH LECZNICZYCH
X.RUT
Zdawało mi się, że wiem wszystko o aberracjach egipskiego klimatu. Zwłaszcza po tym, jak nieopatrznie wybrałem się w nocną podróż nie ogrzewanym jeepem z Kairu do Asuanu i po przybyciu do celu podróży przez kilka godzin nie mogłem rozprostować zesztywniałych ...
PODRÓŻE, FANTASTYKA, FILM
BOGDAN MIŚ
1. PODRÓŻE Wszystkim tym, którzy pasjonują się podróżami, a mają dostęp do Internetu - polecam witrynę City Net. Jest to - zdaniem wielu sieciowych recenzentów - jeden z najlepszych i najbardziej wyczerpujących przewodników po miastach świata; ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
CZERWIEC: TYTUŁ DLA KATOWIC Erudyta - stan na 24 kwietnia 1998 roku. Do walki o tytuł "Erudyty czerwca" stanęli zdobywcy 60 pkt. w kolejnych sześciu etapach naszego konkursu: UCZESTNIK MIEJSCOWOŚĆ WYNIK Grzegorz ...
ELEKTRONICZNY ANIOŁ STRÓŻ
ANDRZEJ GORZYM
Fot. Krzysztof Kaliński Elektronicznym aniołem stróżem można nazwać zegarek Timex Data Link 150. Nowy model zapamiętuje 150 numerów telefonów i nazwisk im przypisanych, przypomni z tygodniowym wyprzedzeniem o zbliżających się imieninach teściowej ...
MONITORY DO WSZYSTKIEGO
REDAKCJA
Fot. Sony Sony wprowadza na rynek dwa nowe modele monitorów multimedialnych typu Multiscan 120 AS z 15-calowym kineskopem oraz 220 AS z 17-calowym. Doskonałą rozdzielczość, kontrastowość oraz nasycenie barw zapewniają kineskopy typu Trinitron. Powierzchnia ...
TERMOMETR W UCHU
REDAKCJA
Fot. Braun Thermoscan firmy Braun jest przeznaczony do mierzenia temperatury ciała w uchu. Pomiar trwa zaledwie sekundę. Wynik można odczytać na wyświetlaczu ciekłokrystalicznym. We wzierniku osadzona jest odporna na zadrapania soczewka selenkowo-cynkowa ...
400 MINUT NON STOP
REDAKCJA
Fot. Sony Cyfrowa kamera Sony typu DCR-TRV7E DV może pracować przez 6 godzin i 40 minut bez wymiany baterii, a także odtwarzać obraz jak magnetowid. 4-calowy ruchomy monitor ciekłokrystaliczny, stanowiący integralną część kamery, pozwala oglądać nagrywany ...
UWAGA, BUBEL
EWA BARTNIK JANUSZ LIMON ANDRZEJ PASZEWSKI
Prowadzone od wielu lat testowe egzaminy wstępne na akademie medyczne i uniwersyteckie wydziały biologii spowodowały wzrost liczby książek, których autorzy chcą ułatwić kandydatom samodzielne opanowanie wiedzy wymaganej na tych egzaminach. W nr. 4/1997 ...
MIĘDZYNARODOWA STACJA KOSMICZNA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NAJWIĘKSZA W HISTORII STACJA ORBITALNA OTWORZY NOWE PERSPEKTYWY BADAWCZE I UMOŻLIWI OBCOWANIE Z KOSMOSEM NIEMAL KAŻDEMU MIESZKAŃCOWI ZIEMI. Na początku kwietnia, kiedy piszę ten artykuł, oficjalnym terminem umieszczenia pierwszego modułu międzynarodowej ...
NIEBO ZA OKNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m ), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki. Zaznaczono na niej również opisany na sąsiedniej stronie Obiekt miesiąca, ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
W popularnych książkach szachowych oraz poświęconych rozrywkom matematycznym pojawia się zwykle anegdota o nagrodzie dla wynalazcy szachów, który poprosił hinduskiego władcę o "trochę" zboża. Tyle mianowicie, ile się uzbiera, jeśli na pierwsze ...
TYLKO JEDEN MENDELEJEW
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Dymitr Mendelejew urodził się w 1834 roku w Tobolsku na Syberii jako ostatnie, siedemnaste dziecko Iwana Pawłowicza i Marii Dmitrejewny Mendelejewów. Ojciec jego był nauczycielem literatury, a matka pochodziła z rodu kupieckiego i była właścicielką pobliskiej ...
W MALBORKU
ANTONI CHODYŃSKI
W GRUDNIU 1997 ROKU ZAMEK W MALBORKU WPISANY ZOSTAŁ NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO. JEST TO JEDEN Z NAJCENNIEJSZYCH ZABYTKÓW GOTYCKIEJ ARCHITEKTURY OBRONNEJ W EUROPIE I NA ŚWIECIE. W CZERWCU BR. AKT TEGO WPISU ZOSTANIE ...
WYKOPALISKA W KOMPUTERZE
ARKADIUSZ SOŁTYSIAK PIOTR JASKULSKI
ROMANTYCZNY OBRAZ ARCHEOLOGA PRZEMIERZAJĄCEGO PUSTKOWIA, BY W JAKIMŚ MIEJSCU WBIĆ W ZIEMIĘ ŁOPATĘ I PO CHWILI WYKOPAĆ GARNIEC ZE ZŁOTEM, POWOLI ODCHODZI W PRZESZŁOŚĆ. WSPÓŁCZESNA ARCHEOLOGIA STAJE SIĘ NAUKĄ ŚCISŁĄ KORZYSTAJĄCĄ Z OSIĄGNIĘĆ FIZYKI, MATEMATYKI, ...
CIENIE WIELKICH CESARZY I PIĘKNYCH KONKUBIN
JOANNA WASILEWSKA-DOBKOWSKA
CHIŃSKA LEGENDA MÓWI, ŻE CESARZ WUDI Z DYNASTII HAN BARDZO CIERPIAŁ PO ŚMIERCI UKOCHANEJ KONKUBINY LI. PEWIEN TAOISTYCZNY MĘDRZEC - CHIŃSKI "MISTRZ TWARDOWSKI" - SPRAWIŁ, ŻE CESARZ ZOBACZYŁ CIEŃ UKOCHANEJ, PRZESUWAJĄCY SIĘ PO KOMNACIE. ...