Twoja wyszukiwarka

Lipiec 1998
NAJMŁODSZA MGŁAWICA PLANETARNA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. Orbital Sciences Corp./NASA Kosmiczny Teleskop Hubble'a sfotografował najmłodszą ze znanych mgławic planetarnych [ogólne informacje o tej klasie obiektów można znaleźć w bieżącym numerze "Wiedzy i Życia", w dziale Niebo za oknem]. Nosi ...
ROBOCHIRURG
PAWEŁ WERNICKI
Pomysł sam w sobie nie jest może oryginalny i pojawił się zapewne już w czasach Karela Capka, ale nareszcie doczekał się realizacji. W styczniu br. chirurdzy z Pensylwanii przeprowadzili próby sterowanego głosem robota do wykonywania endoskopowych operacji ...
W ZDROWYM CIELE
PAWEŁ WERNICKI
Pisaliśmy już o tym, że iloraz inteligencji zależy nie tylko od predyspozycji genetycznych i wpływów środowiskowych, ale także od warunków panujących w macicy [patrz: Bezpieczny dom, "WiŻ" nr 1/98]. Teraz Victor Denenberg i jego współpracownicy ...
PRZECHOWALNIA ŻYCIA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Dzięki ostatnim doniesieniom naukowców badających próbki głębokiego lodu z Antarktydy wzrosły szanse na istnienie życia poza Ziemią. Richard Hoover z NASA Marshall Space Flight Center oraz S.S. Abyzow z Rosyjskiej Akademii Nauk odkryli bogate ślady mikroskopijnego ...
UWIĘZIONE GENY
TOMASZ ŁĘSKI
Amerykańskim naukowcom udało się wymyślić metodę otrzymywania o wiele bezpieczniejszych zmodyfikowanych genetycznie (transgenicznych) roślin. Opracowana przez nich technika pozwoli na wprowadzanie genów do roślin uprawnych w sposób, który uniemożliwi ...
OSWAJANIE CHAOSU
MAGDALENA PECUL
Większość użytkowników laserów (a jest ich coraz więcej) zdenerwowałaby się, widząc, że natężenie światła emitowanego przez to kosztowne urządzenie zmienia się w czasie w sposób kompletnie nieprzewidywalny. Znaleźli się jednak ludzie - zespoły naukowców ...
KOMPUTERY - SZYBKIE I NIEZAWODNE
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Już niedługo może pojawić się nowa generacja komputerów, zwanych komputerami kwantowymi, znacznie szybszych i efektywniejszych od dziś stosowanych. Te nowe maszyny wykorzystywać będą egzotyczne własności mikroskopowych układów materialnych podlegających ...
MIĘŚNIE ZE SZPIKU
PAWEŁ WERNICKI
Dystrofie mięśniowe to grupa chorób, które polegają na zwyrodnieniu mięśni. Z czasem mogą one doprowadzić nawet do całkowitego unieruchomienia cierpiących na nie osób. Leczenie jak dotąd jest nieskuteczne. A gdyby tak wytworzyć nowe mięśnie? Giuliana ...
ROŚLINA DRAPIEŻNA, LECZ MAŁO ŻARŁOCZNA
MAGDALENA PECUL
Miłośnika fantastyki, któremu określenie "drapieżna roślina" natychmiast przywodzi na myśl jakiś twór z Planety Śmierci Harry'ego Harrisona, czeka gorzkie rozczarowanie. Znakomita większość z około 450 żyjących na świecie gatunków roślin ...
NOWOŚĆ Z RAF KORALOWYCH
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
W ciągu ostatnich 20 lat duże połacie raf koralowych bladły, bielały i w końcu zamierały. Winę za ten proces przypisuje się skutkom działalności człowieka, choć do końca nie wiadomo, co tak naprawdę jest bezpośrednią przyczyną zagłady korali. Potencjalnych ...
SAMOLOT DLA METEOROLOGA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Dzięki mocy obliczeniowej najnowszych superkomputerów i wysoko wyspecjalizowanym programom przetwarzającym ogrom danych z obserwacji meteorologicznych dokładna prognoza pogody leży już prawie w zasięgu ludzkich możliwości. Prawie, ponieważ bolączką ...
O KUSZENIU
ROMAN CHYMKOWSKI
W świetle wyników badań systematycznie prowadzonych przez CBOS stosunek Polaków do reklam jest raczej negatywny, przy czym postawa ta jest dziś wyraźniejsza niż przed sześcioma laty, choć od listopada 1994 roku wykazuje tendencję do stabilizacji. 49% ...
