Twoja wyszukiwarka

Sierpień 1998
LEPSZE PERSPEKTYWY
PAWEŁ WERNICKI
Operacje serca są i będą wykonywane coraz częściej. Ich powodzenie zależy nie tylko od właściwego przeprowadzenia zabiegu przez kardiochirurga, ale także od występowania powikłań poope-racyjnych. Wiele z nich jest powodowanych przez reakcje odpornościowe ...
CZYŻBY NOWE NADPRZEWODNIKI TEMPERATUROWE
MAGDALENA PECUL
Rekord w dziedzinie nadprzewodnictwa wysokotemperaturowego (164 K pod ciśnieniem), ustanowiony pięć lat temu, należy do substancji z grupy nadprzewodników ceramicznych - tlenku rtęciowo-barowo-wapniowo-miedziowego. Mowa tutaj oczywiście o dobrze ...
AZBET OBŁASKAWIONY
PAWEŁ WERNICKI
Jedną ze specjalności naszych rodaków pracujących w USA jest usuwanie starych termicznych i przeciwpożarowych izolacji azbestowych - praca nieźle płatna, choć ciężka i niebezpieczna dla zdrowia. Odkąd odkryto rakotwórczość azbestu, jest on albo usuwany ...
NEUTRINA MAJĄ MASĘ!
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Neutrina należą do najbardziej nieuchwytnych cząstek elementarnych. Choć ich istnienie przewidziane zostało już na początku lat trzydziestych, jego doświadczalne potwierdzenie nastąpiło dopiero po upływie ponad ćwierć wieku. Przyczyną takiego stanu ...
MARSJAŃSKIE JEZIORO
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. Malin Space Science Systems/NASA Krążąca wokół Marsa sonda Mars Global Surveyor [Sygnały, lipiec 1998] wykonała w ostatnich dniach grudnia ub.r. bardzo ciekawe zdjęcie, które opublikowano dopiero w końcu maja. Daleko mu wprawdzie do walorów artystycznych ...
ZNAKI, SYMBOLE, WIZJE
DOROTA FOLGA-JANUSZEWSKA
Fot. Wiesław Wudzki Wystawa malarstwa i rzeźby Jörga Immendorffa, prezentowana w Muzeum Narodowym w Warszawie, pokazuje twórczość wybitnego niemieckiego artysty, o którym już teraz wiemy, że wszedł do grona niezapomnianych w sztuce XX wieku. Można ...
MAGNES W KOLANIE
PAWEŁ WERNICKI
Jak naprawić uszkodzony staw? Podstawowe znaczenie ma prawidłowa chrząstka wyściełająca powierzchnię stawów. Jest gładka, śliska i sprężysta, dzięki czemu ruchy są płynne i nie wymagają wysiłku, a ponadto amortyzuje wstrząsy. Zapalenia i urazy mechaniczne ...
ŻÓŁWIE ŁZY OMYWAJĄ ZŁOTE PLAŻE OCEANII
PAWEŁ GAŁKA
Oceania, uznawana za raj na Ziemi, od dawna oczarowuje turystów błękitem lagun i złotem piasków plaż, a także życzliwością tubylców żyjących na styku nowoczesności i cywilizacji pierwotnej. Aż trudno uwierzyć, że i w tej oazie spokoju rozgrywa się wytoczona ...
OPÓŹNIENIE W BUDOWIE ISS
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. NASA 30 maja na posiedzeniu przedstawicieli wszystkich państw zaangażowanych w budowę międzynarodowej stacji orbitalnej ISS uzgodniono nowy harmonogram prac konstrukcyjnych. Pierwszy moduł trafi na orbitę z pięciomiesięcznym opóźnieniem w stosunku ...
CHEMICZNE KNEDLE
MAGDALENA PECUL
Nazwą czeskiej narodowej potrawy ochrzczono nowy rodzaj polimerowych cząsteczek, składają cych się z polimerowej, rozpuszczalnej w wodzie otoczki- "ciasta" i nierozpuszczalnego "nadzienia". Po raz pierwszy zsyntetyzowano knedle ...
MOKRADŁA DOBRE NA SALMONELLĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Porośnięte kosaćcami, pałką, rzęsą wodną, moczarką kanadyjską specjalnie tworzone mokradła mogą stać się alternatywą dla nowoczesnych metod dezynfekcji wody. Bakterie Escherichia coli i Salmonella typhimurium giną w konfrontacji z wodną roślinnością ...
