Twoja wyszukiwarka

Październik 1998
CZY BIBLIJNY AARON NAPRAWDĘ ISTNIAŁ
MAGDALENA PECUL
Fot. Internet Zgodnie z zasadami judaizmu, funkcje kapłańskie mogą pełnić jedynie męscy potomkowie biblijnego Aarona, krewnego Mojżesza. Pozostali członkowie plemienia lewitów również są dopuszczani do posług religijnych, lecz kehatyci mają zadanie ...
PIGUŁKI I GENY
ARKADIUSZ MILLER
Współczesne leczenie farmakologiczne opiera się na założeniach statystycznych. Dlaczego? Otóż stosuje się uśrednione dawki leków działające na uśrednione objawy chorobowe u przeciętnego chorego. Problem w tym, że w rzeczywistości nikt i nic nie jest ...
Z HODOWLI DO... MÓZGU
BARBARA PRATZER
Nieraz już uczeni próbowali naprawić uszkodzenia mózgu spowodowane ciężkimi chorobami neurodegeneracyjnymi, np. chorobą Parkinsona, zastępując zniszczone fragmenty tkanki nerwowej przeszczepami pobranymi z poronionych płodów. Wyniki, zwłaszcza odległe, ...
SEJSMOLODZY NA OCEANACH
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Rys. Andrzej Pieńkowski W maju br. sejsmolodzy pracujący w programie wierceń dna oceanicznego (Ocean Drilling Program) zainstalowali na Oceanie Indyjskim pierwszą podmorską stację sejsmiczną. Wiele takich stacji ma powstać w najbliższych latach na ...
BAKTERIE Z KAMIENIA
TOMASZ ŁĘSKI
Fot. Internet Niedawno odkryte miniaturowe bakterie mogą być przyczyną powstawania kamieni nerkowych, twierdzą fińscy naukowcy. Badacze ci odkryli, że niezwykle małe drobnoustroje, zwane nanobakteriami, budują wokół swych komórek ściany złożone ze ...
FIZYKA PIŁKI NOŻNEJ
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Za sprawą mundialu fizycy zainteresowali się piłką nożną również w czasie pracy. Czerwcowy numer pisma "Physics World" przynosi szczegółową analizę rzutu wolnego wykonywanego przez Brazylijczyka Roberta Carlosa w ubiegłorocznym meczu z Francją. ...
MUSZLE, ALE NIE ZNAD MORZA
MAGDALENA PECUL
Muszle niektórych morskich mięczaków to jedne z najbardziej fascynujących konstrukcji, jakie wytworzyła przyroda. Chemicznie składają się z rombowego węglanu wapnia (tak zwanego aragonitu) przekładanego warstwami elastycznego biopolimeru. Wzajemne ...
MINIATUROWA OCZYSZCZALNIA ODPADÓW RADIOAKTYWNYCH
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Jednym z najpoważniejszych problemów związanych z utylizacją odpadów radioaktywnych jest odizolowanie najbardziej promieniotwórczych izotopów, szczególnie cezu 137 i strontu 90. Na konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Krystalograficznego, która odbyła ...
ZAOBRĄCZKOWANA GALAKTYKA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. Space Telescope Science Institute W odległości około 40 mln lat świetlnych, w tle gwiazdozbioru Warkocza Bereniki, znajduje się galaktyka o numerze katalogowym NGC 4314. Jest to obiekt o znacznych rozmiarach i masie porównywalnej z masą naszej ...
CHIRURGIA DŹWIĘKOWA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Wszyscy wiedzą, dlaczego nie wolno zostawiać w lesie pustych butelek. Skupione na nich światło słoneczne jest wystarczająco intensywne, by podpalić zeschnięty liść lub gałąź. Na ostatnim kongresie Amerykańskiego Towarzystwa Akustycznego, który odbył ...