CO BY TU JESZCZE PRZESZCZEPIĆ
PAWEŁ WERNICKI
Uczeni wciąż poszukują tkanek, mogących zastąpić zniszczoną istotę czarną, część śródmózgowia, odpowiedzialną za wydzielanie dopaminy. Wszczepienie do mózgu wytwarzających dopaminę komórek może bowiem znacznie ograniczyć objawy choroby Parkinsona. Przeszczepianie ...
ORKA TYLKO NOCĄ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Naukowcy z Uniwersytetu w Bonn twierdzą, że rolnicy mogą zmniejszyć liczbę chwastów na polach i ilość stosowanych herbicydów, orząc w nocy. Fot. Krzysztof Kaliński Nasiona roślin uprawnych zwykle kiełkują w całkowitych ciemnościach. Natomiast u większości ...
WIELKIE TRUCIE
PAWEŁ WERNICKI
Na dorocznej konferencji toksykologów w Seattle w marcu br. zaprezentowano nowe, intrygujące dane dotyczące starej trucizny - rtęci. Gorączka złota na Filipinach, w Afryce i Brazylii sieje spustoszenie w środowisku naturalnym. Prymitywna metoda ...
Z ŻYCIA SOND PLANETARNYCH
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Od 11 września ub.r. wokół Marsa krąży amerykańska sonda Mars Global Surveyor [Sygnały, grudzień 1997]. Plan jej misji zakładał stopniowe zacieśnianie orbity poprzez wykorzystanie siły oporu aerodynamicznego, z jaką górne warstwy atmosfery Marsa działają ...
WIRUSOWA PUŁAPKA
MAGDALENA KAWALEC
Wirusy, nie tylko w przekonaniu naukowców, ale i w powszechnym mniemaniu uważane są za groźne czynniki chorobotwórcze, zdolne zakazić praktycznie wszystkie znane organizmy żywe. Nazywane są "pasożytami informacyjnymi", gdyż tak jak celem tasiemca ...
TRZECIA DROGA
PAWEŁ WERNICKI
Gdy do operacji serca potrzebne są naczynia, zastępujące niedrożną tętnicę (bypass), wtedy zwykle chirurg przeszczepia pobrane z kończyn fragmenty żył. Stosuje się także - gdy żyły są zbyt uszkodzone - sztuczne materiały (na przykład gore-tex). ...
Z VIAGRĄ NA SZCZYTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
NAMIĘTNOŚĆ RODZI SIĘ W GŁOWIE. GDY ZABRAKNIE MOTYWACJI, NAWET VIAGRA NIE POMOŻE. W dobrym towarzystwie nie dyskutuje się na temat polityki i religii. Seks, jako zakazany przedmiot konwersacji, nie znalazł się na tej krótkiej liście charakteryzującej ...
WIELORYBY I WIELORYBNICTWO
LESZEK SOLSKI
CZY WIELORYBY MAJĄ SZANSĘ PRZETRWAĆ W KONFRONTACJI Z CZŁOWIEKIEM? PRÓBY ICH OCHRONY NADAL ZAWODZĄ. Wieloryby są jednym z największych osiągnięć ewolucji. To naturalne dzieła sztuki, które przez ponad 50 mln lat panowały w morzach. A potem pojawił się ...
WIELORYBNICY ZNÓW U STERU
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Pod wieloma względami obrady Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej (IWC), które odbyły się w maju br., przypominały ubiegłe lata - jak co roku dyskutowano słuszność zakazu połowu wielorybów na skalę przemysłową i nie osiągnięto porozumienia na ten ...
O ŚWIADOMOŚCI MOLEKULARNIE
MAGDALENA FIKUS
ZALEDWIE STO LAT TEMU WYKAZANO, ŻE MÓZG, TAJEMNICZY I NIEZWYKŁY NARZĄD, ZBUDOWANY JEST TAK, JAK INNE TKANKI CIAŁA, Z KOMÓREK. DZIŚ NAUKOWCY PRÓBUJĄ ZGŁĘBIĆ ISTOTĘ NAJBARDZIEJ SPEKTAKULARNEJ CZYNNOŚCI MÓZGU CZŁOWIEKA, ŚWIADOMOŚCI. CZY MÓZG JEST W PEŁNI ...
SAMOZAPYLENIE-SUKCES CZY PORAŻKA
HALINA GALERA
WIĘKSZOŚĆ ROŚLIN UNIKA ZAPYLENIA KWIATÓW WŁASNYM PYŁKIEM. DLA NIEKTÓRYCH JEDNAK SAMOZAPYLENIE JEST SPOSOBEM NA PRZEŻYCIE. ...Żadna istota organiczna nie może utrzymać się przy życiu przez wiele pokoleń w drodze samozapłodnienia, a do trwałego utrzymania ...
