Twoja wyszukiwarka

Listopad 1998
MARS STRACIŁ TWARZ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. NASA/JPL/CALTECH, opr. Shigemi Numazawa W 1976 roku sonda Viking sfotografowała region o nazwie Cydonia, który leży na 40° marsjańskiej szerokości północnej, między rozległą równiną Acidalia Planitia i pokrytą kraterami wyżyną Arabia Terra. Na ...
CZYŻBY JEDNAK KATALIZA?
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Cała współczesna cywilizacja zależy od dostępności ropy naftowej i gazu ziemnego. Tymczasem wciąż nie wiemy, jak dokładnie powstają złoża tych substancji. Frank Mango, geolog z Rice University w Houston (USA), twierdzi, że kluczową rolę w procesie powstawania ...
GORĄCY KSIĘŻYC
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Fot. NASA - Jet Propulsion Laboratory Niezmordowany Galileo wciąż krąży wokół Jowisza i pomimo swej telekomunikacyjnej ułomności [Galileo, Europa i woda, "WiŻ" nr 5/1998] przesyła bardzo ciekawe zdjęcia jego księżyców. Latem br. zakończono ...
WYTRYSKI PROMIENI GAMMA ZWIASTUJĄ ŚMIERĆ Z KOSMOSU
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Sześćdziesiąt milionów lat temu zderzenie planetoidy z Ziemią spowodowało wymarcie dinozaurów. Zjawiska takie są jednak na tyle rzadkie, że nie mogą być odpowiedzialne za powtarzające się wielokrotnie w historii życia na Ziemi krótkotrwałe okresy gwałtownego ...
...I MOGĘ POMÓC W ZROZUMIENIU ZAGADEK FIZYKI
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Od wielu lat jednym z najważniejszych problemów fizyki teoretycznej jest sprawa konstrukcji kwantowej teorii grawitacji, będącej połączeniem ogólnej teorii względności Einsteina i mechaniki kwantowej. Jest to teoria, której pełne zrozumienie umożliwi ...
PIERWSZY WIRUS W JĘZYKU JAVA
BOGDAN MIŚ
Pod koniec sierpnia pojawił się pierwszy wirus komputerowy, napisany w języku Java. Nazywa się Strange Brew. Jest to o tyle ciekawe, że napisanie wirusa w Javie jest uważane za o wiele trudniejsze niż w innych językach, takich jak C lub asembler. Działanie ...
NICZYM NIETOPERZE
JACEK RODZEŃ
Dwóch absolwentów Wyższej Szkoły Technicznej w Klagenfurcie (Austria), Paul Pak i Peter Weilenmann, skonstruowało przyrząd, który może zastąpić tradycyjną białą laskę, wykorzystywaną przez niewidomych do orientacji w terenie. Aparat działa na takiej ...
KAPSUŁKI Z GENAMI
GRZEGORZ BARTOSZ
Jak skierować pożądane geny tylko do ściśle określonych komórek organizmu, zapewniając równocześnie dostatecznie wysoką efektywność tego procesu - oto wciąż nierozwiązane problemy terapii genowej. W przyszłości zapewne zostaną rozwiązane, ale na ...
BŁYSKAWICE BOJĄ SIĘ WODY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. NASA/Marshall Space Flight Center Zdjęcia satelitarne tropikalnych burz, uzyskane z amerykańsko-japońskiego urządzenia LIS (Lightning Imaging Sensor), potwierdziły jednoznacznie, że 98% wyładowań atmosferycznych zachodzi nad obszarami lądowymi ...
PIERWSZE ZŁOŻE NA MARSIE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. JPL/NASA Zespół geologów z Arizona State University, opracowujący wyniki przesyłane przez sondę Mars Global Surveyor, doniósł o odkryciu dużego złoża hematytu na powierzchni Marsa (na zdjęciu). To kolejny silny argument na korzyść hipotezy, że ...
ELEKTRONICZNY JĘZYK
MAGDALENA PECUL
Fot. Krzysztof Kaliński Znane są czujniki naśladujące zmysł węchu, tzn. analizujące skomplikowane mieszaniny gazowe [Elektroniczne nosy, "WiŻ" nr 7/1998]. Ostatnio pojawiła się pierwsza próba zrobienia podobnie działającego analizatora roztworów ...
DŻUMA BALSAMEM NA BOLĄCE STAWY
PAWEŁ WERNICKI
Dżuma jest wręcz symbolem śmiertelnej choroby zakaźnej i zapracowała na taką opinię. Czarna Śmierć, jak ją nazywano, przenoszona za pośrednictwem szczurzych pcheł, zabiła w średniowieczu miliony ludzi w Azji i Europie. Jednak wyniki prac naukowców z ...