ZAMIAST OBRĄCZEK-RADARY
MARCIN ZALEWSKI
Badania migracji ptaków należą do najbardziej praco- i czasochłonnych w ornitologii. Trzeba bowiem złowić ptaki, a następnie je zaobrączkować. Potem można już tylko czekać i mieć nadzieję, że ktoś złowi oznakowane osobniki na trasie ich wędrówki i ...
A MOŻE DOLINA WĘGLOWA
MAGDALENA PECUL
Od czasu wynalezienia tranzystora elektronika zmieniła się ogromnie, jednak ciągle oparta jest głównie na jednym pierwiastku - krzemie. Wydaje się jednak, że zbliżają się czasy, gdy węgiel - najważniejszy pierwiastek biochemii - zajmie główne ...
BARY, PAPIEROSY I PIENIĄDZE
ARKADIUSZ MILLER
Nikogo już dziś nie trzeba przekonywać o szkodliwości palenia tytoniu. Częstsze infekcje górnych dróg oddechowych, astma, zawały serca, nowotwory krtani i płuc - wszyscy o tym wiemy. Moda na niepalenie rozprzestrzenia się na całym świecie. Pojawia ...
CORAZ TŁOCZNIEJ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Do niedawna przybywało Ziemi co roku 100 mln nowych mieszkańców, od kilku lat tylko 90 mln. Ale demografom daleko jeszcze do optymizmu. To tak jakby jedną z nadmorskich metropolii zalała fala wysokości 2.7 m zamiast 3 m - stwierdził W. Fornos, kierujący ...
UKŁADY PLANETARNE W PODCZERWIENI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Niemal każdej gwieździe można przypisać jednoznaczną temperaturę powierzchniową. Znając ją, można przewidzieć, ile energii opuszcza powierzchnię gwiazdy w postaci światła o danej długości fali. Młode gwiazdy w bliskim otoczeniu Słońca, które są wystarczająco ...
NIECHCIANA PLANETA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W końcu br. maja na specjalnie zwołanej konferencji prasowej powiadomiono o odkryciu, które według przedstawicieli NASA może być najważniejszym z dokonanych dotychczas przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Podczas systematycznego przeglądu młodych gwiazd ...
CO ZA DUŻE TO NIESKUTECZNE
PAWEŁ WERNICKI
Choć nowoczesna i błyskotliwa w zamyśle, terapia genowa nowotworów może okazać się nieskuteczna z trywialnego powodu - wykorzystywania zbyt dużych cząsteczek. Wszelkie substancje zawarte we krwi - zarówno odżywcze, jak też np. wstrzyknięte leki ...
STARE MUCHY
BARBARA PRATZER
Jak zakłócić precyzyjny przebieg procesu starzenia się organizmu, wymyślili uczeni z University of Toronto i natychmiast wykorzystali to do wydłużenia życia aż o 40%. Na razie chodzi o muszki owocowe, ale my, ludzie, też nie jesteśmy bez szans. Trzeba ...
PÓŁ ŻARTEM - PÓŁ SERIO
ANDRZEJ GORZYM
W pierwszą czerwcową sobotę, już drugi rok z rzędu, bawiliśmy się razem z naszymi czytelnikami na Pikniku naukowym Polskiego Radia BIS, na Rynku Nowego Miasta w Warszawie. Przypomnijmy, że pomysłodawcą i dobrym duchem tej imprezy jest prof. dr Łukasz ...
BIORÓŻNORODNOŚĆ MÓRZ I OCEANÓW
JAN WĘSŁAWSKI
OD SZCZYTU ZIEMI W RIO DE JANEIRO W 1992 ROKU SŁOWO BIODIVERSITY (BIORÓŻNORODNOŚĆ) STAŁO SIĘ CZĘŚCIĄ SŁOWNIKA NIE TYLKO PRZYRODNIKÓW, ALE TAKŻE POLITYKÓW, EKONOMISTÓW I LUDZI BIZNESU. ABY TERMIN TEN NIE ZATRACIŁ SWOJEGO SENSU, JAK SŁOWO EKOLOGIA, TRZEBA ...