ELEKTRONICZNE NOSY
MAGDALENA PECUL
UMIEJĄ ODRÓŻNIĆ ZAPACH KAWY ROBUSTA OD KAWY ARABICA, WYCZUĆ OBECNOŚĆ GAZU MUSZTARDOWEGO NA POLU BITWY LUB SŁODKAWY ODDECH DIABETYKA. ELEKTRONICZNE NOSY - TAKA NAZWA NA DOBRE JUŻ PRZYLGNĘŁA DO CZUJNIKÓW ANALITYCZNYCH ZDOLNYCH ROZPOZNAWAĆ BARDZO SKOMPLIKOWANE ...
JAK ODKRYWANO MIKROŚWIAT
JAN KOZUBOWSKI
TRUDNO UWIERZYĆ, ŻE PRZEZ PRAWIE DWA STULECIA MIKROSKOPY SŁUŻYŁY GŁÓWNIE DO ZABAWY. DOPIERO W DRUGIEJ POŁOWIE XIX WIEKU STAŁY SIĘ PODSTAWOWYM NARZĘDZIEM WIELU DZIEDZIN NAUKI. Gdyby wykształconego obywatela starożytnej Grecji zapytać, czy można zobaczyć ...
O SŁOWOTWÓRCZEJ GIĘTKOŚCI NAZWISK
JAN MIODEK
Jeśli dodamy do tego falandyzację i jaskiernizację prawa, to uznać trzeba, że na ten ogranicznik zbytnio liczyć nie możemy - czytam w jednym z artykułów Michała Zielińskiego i uświadamiam sobie nie po raz pierwszy, że można w polszczyźnie urabiać ...
WŁASNYMI SZLAKAMI
STEFAN BRATKOWSKI
AMERYKA NIGDY NIE BYŁA EUROPĄ PRZENIESIONĄ ZA OCEAN. NAPISAŁEM KIEDYŚ KSIĄŻKĘ PT. ODDALAJĄCY SIĘ KONTYNENT, DOWODZĄC, ŻE AMERYKA JEST NIE TYLE 15 LAT PRZED EUROPĄ, CO 150 LAT W BOK. Z DZISIEJSZEJ OPOWIEŚCI WYNIKNIE, ŻE NIE 150, A BLISKO 200 LAT. AMERYKA ...
MYDLANA PIANA
X.RUT
Dziekan jednego z najlepszych wydziałów jednej z najlepszych polskich uczelni - a trzeba Ci, miły Czytelniku, wiedzieć, że ciągle jeszcze oznacza to jedną z najlepszych placówek szkolnictwa wyższego w geograficznej Europie, a w tym konkretnym przypadku ...
GEOMETRIA W KOMPUTERZE
BOGDAN MIŚ
Komputer jest wspaniałym narzędziem do uprawiania i nauczania matematyki. Pisałem już na tych łamach o doskonałych programach matematycznych, takich jak Derive, Mathcad czy Mathematica, które są prawdziwymi kombajnami i potrafią niemal wszystko: od numerycznego ...
KOPUTERY, PODGLĄDACZE, WŚCIEKLI
BOGDAN MIŚ
1. KOMPUTERY Nie da się ukryć, że w tym cyklu rozmów o Internecie nie mielibyśmy w ogóle o czym mówić, gdyby nie same tworzące Sieć komputery. Jest tedy słuszne i sprawiedliwe opowiedzieć dziś o kilku witrynach, związanych z tymi cudownymi zaiste maszynami. Pierwsza ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
LIPIEC: JEDZIEMY Z TYTUŁEM DLA KORFANTOWA! Uważni uczestnicy naszego konkursu pamiętają zapewne, że w poprzednim miesiącu w szranki walki o tytuł "Erudyty maja" stanęło 11 osób. W tym miesiącu mamy pretendentów cały tuzin, przy czym z poprzedniej ...
Z MÓZGAMI RÓŻNIE BYWA
ANDRZEJ WRÓBEL
Z uwagą przeczytałem artykuł Pana Profesora Andrzeja Wróbla pt. Mózg, czyli świat subiektywny ["Wiedza i Życie" nr 3/1998]. Zawsze cieszę się, kiedy mogę wzbogacić swoja wiedzę, czerpiąc z bogactwa doświadczeń prawdziwych uczonych. Nie wątpię ...