CHAOS POMAGA EPILEPTYKOM
JACEK RODZEŃ
Być może już niedługo chorzy na epilepsję zostaną zaopatrzeni w specjalny aparat elektroniczny, który, na podstawie przebiegu prądów mózgowych, będzie ostrzegał przed nadchodzącym atakiem oraz dozował odpowiedni lek. Taką nadzieję mają niemieccy uczeni ...
GEOLOGICZNY NOBEL DLA POLAKA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Adam M. Dziewoński, sejsmolog, profesor Harvard University, otrzymał tegoroczną prestiżową nagrodę Crawforda za "fundamentalny wkład w naszą wiedzę o strukturach i procesach zachodzących we wnętrzu Ziemi". Nagroda ta przyznawana jest przez ...
Z ŻYCIA SOND PLANETARNYCH: DEEP SPACE 1
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W"programie na nowe tysiąclecie" (New Millenium Program) NASA stawia na miniaturyzację próbników, zwiększanie ich samodzielności i obniżanie kosztów badań Układu Słonecznego. 15 października wystartuje pierwsza ze spełniających te wymogi ...
POMIARY GRAWITACJI ZA POMOCĄ ATOMÓW
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Dokładne pomiary zmian pola grawitacyjnego znajdują zastosowanie nie tylko w fizyce doświadczalnej, ale również w geodezji, badaniu budowy wnętrza Ziemi, poszukiwaniach ropy naftowej i innych kopalin. Ostatnio zespół naukowców z Uniwersytetu Yale opracował ...
MARIA CURIE NA MARSIE
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Długofalowy amerykański program badań Marsa, którego ukoronowaniem miało być sprowadzenie na Ziemię próbki gruntu z Czerwonej Planety, stanął wobec konieczności cięć budżetowych pod znakiem zapytania. Skierowane do Senatu USA protesty Mars Society i ...
POŻAR GALAKTYKI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na wiosennym niebie, nisko nad południowym horyzontem, widać niepozorny czworokąt złożony z niezbyt jasnych gwiazd. Jest to gwiazdozbiór Kruka. W jego tle, w odległości 63 mln lat świetlnych od naszej Galaktyki, leży para galaktyk noszących oznaczenia ...
ATRAMENT ELEKTRONICZNY
MAGDALENA PECUL
Dużo czasopism wychodzi obecnie w wersji elektronicznej - nawet "WiŻ" ma rocznik na płycie CD-ROM. Każdy jednak wie, że czytanie dłuższych tekstów na monitorze nadweręża nie tylko cierpliwość, ale i wzrok. Nawet najlepsze, płaskie ekrany, ...
DRAKONIDY 1998
ARKADIUSZ OLECH
Co roku w dniach 6-10 października możemy obserwować meteory z roju Drakonidów. Zwykle nie są one spektakularnym widowiskiem, w maksimum bowiem, występującym około 8 października, obserwujemy tylko około trzech meteorów na godzinę. Wyjątkiem są ...
ZANIECZYSZCZANIE A PŁODNOŚĆ
BARBARA PRATZER BARBARA PRATZER
Substancje chemiczne naśladujące estrogeny mogą zmienić normalną drogę rozwojową komórek mózgu, odpowiedzialnych za rozmnażanie i zachowania seksualne - stwierdzili uczeni z Imperial College School of Medicine w Londynie, przeprowadzając doświadczenia ...
DINOZAURY NA MROZIE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Najczęściej przytaczana teoria tłumacząca wyginięcie dinozaurów zakłada znaczne ochłodzenie klimatu wskutek upadku na Ziemię dużego meteorytu. Tymczasem odkrycia australijskich i południowoafrykańskich paleontologów wskazują, że nie wszystkie dinozaury ...
MAŁY KUZYNEK C60
MAGDALENA PECUL
Fot. Internet Najmniejszy dotychczas otrzymany w liczących się ilościach fulleren składa się z 36 atomów węgla. Sukces w jego syntezie, osiągnięty po długich staraniach, ma znaczenie przede wszystkim dla poznania mechanizmu tworzenia się wyższych ...
