Twoja wyszukiwarka

Styczeń 1999
POLSKIE INNOWACJE
EDWIN BENDYK EDWIN BENDYK
Jednym z warunków rozwoju gospodarki na współczesnym rynku jest jej innowacyjność, zdolność do modernizacji i wdrażania nowych technologii i produktów. Można to najdobitniej wykazać na przykładzie wielkich koncernów. Z ich laboratoriów każdego dnia trafiają ...
SERYJNE KRATERY
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Upadek komety Shoemaker-Levy 9 na powierzchnię Jowisza w 1994 roku był uważnie śledzony przez naukowców z całego świata. Na kolejnych ujęciach wydarzenia widać było, jak kometa rozpada się na części w polu grawitacyjnym planety, po czym spada w postaci ...
NEAR
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Sonda NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous) opuściła Ziemię 17 lutego 1996 roku na pokładzie rakiety Delta II. Półtora roku później (27.06.1997) przeleciała w odległości zaledwie 1200 km od planetoidy 253 Mathilde i dokładnie ją obfotografowała [patrz: ...
UKŁAD SŁONECZNY W SZWECJI
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Czy można zwiedzić Układ Słoneczny, nie ruszając się z Ziemi? Tak, już niedługo będzie można wybrać się na taką wycieczkę... do Szwecji. Powstaje tam największy na świecie model Układu Słonecznego - w skali 1:20 milionów. Środkiem modelu jest znajdujący ...
JURAJSKIE ODCHODY
PAWEŁ WERNICKI
Na filmie wszystko wygląda romantycznie - znakomity uczony bada DNA dinozaurów dzięki analizie zawartości układu pokarmowego prehistorycznych komarów, zatopionych w bursztynie. Jednak w realnym świecie uczeni uznają za bardziej obiecujące inne znalezisko: ...
NIEWINNA KŁÓTNIA RODZINNA ZAKOŃCZONA DOKTORATEM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Profesor John Kobza z Virginia Polyterrchnic Institute, wybierając się na zakupy, miał zwyczaj parkowania samochodu na pierwszym wolnym miejscu, jakie mógł znaleźć, podczas gdy jego małżonka była zdania, że bardziej popłaca upór i wybredność, bowiem ...
DLACZEGO TAK TRUDNO TRAFIĆ MUCHĘ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Odpowiedź na to nękające nas od dawna pytanie poznaliśmy wreszcie dzięki dociekliwości Michaela Dickinsona i jego współpracowników z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Używając miniaturowej komory wirtualnej rzeczywistości, odkryli oni, że muchy ...
VIAGRA OBRONI... NOSOROŻCE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Wielka popularność nowego leku przeciw męskiej impotencji, Viagry, stwarza nadzieje, iż jego rozpowszechnienie w Azji doprowadzi do spadku popytu na mielony róg nosorożca, uważany przez chińską medycynę ludową za cudowny lek podnoszący męskość....
OCZYWIŚCIE, KIEDY JEST TRZEŹWA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Pijane muchy, no cóż - "padają jak muchy". Badania zespołu dr Ulrike Heberlein z Gallo Center na Uniwersytecie stanu Kalifornia w San Francisco (centrum to finansowane jest przez rodzinę Gallo, posiadającą najsłynniejsze w Ameryce winnice), ...
ZEMSTA NATURY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
7 czerwca 1998 roku agencje prasowe doniosły: Szwajcarzy głosujący w niedzielnym referendum zdecydowaną większością głosów odrzucili propozycję przewidującą całkowity zakaz produkcji i patentowania genetycznie zmodyfikowanych zwierząt, roślin i innych ...
NIE TRZEBA BYĆ WARIATEM, BY WIERZYĆ W KOSMITÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak dowodzą statystyki, liczba Amerykanów przekonanych, że planetę naszą odwiedzili w przeszłości, bądź aktualnie odwiedzają, przybysze z innych cywilizacji (27%), jest wyższa niż liczba głosów oddanych w wyborach prezydenckichna Ronalda Reagana, George'a ...
CZY DOBRY SAMIEC LEPIEJ SKRZECZY?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Biolodzy ewolucyjni od dawna twierdzili, że w przyrodzie obowiązywać musi zasada "prawdy w reklamie" - te cechy samca, które przyciągają samice, powinny być skorelowane z jego "genetyczną wartością". By sprawdzić, czy samce ...
WYGLĄD MOŻE BYĆ ZWODNICZY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Michael Kalick, psycholog z Uniwersytetu stanu Massachusetts w Bostonie, dokonał obserwacji, których wyniki rzucają światło na racjonalność ludzkich romantycznych impulsów. Czy może na brak takowej... Ludzkie pary nie dobierają się oczywiście (na ...
SZCZUR BY SIĘ UŚMIAŁ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Szczury nie władają ludzkim językiem, ale mają z ludźmi wiele wspólnego. Na przykład śmieją się, kiedy się je łaskocze. Ich śmiech, jak odkrył niedawno prof. Jaak Panksepp z Uniwersytetu stanu Ohio w Bowling Green, jest dla nas niesłyszalny, bowiem ...