JASKINIA ZBÓJECKA W ŁOPIANIU
WOJCIECH WRÓBLEWSKI
W marcowym numerze "Wiedzy i Życia" na s. 6 ukazała się notatka Nowa kolonia podkowców, mówiąca o odkryciu stanowiska nietoperzy w Jaskini Zbójeckiej w Łopieniu (Beskid Wyspowy). Ponieważ tytuł pisma obliguje do rzetelności, pozwalam sobie ...
NIESTRASZNA INŻYNIERIA
MAGDALENA FIKUS
Miłośnikom inżynierii genetycznej i nowoczesnej biotechnologii gorąco polecam książkę Poprawianie natury. Inżynieria genetyczna - nauka i etyka, autorstwa M.J. Reissa i R. Straughana. Nie dość, że niesie wiele ciekawych, czasem trudnych do zdobycia ...
FOTOGRAFOWANIE NIEBA
PIOTR BAROŃSKI
WSZYSCY LUBIMY PATRZEĆ W NIEBO, NIEWIELU POTRAFI JE JEDNAK UTRWALIĆ NA KLISZY. LATEM, PODCZAS URLOPU I CIEPŁYCH NOCY, GDY JESTEŚMY Z DALA OD MIAST, WARTO TEGO SPRÓBOWAĆ. Pierwsze próby fotografowania nieba mogą zniechęcić, a nawet załamać bardziej zapalonych ...
NIEBO ZA OKNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LIPCA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LIPCA O 23:00, 30 LIPCA O 22:00 I 15 SIERPNIA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Pół roku temu, w styczniowym "Puzelandzie", znalazło się kilka łamigłówek z cyframi utworzonymi z kresek, czyli takimi jak w wyświetlaczach mierników elektrycznych albo w okienkach kalkulatorów lub zegarków. Zadania te spodobały się Państwu ...
SALMONIA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Mówiono, że jest najbardziej romantycznym z uczonych. Gdyby nie był największym chemikiem, to zostałby największym poetą swego czasu - wyraził się słuchacz jego wykładów. Humphry Davy był w pierwszych dekadach XIX wieku gwiazdą pierwszej wielkości, ...
...A JAK BĘDĘ ZAKOCHANA, PRZYŚLĘ PANU LIST I KLUCZ
EWA IHNATOWICZ
LIST - POŚREDNIK I POWIERNIK UCZUĆ ZAKOCHANYCH, JESZCZE NIEDAWNO TAK OBECNY I W ŻYCIU, I W LITERATURZE. W ŻYCIU BYŁ WYBAWIENIEM DLA NIEŚMIAŁYCH LUB TĘSKNIĄCYCH, W LITERATURZE - WYJĄTKOWO PORĘCZNY - MÓGŁ WYJAWIĆ SEKRET BOHATERA, POPCHNĄĆ AKCJĘ ...
Z JOWISZEM NA KRYMIE
TADEUSZ SARNOWSKI RADOSŁAW KARASIEWICZ-SZCZYPIORSKI
W UBIEGŁYM ROKU ARCHEOLODZY Z WARSZAWY I SEWASTOPOLA DOKONALI SENSACYJNEGO ODKRYCIA ŚWIĄTYNI JOWISZA W BAŁAKŁAWIE. JEST TO PIERWSZA ZNANA DOTĄD BUDOWLA KULTOWA, JAKĄ WZNIEŚLI RZYMIANIE POZA GRANICAMI CESARSTWA. W świetle wyników najnowszych wykopalisk ...
EUSKERA
BRONISŁAW JAKUBOWSKI
SAN SEBASTIÁN, BILBAO, BAJONNA - KRAINA BASKÓW. ZAMIESZKUJE JĄ NARÓD, KTÓREGO POCHODZENIE I JĘZYK WCIĄŻ WYWOŁUJĄ SPORY WŚRÓD UCZONYCH I NADAL POZOSTAJĄ OKRYTE MGIEŁKĄ TAJEMNICY. W Polsce Baskowie kojarzą się przede wszystkim z ETA, beretami i ewentualnie ...
REKLAMA PODPROGOWA-FAKT CZY ARTEFAKT?
ANDRZEJ AUGUSTYNEK
LĘK PRZED MANIPULOWANIEM NASZĄ PSYCHIKĄ Z POMINIĘCIEM ŚWIADOMOŚCI POPRZEZ TZW. REKLAMĘ PODPROGOWĄ TRWA JUŻ OD PONAD CZTERDZIESTU LAT. OD CZASU DO CZASU PODSYCANY JEST PRZEZ DZIENNIKARZY STRASZĄCYCH CZYTELNIKÓW PERSPEKTYWĄ WYKORZYSTYWANIA ICH PODŚWIADOMOŚCI ...