MAMUCIA GROMADA GALAKTYK OTWIERA WSZECHŚWIAT
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Obserwując odległe rejony Wszechświata, natrafiono niedawno na olbrzymią gromadę galaktyk. Znajduje się ona na granicy gwiazdozbiorów Lwa i Sekstansu, w odległości około 8 mld lat świetlnych od Słońca. Mimo swej wyjątkowości nie doczekała się własnej ...
MNIEJ TRZE, GDY SIĘ TRZĘSIE
MAGDALENA PECUL
Od lat naukowcy pracują nad zmniejszaniem tarcia, ulepszając skład chemiczny smarów. Teraz pojawił się nowy pomysł - sprawić, aby smar pomiędzy dwiema powierzchniami był bardziej płynny poprzez wprawienie ich w drgania. Cóż bowiem się dzieje, gdy ...
COŚ NA KSZTAŁT ŚWIDRA
PAWEŁ WERNICKI
Naczynia krwionośne są zwykle uważane za biologiczny odpowiednik rur wodociągowych, czyli cylindryczne, elastyczne rurki, którymi płynie czerwona ciecz. Badania prowadzone w londyńskim Imperial College dowodzą, że jest to model zbyt uproszczony. Zespół ...
MORDERCZE GLONY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Fot. Internet Pierwszy raz zauważono je w 1984 roku w strefie brzegowej księstwa Monako. Zajmowały wówczas powierzchnię mniej więcej 1 m2, więc nie wzbudziły żadnych podejrzeń. Jednak gdy 6 lat później wodorosty z gatunku Caulerpa taxifolia znaleziono ...
CYBORG?
BOGDAN MIŚ
Profesor Kevin Warwick, szef wydziału cybernetyki angielskiego uniwersytetu w Reading, jest pierwszym człowiekiem, któremu wszczepiono w sierpniu br. implant, zawierający mikroprocesor. Szklana kapsułka długości 23 mm i szerokości 3 mm mieści w sobie ...
POLSKA W ŚWIECIE
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Przyjęcie Polski do NATO zmieni sytuację naszego kraju na arenie międzynarodowej. Dobiega końca proces ratyfikacji naszego przyjęcia przez poszczególne kraje członkowskie. Jak w tej sytuacji polskie społeczeństwo postrzega pozycję swego kraju w świecie? CBOS ...
BIZNES GÓRĄ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W połowie września miał znaleźć się na orbicie podczerwony teleskop WIRE [Sygnały, "WiŻ" nr 9/1998]. Do startu był całkowicie gotów już miesiąc wcześniej. Za wyniesienie WIRE na orbitę odpowiadała renomowana prywatna firma o nazwie Orbital ...
CZY ZMARŁY MOŻE BYĆ DAWCĄ ŻYCIA
PAWEŁ WERNICKI
Wraz z rozwojem technik sztucznego zapładniania pojawiają się nowe problemy prawne i etyczne. Badania przeprowadzone przez dwójkę amerykańskich bioetyków - Arthura Caplana z Filadelfii i Susan Kerr z Houston - ujawniły, że 14 z 273 klinik leczenia ...
WĄGLIK-TERRORYSTA
PAWEŁ WERNICKI
W odróżnieniu od innych bakterii, które "dbają" o to, żeby mogły wykorzystywać zaatakowany organizm możliwie długo, strategia wąglika zakłada jego śmierć. Gdy ciało ulega rozkładowi, pod wpływem tlenu tworzą się odporne na zniszczenie przetrwalniki, ...
ŻYCIE WŚRÓD PÓL
ARKADIUSZ MILLER
CORAZ BARDZIEJ OSACZA NAS NIEWIDZIALNE I NIEWYCZUWALNE PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE. CZY, UŻYWAJĄC TELEFONU KOMÓRKOWEGO, KOMPUTERA, SUSZARKI DO WŁOSÓW LUB KUCHENKI MIKROFALOWEJ, NARAŻAMY WŁASNE ZDROWIE? Urządzenia, którymi posługujemy się w pracy ...
IM BLIŻEJ TYM GORZEJ
ARKADIUSZ MILLER
O SILE BIOLOGICZNEGO ODDZIAŁYWANIA POLA ELEKTROMAGNETYCZNEGO DECYDUJE GŁÓWNIE NATĘŻENIE I ODLEGŁOŚĆ DZIELĄCA CZŁOWIEKA OD JEGO ŹRÓDŁA. Na co dzień najczęściej stykamy się z polem elektromagnetycznym o niskiej częstotliwości. Wytwarzają je urządzenia ...
LEŚNE OWOCE
ŁUKASZ ŁUCZAJ
Kiedy nastaje późna jesień i opadają liście drzew, jedynym kolorowym elementem są obsypane owocami krzewy rozsiane po miedzach, wzdłuż torów kolejowych i na skrajach lasów. Owoce te zjadają zwierzęta, z reguły ptaki. Nasiona zawarte w owocach są wydalane. ...