ROZWÓJ OCEANÓW
STANISŁAW MUSIELAK RYSZARD KOTLIŃSKI
POWSTANIE WSPÓŁCZESNEGO OCEANU I ROZWÓJ GEOLOGICZNY JEGO PODŁOŻA WIĄŻĄ SIĘ ŚCIŚLE Z EWOLUCJĄ CAŁEJ KULI ZIEMSKIEJ. Współczesny wszechocean dzielony jest najczęściej na trzy główne obszary: Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Indyjski i Ocean Atlantycki. ...
CZY MASZYNA MOŻE UCZYĆ SIĘ CAŁKIEM SAMA?
RYSZARD TADEUSIEWICZ
NAJBARDZIEJ ZNANYMI SYSTEMAMI, KTÓRE POTRAFIĄ SIĘ UCZYĆ, SĄ NEUROKOMPUTERY - SYSTEMY TECHNICZNE BUDOWANE W TAKI SPOSÓB, IŻ NAŚLADUJĄ BUDOWĘ I FUNKCJONOWANIE LUDZKIEGO MÓZGU. UCZENIE OPIERA SIĘ W NICH NA ZAŁOŻENIU, ŻE ISTNIEJE NAUCZYCIEL, KTÓRY POKAZUJE ...
ZIARNO I PLEWY
BARBARA PRATZER
LEKARZ ZAWSZE UPRZEDZA O MOŻLIWYCH POWIKŁANIACH, UZDRAWIACZ PRZECIWNIE - OBIECUJE ŁATWE ROZWIĄZANIE NAJTRUDNIEJSZYCH PROBLEMÓW. DLACZEGO TAK WIELE OSÓB TAK ŁATWO AKCEPTUJE TE ZŁUDNE OBIETNICE? - "WIEDZA I ŻYCIE" PYTA PROF. WIESŁAWA ...
POD PRĄDEM
KLARA SZATKIEWICZ
BEZ SPRAWNEGO PRZEKAZYWANIA SYGNAŁÓW ELEKTRYCZNYCH ŻADEN ŻYWY ORGANIZM NIE MÓGŁBY PRAWIDŁOWO DZIAŁAĆ. NIC WIĘC DZIWNEGO, ŻE BIOPRĄDY SĄ CENNYM ŹRÓDŁEM INFORMACJI O ZDROWIU I CHOROBIE. Fot. Bartek Zaranek Sygnały bioelektryczne spełniają w organizmie ...
JAK WYGLĄDA ATOM
JAN KOZUBOWSKI
WYNALEZIENIE MIKROSKOPU ELEKTRONOWEGO OTWORZYŁO DROGĘ DO SKONSTRUOWANIA INSTRUMENTÓW, KTÓRE POZWALAJĄ OGLĄDAĆ POJEDYNCZE ATOMY. Fot. Krzysztof Kaliński W końcu XIX wieku Ernst Abbe, fizyk związany z firmą Zeiss, wyjaśnił przyczynę ograniczonej zdolności ...
CO ZDARZYŁO SIĘ W MINNESOCIE
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
CO PEWIEN CZAS NA ŁAMY PRASY AMERYKAŃSKIEJ WRACA TEMAT KALEKICH ŻAB. NIE JEST TO PRZEBÓJ SEZONU OGÓRKOWEGO, CHOĆ NA TAKI WYGLĄDA. NAUKOWCY OD KILKU LAT POSZUKUJĄ TAJEMNICZEJ PRZYCZYNY DEFORMACJI PŁAZÓW. W sierpniu 1995 roku grupa uczniów z nauczycielką ...
LOSY POLSKICH PŁAZÓW
PIOTR SURA MARIUSZ RYBACKI
Płazy wymierają także w naszym kraju. Trudno jednoznacznie określić skalę tego zjawiska. Badania porównujące liczebność tej grupy zwierząt prowadzone są bardzo rzadko i niestety na niewielkich obszarach. Wiemy jednak, że w Puszczy Niepołomickiej pod ...
PODWODNE ZALOTY
HALINA GALERA
KWIATY NIEKTÓRYCH ROŚLIN WODNYCH SĄ NIEPOZORNE I NIEZBYT EFEKTOWNE, ALE ICH MIŁOSNE STRATEGIE BYWAJĄ NIE TYLKO EMOCJONUJĄCE, ALE I BARDZO WYRAFINOWANE. Rośliny nasienne1 to mistrzowie życia na lądzie. Swój sukces zawdzięczają nie tylko budowie korzeni, ...