KALESONY BEZ PLUTONU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Czytelnicy zauważyli zapewne, że ostatnio panuje wielka moda na produkty "naturalne". Działając zgodnie z duchem czasu, australijskie czasopismo turystyczne "Wild" zamieściło niedawno, jak donosi "New Scientist", reklamę ...
CO POWIEDZIEĆ DZIECIOM?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Mary Spraker i Greg Studdard z Atlanty są szczęśliwymi rodzicami trojaczków płci żeńskiej. Mary i Greg mają także 9-letniego syna, który został przez nich zaadoptowany. Pewnego dnia jego biologiczna matka, której tożsamość była im znana, przedstawiła ...
NIAŃCZENIE PRZEDŁUŻA ŻYCIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
U gatunków naczelnych, wśród których obydwoje partnerów dzieli równo obowiązki rodzicielskie, samce i samice żyją tak samo długo - twierdzi John Allman z Kalifornijskiego Instytutu Technologii. U innych dłuższym życiem cieszy się płeć, której przedstawiciele ...
TOPOLE CZYSZCZĄ GLEBĘ
MAGDALENA PECUL
Topole są lubianymi drzewami ozdobnymi, ze względu na szybki wzrost często sadzonymi zwłaszcza w nowych osiedlach. Ich zalety jednak, jak się okazuje, nie ograniczają się do tego. Ostatnio nagrodzona przez American Society of Civil Engineers' Environmental ...
NIEBEZPIECZNE EMERYTKI
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Staruszki za kierownicą są groźniejsze niż ich mężowie, twierdzą specjaliści od motoryzacji z Francji i USA. Badania z wielu krajów wskazują, że najniebezpieczniejszymi kierowcami są młodzi mężczyźni mający 20- - 24 lata. Prawdopodobieństwo, że ...
W MAŁYM OBŁOKU MAGELLANA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Mały Obłok Magellana jest niewielką, nieregularną galaktyką leżącą w odległości 200 tys. lat świetlnych od Słońca (a więc tylko nieco dalej niż jego imiennik, Wielki Obłok Magellana). Oba obiekty znajdują się w pobliżu południowego bieguna nieba i z ...
RAFAEL I TYCJAN
PRZEMYSŁAW MROZOWSKI
Tylko do 18 stycznia w Zamku Królewskim w Warszawie można obejrzeć dwa światowej sławy arcydzieła malarstwa włoskiego renesansu: La Velata Rafaela i Wenus z Urbino Tycjana, pochodzące ze znakomitych zbiorów florenckich. Rafael, La Velata, około 1515 ...
KWAŚNA PERMSKA WODA
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Zespół amerykańskich geologów, kierowany przez Kathleen C. Benison z Central Michigan University, ustalił, że 270 mln lat temu, w okresie permskim, centralną część Ameryki Północnej zajmowało ogromne, słone i kwaśne jezioro. Fot. Internet W permie ...
ZMIERZCH EUROENTUZJAZMU?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Zdecydowana większość Polaków popiera wejście kraju do Unii Europejskiej, jednak w ciągu ostatnich dwóch lat poziom społecznej akceptacji dla integracji wyraźnie się obniżył. Obecnie chęć głosowania za przystąpieniem Polskido Unii w ewentualnym referendum ...
NAUKOWE STOLICE EUROPY
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Dokąd powinien udać się młody europejski naukowiec, by znaleźć najbardziej prężne i aktywne środowisko do swoich badań? Według analizy przeprowadzonej przez duńskich naukowców, Christiana Matthiessena i Annette Schwarz, zaprezentowanej na konferencji ...
ZŁOTO W WARSZAWIE
RYSZARD BOBROW
Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie ukazuje świat złotych przedmiotów, powstałych w ciągu blisko trzydziestu sześciu stuleci. To pierwsza okazja do poznania złotych kolekcji Muzeum, z których bywały prezentowane tylko nieliczne zabytki. Biżuteria, ...
DYSKI I UKŁADY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Październik minionego roku był wyjątkowo dobrym miesiącem dla badaczy układów planetarnych i dysków protoplanetarnych. Oprócz odkrycia kolejnych planet krążących wokół bliskich gwiazd, którego szczegóły nie zainteresują już chyba nikogo (nowa planeta ...
POWTÓRKA Z HISTORII?
MICHAŁ RÓŻYCZKA
JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH OSIĄGNIĘĆ MEDYCYNY XX WIEKU BYŁO OPANOWANIE WIELU GROŹNYCH CHORÓB ZAKAŹNYCH, KTÓRE DZIESIĄTKOWAŁY LUDNOŚĆ ŚWIATA. DZIŚ WŚRÓD NAJPOWAŻNIEJSZYCH ZAGROŻEŃ ZDROWOTNYCH ZNÓW ZNALAZŁY SIĘ BAKTERIE I WIRUSY. Nie chodzi tu tylko o nowe ...