VISUAL C++ 6.0 JUŻ DOSTĘPNY
BOGDAN MIŚ
Firma słynnego Billa Gatesa, Microsoft, przedstawiła 29 czerwca wersję 6.0 systemu programowania Visual C++, znanego narzędzia do programowania w języku C++. Nowy system dostarcza programistom zestaw funkcji, które usprawnią proces tworzenia. I tak, ...
JAK URATOWAĆ MÓZG
PAWEŁ WERNICKI
David Holzman z Uniwersytetu w Saint Louis znalazł sposób na ochronę komórek nerwowych przed nieodwracalnym zniszczeniem wywołanym niedotlenieniem mózgu. Unicestwienie często następuje w wyniku zaprogramowanego samobójstwa komórki (apoptozy) - odcięcie ...
ZROBIĆ DIAMENTY
MAGDALENA PECUL
Rys. Magdalena Pecul Ulepszanie i upraszczanie metod otrzymywania sztucznych diamentów jest stałym tematem wielu badań. Ostatnio zespół uczonych chińskich opracował metodę syntezy, która - choć daleka od doskonałości - zachodzi w najniższej ...
JAKI TEN ŚWIAT MAŁY
MAGDALENA PECUL
A w "małym świecie" informacje przenoszą się szybko. Zdarzyło się Wam kiedyś rozmawiać z kompletnie obcą osobą i odkryć, że macie wspólnego znajomego? Tak? Nic w tym dziwnego - ostatnie symulacje przenoszenia informacji w sieciach dowodzą, ...
PROBLEM W SKALI XXL
JOANNA NURKOWSKA
Problemu otyłości nie uda się rozwiązać bez pomocy farmakologicznej. Otyłość jest chroniczną chorobą przypominającą pod wieloma względami nadciśnienie czy cukrzycę i tak jak one wymaga dożywotniego leczenia.W swej historii człowiek właściwie nigdy nie ...
SZYBKO, MOCNO, MĄDRZE
ANDRZEJ PIASEK
DWA LATA TEMU UCZESTNICY XI ŚWIATOWEJ KONFERENCJI NA TEMAT AIDS OPUSZCZALI KANADĘ Z WIARĄ, ŻE PO RAZ PIERWSZY OD POJAWIENIA SIĘ EPIDEMII ZARYSOWAŁA SIĘ SZANSA OPANOWANIA TEJ GROŹNEJ CHOROBY. TEGOROCZNA KONFERENCJA ZAKOŃCZYŁA SIĘ W MNIEJ OPTYMISTYCZNYCH ...
PERSPEKTYWY NANOTECHNOLOGII
JAN KOZUBOWSKI
KOBIETY LUBIĄ POWTARZAĆ, ŻE MĘŻCZYŹNI ZE SWOIM ZAMIŁOWANIEM DO MECHANICZNYCH ZABAWEK SĄ JAK NIGDY NIE DORASTAJĄCY CHŁOPCY: KUPUJĄ JE SWOIM SYNOM PO TO, ABY POTEM SAMEMU SIĘ NIMI BAWIĆ. BYĆ MOŻE JESZCZE JEDNYM DOWODEM NA TO JEST GRONO LUDZI ZAJMUJĄCYCH ...
CIEMNA MATERIA WE WSZECHŚWIECIE
EWA ŁOKAS
Z CZEGO SKŁADA SIĘ WSZECHŚWIAT? ASTRONOMOWIE I KOSMOLODZY SĄ PRZEKONANI, ŻE OPRÓCZ WIDOCZNYCH GWIAZD I GALAKTYK ISTNIEJE NIEWIDOCZNA "CIEMNA MATERIA". Za ciemną materię można uznać wszystko, co oddziałuje grawitacyjnie z otoczeniem, nie produkuje ...