OSZUSTWO ZA CENĘ ŻYCIA
WAWRZYNIEC KOFTA
PASOŻYTY, STOSUJĄC RÓŻNEGO RODZAJU STRATEGIE, STARAJĄ SIĘ OSZUKAĆ MECHANIZMY OBRONNE WYKORZYSTYWANYCH ORGANIZMÓW. Zjawisko pasożytnictwa jest bardzo stare. W komputerowych symulacjach procesu ewolucji, w których gatunkom odpowiadają programy komputerowe ...
NASZ BAŁTYK
EUGENIUSZ ANDRULEWICZ
MAMY NA WŁASNOŚĆ KAWAŁEK BAŁTYKU. OZNACZA TO NIE TYLKO WODĘ, ALE TAKŻE TO, CO ZNAJDUJE SIĘ W NIEJ, NA POWIERZCHNI DNA ORAZ POD DNEM. Morza i oceany, a w szczególności morza szelfowe oraz strefy przybrzeżne oceanów, przestały już być własnością niczyją. ...
MOJA, TWOJA, NASZA STAROŚĆ
MAGDALENA FIKUS
Fot. Photo Disc WŚRÓD RÓŻNYCH WSPÓŁCZESNYCH TABU JEDNO ZADZIWIA: STAROŚĆ. NIE CHCEMY O NIEJ MÓWIĆ, ZA WSZELKĄ CENĘ ZACIERAMY OZNAKI STARZENIA SIĘ: SIWIZNĘ, ZMARSZCZKI... DLACZEGO SIĘ STARZEJEMY? CZY I JAK GENY DECYDUJĄ O STAROŚCI? KTO POWINIEN OTACZAĆ ...
ENERGETYCZNE DYLEMATY
ŁUKASZ A. TURSKI
MARTWIMY SIĘ, ŻE KLIMAT SIĘ OCIEPLA I WINIMY O TO PRZEDE WSZYSTKIM ENERGETYKĘ I SAMOCHODY. TYMCZASEM W ZASIĘGU RĘKI SĄ TECHNOLOGIE PRZYJAZNE ŚRODOWISKU, KTÓRYCH - NAJCZĘŚCIEJ Z BRAKU WIEDZY - PO PROSTU SIĘ BOIMY. Fot. Photo Disc Gdy mój poprzedni ...
ZABÓJSTWO CZY SAMOBÓJSTWO
TAIDA TARABUŁA
POWSZECHNIE UWAŻA SIĘ, ŻE LASY ZAMIERAJĄ Z POWODU KWAŚNYCH DESZCZÓW. JEŚLI JEST TO PRAWDĄ, TO DLACZEGO GINĄ GŁÓWNIE DRZEWA IGLASTE? Zamieranie drzew pod wpływem zanieczyszczeń powietrza nie jest problemem nowym, znane jest bowiem nauce od co najmniej ...
KOSMICZNY DESZCZ CZY MŻAWKA
ARKADIUSZ OLECH
17 LISTOPADA - JEŚLI DOPISZE POGODA - MOŻEMY BYĆ ŚWIADKAMI NIEZWYKŁEGO WIDOWISKA. Większość ludzi, którzy w nocy z 12 na 13 listopada 1833 roku spoglądali w niebo, była przekonana, że rozpoczął się Sąd Ostateczny. Trudno się temu dziwić, bowiem ...
BAJECZNE LATA AMERYKI
STEFAN BRATKOWSKI
Amerykańskie lata czterdzieste XIX wieku pewien zdegustowany pisarz nazwał kpiąco, a nawet pogardliwie "bajecznymi latami". Ale z dystansu czasu widać w nich coś zaiste baśniowo fantastycznego. A równie, ba, może jeszcze bardziej "bajeczne" ...
NIE ZAWSZE TAK JEST JAK SIĘ WYDAJE
X.RUT
Za Marka Aureliusza XII legion stacjonował w Panonii, ale większość czasu spędzał na północnym brzegu Dunaju, w bojach z Markomanami i Kwadami. W 172 (a może 174) roku wpadł w poważne tarapaty. Odcięty od źródeł wody pitnej, toczył zaciętą bitwę z Germanami ...
ROZGWIEŻDŻONE NIEBO - GWIAŹDZISTE NOCE
JAN MIODEK
W fascynujących Szkicach piórkiem Andrzeja Bobkowskiego znajduję dwa następujące wypowiedzenia: Patrzę w rozgwieżdżone niebo oraz Słoneczne dni i gwiaździste noce. Dlaczego w jednej z form wywiedzionych od gwiazdy mamy samogłoskę e, w drugiej zaś - ...
BAŁTYK W ROZUMIE
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Całość trwającego 35 minut filmu podzielono na cztery wyraźne bloki tematyczne. Po krótkim wstępie, w którym narrator ubolewa nad naszym (widzów) poziomem wiedzy o Bałtyku, rozpoczyna się część pierwsza, poświęcona geologicznej historii powstawania ...