BARDZO DRODZY NIEOBECNI
STEFAN BRATKOWSKI
W DZIEJACH RODZĄCEJ SIĘ AMERYKI NIE MA TYCH LUDZI ANI ICH INTERESÓW; ALE TEŻ TE DZIEJE PISZĄ PO EUROPEJSKU, CZYLI BEZ NICH, NAWET HISTORYCY AMERYKAŃSCY, JAKO ŻE PRZESZŁOŚĆ TO SPECJALNOŚĆ EUROPY. DLATEGO TAK TRUDNO DZIŚ REKONSTRUOWAĆ LOSY I PRZYGODY TYCH ...
MATEMATYKA, ŻARTY, WOJNA
BOGDAN MIŚ
MATEMATYKA I ŻARTY Matematycy mają ogromne - choć dość swoiste - poczucie humoru. Gdybym miał je jakoś określić - powiedziałbym, że jest ono trochę "angielskie": sarkastyczne, wielce abstrakcyjne, paradoksalne... Pełne rozmiłowania ...
BO SILNĄ MAMY DŁOŃ
X.RUT
Pewien znany fizyk z pasją i polotem wyjaśnia, dlaczego w gotowaniu parówki pękają wzdłuż, a nie w poprzek. Bardzo ładna to teoria. A mnie dręczy pytanie, dlaczego nie widziałem pękniętej parówki poza granicami Rzeczypospolitej? Dlaczego nie pękają pyszne ...
DWIE PACZKI "FEMINÓW" PROSZĘ
JAN MIODEK
W jednym z ubiegłorocznych odcinków cyklu Rozmyślajcie nad mową pisałem: Od momentu pojawienia się w sprzedaży papierosów marki Jan III Sobieski można zaobserwować bardzo ciekawe zjawisko fleksyjne: oto kupujący zwracają się z prośbą o ten produkt za ...
POGADAĆ Z TELEFONEM
JERZY METELSKI
Fot. Centertel Najpierw trzeba wpisać numer telefonu abonenta, potem nazwisko i wypowiedzieć je trzy razy głośno - by nagrać hasło głosowe. Cyfrowy telefon komórkowy Nortel 1822 (system GSM 1800) potrafi zapamiętać do 20 takich "akustycznych" ...
WYDRUK JAK FOTO
REDAKCJA
Fot. Mitsubishi Electronic Mitsubishi Electric produkuje m.in. kolorowe drukarki. W sumie 5 rodzajów, z tego dwie komputerowe: CP-700DE oraz CP--700DSE (na zdjęciu). Ta ostatnia drukuje w dwóch formatach: 100x75 mm lub 130x98. Potem powierzchnia papieru ...
FRYZURA A LA EINSTEIN
REDAKCJA
Ryc. 1 Fot. Braun Podczas niedawnego Pikniku naukowego '98 testowaliśmy wraz z publicznością nowe suszarki Braun-Sensation. Wyposażono je w nasadki z miękkimi "palczastymi" końcówkami (ryc. 1). Silniczek umieszczony w nasadce wprawia końcówki ...
NOTATNIKI AKUSTYCZNE
BOGDAN MIŚ
Ciekawą propozycją dla człowieka aktywnego, mającego sporo spraw do załatwienia, są notatniki akustyczne. Różnią się od zwykłych dyktafonów dwiema cechami: z uwagi na użycie układów pamięci cyfrowej zbędne są wymienne kasety i krótszy jest - z reguły ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
SIERPIEŃ: JUNIOR "ERUDYTĄ MIESIĄCA" W tym miesiącu nagroda (amerykański minidyktafon cyfrowy VT-300 firmy Voice-It) wraz z tytułem "Erudyty sierpnia" jadą do Zagórza, gdzie oczekuje na nie nasz junior, liczący sobie lat 17 pan Grzegorz ...
TAJEMNICZE PRIONY
MAGDALENA FIKUS
W numerze 5/1998 "WiŻ" ukazał się artykuł M. Fikus Niebezpieczna żelatyna? Autorka pisze: świnie i ryby nie chorują na choroby prionowe i dlatego wytwarzana z nich żelatyna jest bezpieczna. Natomiast w "Świecie Nauki" nr 6/1997 podano ...