ZARODNIKI ŻYCIA
SŁAWOMIR SWERPEL
AEROZOLE KOJARZĄ SIĘ NAM GŁÓWNIE Z KOSMETYKAMI. TYMCZASEM JESTEŚMY WPROST ZANURZENI W NATURALNYCH AEROZOLACH. Coraz rzadziej traktuje się powierzchnię morza jako granicę rozdzielającą dwa różne środowiska. Jest ona raczej rodzajem gęstego sita, przez ...
CIŚNIENIE
JAN GAJ
ARTYKUŁ NAWIĄZUJE DO PROGRAMU TELEWIZJI POLSKIEJ (PROGRAM I) OD PLATONA I NEWTONA..., KTÓRY ZOSTANIE NADANY 27.10. O GODZ. 18.26 Świat bombarduje stale człowieka rozmaitymi bodźcami, dzisiaj znacznie intensywniej niż za czasów naszych przodków; żyjemy ...
WOJNA
STEFAN BRATKOWSKI
BYŁ TO WESTERN BANKOWY. Z BOHATERAMI WCALE NIEJEDNOZNACZNYMI. NICHOLASA BIDDLE'A MOŻNA BYŁO NIE TRAWIĆ - SWOJĄ WŁADZĘ SZEFA BANKU STANÓW ZJEDNOCZONYCH UWAŻAŁ ZA RÓWNĄ PRAKTYCZNIE WŁADZY PREZYDENTA. ALE NIE DLATEGO WYKOŃCZONO DRUGI BANK STANÓW ZJEDNOCZONYCH. Z ...
ZOBACZYĆ CZAS
JAN BANASIAK
W ostatnią niedzielę października przesuwamy zegarki o godzinę do tyłu. Czas więc nieco nam się wydłuży i będzie to dobra okazja do sprawdzenia tego, czego być może o nim nie wiemy. Zaczniemy od przypomnienia, co o czasie wiedzieli nasi przodkowie. ...
NIE TYLKO JĘZYK, ALE I GENY
STANISŁAW DUBISKI
Z wielkim zainteresowaniem przeczytałem w lipcowym numerze "WiŻ" artykuł Bronisława Jakubowskiego pt. Euskera. O tym, że Baskowie są populacją zupełnie odmienną od wszystkich innych populacji europejskich, świadczy nie tylko ich język, ale ...
MOŻE BYĆ NIEBEZPIECZNE
ANDRZEJ ZALEWSKI
Oddziaływanie na ludzką psychikę i percepcję świata z pominięciem świadomości może rzeczywiście kusić, o czym pisze dr Andrzej Augustynek w artykule pt. Reklama podprogowa - fakt czy artefakt? ["WiŻ" nr 7/1998]. Kiedyś stworzyłem film ...
MĘDRCY
X.RUT
Jest w zaświatach krąg, którego nie zwiedził Dante. Nie mógł go zwiedzić, gdyż Pan założył ten krąg dopiero wtedy, gdy wytężona praca Świętego Urzędu zwiększyła napływ dusz na Ziemi potępionych, a przez świętego Piotra przyjmowanych z otwartymi ramionami. ...
ŚWIĘTO MATEMATYKÓW
BOGDAN MIŚ
ŚREDNIO RAZ NA CZTERY LATA MATEMATYKÓW NA CAŁYM ŚWIECIE OGARNIA LEKKA GORĄCZKA. NADCHODZI PORA MIĘDZYNARODOWEGO KONGRESU MATEMATYKÓW, KTÓRY - POZA PREZENTACJĄ NAJNOWSZYCH OSIĄGNIĘĆ NAUKOWYCH W TEJ TRUDNEJ I PIĘKNEJ DZIEDZINIE WIEDZY - ZAPEWNIA ...