JAK TO SIĘ ROBI W ICL
RYSZARD NIŻNIK
Duże firmy komputerowe, w tym ICL, rozpoczęły szeroko zakrojoną akcję, której naczelnym celem jest pomoc użytkownikom systemów komputerowych w bezpiecznym przekroczeniu bariery 2000 roku. Przede wszystkim wiele firm i producentów sprzętu komputerowego ...
NAUKOWY SZARLATAN
PIOTR STĘPIEŃ
Z uczuciem niesmaku przeczytałem fragment artykułu mgr Haliny Galery pt. Uczucia na wietrze w nr. 6/1998 "WiŻ", dotyczący Trofima Łysenki. Zupełnie nie rozumiem, jak można napisać o Łysence, że był badaczem, a następnie obszernie i bez żadnego ...
PIĘKNO, HISTORIA I ASTRONOMIA
BOGDAN MIŚ
1. TWARZE Wielu zastanawiało się nad istotą piękna ludzkiej twarzy. Przeprowadzono dziesiątki eksperymentów i wnioski z nich wydają się jednoznaczne: piękne to dla nas po prostu - w pewnym sensie - przeciętne... Ale nie w rozumieniu "pospolite, ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
"ERUDYTA LISTOPADA" Tak więc zaczęliśmy nową rundę w walce o tytuł "Erudyty roku 1999", która zakończy się w październiku 1999 roku. Tym razem, ponieważ konta "roczne" zostały przed miesiącem, zgodnie z regulaminem naszego ...
NIEBO ZA OKNEM
MICHAŁ RÓŻYCZKA
NIEBO NAD POLSKĄ W NOCY Z 1 NA 2 LISTOPADA O GODZ. 24:00 (TE SAME GWIAZDOZBIORY BĘDĄ WIDOCZNE 15 LISTOPADA O 23:00, 30 LISTOPADA O 22:00 I 15 LISTOPADA O 21:00) Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Ten "Puzeland" powstaje tuż przed wyjazdem naszej drużyny do Stambułu na 7. Mistrzostwa Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek. Wprawdzie impreza odbywa się w Turcji, ale łamigłówki przygotowują Japończycy. Postanowiłem nawiązać do tego, prezentując ...
WIĘKSZY NIŻ VOLTAIRE
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
W ostatnim roku XVIII wieku Alessandro Volta zbudował pierwszą baterię elektryczną, co było przełomem w poznawaniu elektryczności. Niewiele jednak brakowało, by historia badań w tej dziedzinie potoczyła się zupełnie inaczej. Lombardzki ród Volta był ...
GDY PIES WYJE I POHUKUJE SOWA
BOGDAN ŻURAWSKI
LISTA LUDOWYCH ZWIASTUNÓW ŚMIERCI I ZŁYCH WRÓŻB JEST DŁUGA. NIEMIECKI BADACZ PRZESĄDÓW LUDWIG STRACKERJAN PODSUMOWAŁ JĄ BARDZO CELNIE: ZAPOWIEDZI I OZNAK ŚMIERCI JEST TYLE, IŻ CZŁEK PRZESĄDNY MUSI ZACHODZIĆ W GŁOWĘ, DLACZEGO CIĄGLE JESZCZE ŻYJE. Wiele ...
ZMIERZYĆ DOBROBYT (Z RAPORTÓW ONZ)
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
CO ROKU ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH WYDAJE RAPORT O STANIE ROZWOJU SPOŁECZNEGO NA ŚWIECIE. W TEGOROCZNYM POLSKA ZNALAZŁA SIĘ NA 51 MIEJSCU. CZY JEST TO DOBRA POZYCJA? Od 1990 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych wydaje Raporty o rozwoju społecznym ...
NA SKRZYDŁACH METAFORY
BARBARA RISS
POZOSTAJE OBOK MIŁOSZA (I KSIĘDZA TWARDOWSKIEGO) NAJCHĘTNIEJ CZYTANYM POETĄ POLSKIM, A JEGO KSIĄŻKI - ODKĄD ZNÓW, PO 1989 ROKU, POJAWIŁY SIĘ W KSIĘGARNIACH - NIEODMIENNIE TRAFIAŁY NA LISTY BESTSELLERÓW, AŻ PO WYDANY TEJ WIOSNY TOM WIERSZY EPILOG ...
NIE ZGINĘŁA
PIOTR NIEDZIELA
W 1918 roku, po przeszło wiekowej niewoli, odrodziło się niepodległe państwo polskie. Za symboliczną datę odzyskania niepodległości przyjęto 11 listopada 1918 roku. Józef Piłsudski w parku belwederskim Jednak już wcześniej, w końcu października i w ...