PROSPECTOR
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
W artykule pana Andrzeja Pieńkowskiego pt. Kęs Srebrnego Globu, czyli Księżyc w zasięgu ręki ["WiŻ" nr 6/98] podana została błędna informacja o długości trwania misji Lunar Prospector (w artykule podano 30 lat). W rzeczywistości sonda ta pozostanie ...
CZAS ILUSTROWANY
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Wydana w 1988 roku Krótka historia czasu Stephena Hawkinga stała się wyjątkową pozycją literatury popularnonaukowej. Przez 237 tygodni książka ta widniała na liście bestsellerów londyńskiego "Sunday Timesa", przetłumaczona została na ponad ...
CZĄSTKI Z NIEBA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
WIOSNĄ BR. ODWIEDZIŁ POLSKĘ WYBITNY FIZYK AMERYKAŃSKI, LAUREAT NAGRODY NOBLA Z 1980 ROKU, PROFESOR JAMES W. CRONIN. CELEM JEGO WIZYTY BYŁO ZAPOZNANIE POLSKICH FIZYKÓW I ASTROFIZYKÓW Z PROJEKTEM DOŚWIADCZENIA SŁUŻĄCEGO OBSERWACJI ULTRAWYSOKOENERGETYCZNEGO ...
NIEBO ZA OKNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 SIERPNIA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 SIERPNIA O 23:00, 30 SIERPNIA O 22:00 I 15 WRZEŚNIA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Twierdzenie pierwsze: w tym "Puzelandzie" nie ma zadania dla wytrwałych. Twierdzenie drugie: w tym "Puzelandzie" są wyłącznie zadania dla wytrwałych. Oba twierdzenia są prawdziwe, choć sprzeczne. Nie ma wprawdzie tradycyjnej trudnej ...
GENIUSZ W CIENIU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Pod takim tytułem ukazała się niedawno w USA biografia Leo Szi-larda (1898-1964), pióra Williama Lanouette'a. Tytuł ten znakomicie charakteryzuje życie i twórczość wybitnego fizyka amerykańskiego pochodzenia węgierskiego, który wywarł wielki wpływ ...
OD KOLUMBA SIĘ ZACZĘŁO...
MAŁGORZATA SZCZEPANIAK
DOKŁADNIE 500 LAT TEMU, W SIERPNIU 1498 ROKU, PODCZAS KOLEJNEJ WYPRAWY KRZYSZTOF KOLUMB ODKRYŁ STAŁY LĄD - AMERYKĘ POŁUDNIOWĄ. Jeszcze za życia Krzysztofa Kolumba, a nawet jego syna, zastanawiano się, kogo należy nazwać odkrywcą Nowego Świata. Zasługę ...
RADA W RADĘ
MARIA SUPRANOWICZ
PRZYSTĘPUJEMY DO UNII EUROPEJSKIEJ. WIELU Z NAS OBAWIA SIĘ, ŻE JĘZYKOWI POLSKIEMU ZAGRAŻAJĄ INNE JĘZYKI PAŃSTW W NIEJ ZRZESZONYCH, ZWŁASZCZA ANGIELSKI, A NASZA ZOSTAĆ KULTURA MOŻE ZUBOŻONA PRZEZ JEJ DALSZĄ AMERYKANIZACJĘ. Podczas kolejnego, czwartego ...
ZEN
ANNA ZALEWSKA
OPOWIEŚĆ, ZAPISANA W CHIŃSKICH KRONIKACH Z XI WIEKU N.E., GŁOSI, IŻ PEWNEGO RAZU BUDDA W MILCZENIU POKAZAŁ ZGROMADZONYM NA GÓRZE SĘPÓW UCZNIOM KWIAT LOTOSU. WSZYSCY PRZYGLĄDALI SIĘ TEMU ZDUMIENI I TYLKO JEDEN MAHAKAŚJAPA ZROZUMIAŁ PRZESŁANIE I UŚMIECHNĄŁ ...
OBRAZY Z DOLINY CÔA
MAGDA BORKOWSKA SZYMON AUGUSTYNIAK
SZTUKA PALEOLITU W EUROPIE JEST KOJARZONA GŁÓWNIE Z MALOWIDŁAMI UKRYTYMI W JASKINIACH POŁUDNIOWEJ FRANCJI CZY HISZPANII. NAZWY STANOWISK, TAKICH JAK ALTAMIRA LUB LASCAUX, POZNAJE SIĘ JUŻ NA LEKCJACH PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. TYMCZASEM PRADZIEJOWE ...