JUREXBUS-SUPERAUTOOKAZJA
JAN MIODEK
W jednym z polskich miast zobaczyłem autokar z napisem JUREXBUS. Pojazd - tak się złożyło - stał pod szyldem o charakterze reklamowym: SUPERAUTOOKAZJA. W obu tych formach odbijają się jak w soczewce bardzo znamienne tendencje współczesnego polskiego ...
PROTEKCJA, ENCYKLOPEDIE, FIZYCY I PIENIĄDZE
BOGDAN MIŚ
1. PROTEKCJA Zacznę od dość starego kawału: czy wiecie, co to jest protekcja? Otóż: to ostatnie ludzkie uczucie na drodze do nowoczesnego kapitalizmu... Prawdę mówiąc, słyszałem to również w wersji "ostatnie ludzkie uczucie, jakie pozostało w realnym ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
REDAKCJA
"ERUDYTA ROKU": PAN GRZEGORZ MAKULEC. GRATULUJEMY! Wyłoniliśmy wreszcie "Erudytę roku"; został nim mocą losowania pan Grzegorz Makulec, który uzyskał 120 punktów. W finałowym losowaniu wysokiej klasy cyfrowego dyktafonu firmy Voice-It, ...
NIEBO ZA OKNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 PAŹDZIERNIKA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 PAŹDZIERNIKA O 23:00, 30 PAŹDZIERNIKA O 21:00 I 15 LISTOPADA O 20:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Przez kilka odcinków "Puzeland" będzie nieco okrojony. Aby nie zmniejszać liczby zadań, przedstawiam je w możliwie lakonicznej formie, a wstęp ograniczam do minimum. Rozwiązania można nadsyłać do końca października br. pod adresem: Redakcja ...
NIESPOKOJNY DUCH
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Charles Marie de La Condamine (1701-1774) urodził się w Paryżu i tam uczył się w jezuickim kolegium Louis-le-Grand. Nie miał skrystalizowanych zainteresowań, ale cechowała go nienasycona ciekawość i żądza przygód. Akurat wybuchła wojna z Hiszpanią ...
EUROPA, ALE TA GORSZA
JANUSZ TAZBIR
PRZEKLEŃSTWEM NASZYCH DZIEJÓW JEST TO, ŻE ILEKROĆ EUROPA ZNAJDOWAŁA SIĘ NA WIRAŻU, TYLEKROĆ SARMATOM COŚ PRZESZKADZAŁO W KORZYSTANIU Z OWOCÓW POSTĘPU GOSPODARCZEGO, TECHNICZNEGO CZY CYWILIZACYJNEGO. Podczas konferencji poświęconej granicom Europy, która ...
SZKIEŁKO I OKO, CZYLI ROMANTYCZNY POETA I NAUKA
EWA KOCHANOWSKA
Z CZYM KOJARZY SIĘ NAM ROMANTYZM? ZAPEWNE Z SZALONYMI WZLOTAMI DUCHA I NIEKONTROLOWANYMI PORYWAMI SERCA, Z BOHATERSKIMI, ACZKOLWIEK PRZEGRANYMI POWSTANIAMI, Z MIERZENIEM SIŁY NA ZAMIARY WRESZCIE, NIE ZAŚ Z TRZEŹWĄ I ROZSĄDNĄ KALKULACJĄ ZYSKÓW I STRAT. Pamiętamy ...
MANICHEIZM
MARIUSZ DOBKOWSKI
CHOCIAŻ NIE MA JUŻ NA ŚWIECIE WYZNAWCÓW MANICHEIZMU, RELIGIA TA JEDNAK CIESZY SIĘ W OSTATNIM DZIESIĘCIOLECIU SZCZEGÓLNYM ZAINTERESOWANIEM BADACZY. MOŻNA NAWET POWIEDZIEĆ, ŻE NIGDY DO TEJ PORY SPECJALIŚCI MANICHEOLODZY NIE DĄŻYLI Z RÓWNĄ KONSEKWENCJĄ ...