ROK NEUTRIN
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
WYDARZENIA ZWIĄZANE Z NEUTRINAMI, TYMI NAJBARDZIEJ TAJEMNICZYMI SPOŚRÓD ZNANYCH CZĄSTEK ELEMENTARNYCH, TAK DALECE PRZYĆMIŁY INNE OSIĄGNIĘCIA W FIZYCE 1998 ROKU, ŻE MOŻNA GO ŚMIAŁO NAZWAĆ ROKIEM NEUTRIN. OKAZAŁO SIĘ, ŻE STOIMY W OBLICZU KRYZYSU W FIZYCE, ...
STULECIE ODKRYCIA POLONU I RADU
ANDRZEJ GORZYM
W ub. r. obchodziliśmy stulecie odkrycia polonu i radu. Z tej okazji w Polsce i na świecie odbywały się liczne konferencje, sympozja i uroczyste sesje naukowe; ukazało się też wiele publikacji - książek i artykułów poświęconych Marii Skłodowskiej-Curie ...
JAK OBRONIĆ PRZYRODĘ
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
ROK 1998 ZASŁUŻYŁ SIĘ DLA OCHRONY PRZYRODY NIE TYLE SKUTECZNYMI DZIAŁANIAMI, CO SPEKTAKULARNYM PODSUMOWANIEM STRAT. Niewielu dziedzinom człowiek poświęca tak mało wysiłku, jak ochronie różnorodnych form życia. Tymczasem współczesne gatunki wymierają ...
ŁATWIEJ, SZYBCIEJ, LEPIEJ
EDWIN BENDYK
W TECHNICE NIE WYSTARCZY MIEĆ DOBRY POMYSŁ. INNOWACJI DOKONUJE SIĘ PO TO, ABY JE WDROŻYĆ I WPROWADZIĆ NA RYNEK. Fot. Iridium W urzędach patentowych całego świata codziennie pojawiają się tysiące aplikacji ze zgłoszeniami nowych pomysłów. Większość ...
BIOTECHNOLOGIA, GENOMIKA I POLITYKA
MAGDALENA FIKUS
PO RAZ PIERWSZY NA ŚWIECIE BIOTECHNOLOGIA STAŁA SIĘ PRZEDMIOTEM OGÓLNONARODOWYCH DYSKUSJI, SWARÓW, BA, NAWET WIELOTYSIĘCZNYCH DEMONSTRACJI ULICZNYCH, CO DOPROWADZIŁO DO OGÓLNOKRAJOWEGO REFERENDUM. W Szwajcarii zorganizowała się pokaźna grupa lobbistów, ...
ARCHITEKCI ŚWIATA MOLEKUŁ
EDWIN BENDYK
W DYSCYPLINIE TAK ROZLEGŁEJ, JAK CHEMIA, NIEZWYKLE TRUDNO DOKONAĆ OBIEKTYWNEGO WYBORU NAJISTOTNIEJSZYCH DONIESIEŃ MINIONEGO ROKU. DLATEGO ZDECYDOWALIŚMY SIĘ OPISAĆ KILKA Z RÓŻNYCH JEJ DZIAŁÓW. KOSMOCHEMIA W marcu 1998 roku naukowcy pracujący w NASA ...
HIPERNOWE I MAGNETARY
STANISŁAW BAJTLIK
POTĘŻNE BŁYSKI PROMIENIOWANIA GAMMA FASCYNOWAŁY ASTRONOMÓW JUŻ OD 30 LAT. ZAGADKA ICH POCHODZENIA JEST DZIŚ BLISKA ROZWIĄZANIA. Jednym z najważniejszych dokonań astronomii, opisanych w ubiegłorocznym przeglądzie [patrz: Wszechświat jak nowy, "WiŻ" ...
NIECO CIEPLEJ
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
POGODA ZACHOWUJE SIĘ OSTATNIO TROCHĘ INACZEJ NIŻ ZWYKLE. CZY TO WŁAŚNIE PRZEDSMAK GLOBALNEGO OCIEPLENIA, CZY TYLKO NATURALNE FLUKTUACJE KLIMATU? Po latach kontaktu z filmami i książkami, a ostatnio także grami komputerowymi, w których ludzkość jednoczy ...
WZDŁUŻ AUTOSTRADY
RYSZARD NAGLIK
W ALEKSANDROWICACH POD KRAKOWEM, NA TERENIE PRZEZNACZONYM POD BUDOWĘ AUTOSTRADY, PRZEPROWADZONO BADANIA ARCHEOLOGICZNE NA SKALĘ NIESPOTYKANĄ W POLSCE NIEMAL OD ĆWIERĆWIECZA. ODSŁONIĘTO PRAWIE CZTEROHEKTAROWY KOMPLEKS OSAD, KTÓRE KOLEJNO POWSTAWAŁY W ...
ATAK BEZPOŚREDNI
RYSZARD NAGLIK
SPOŚRÓD WSZYSTKICH CHORÓB NOWOTWOROWYCH CHYBA NAJWIĘKSZY STRACH BUDZĄ GUZY MÓZGU. TYMCZASEM POJAWIA SIĘ CORAZ WIĘCEJ POMYSŁÓW, KTÓRE POZWALAJĄ SKUTECZNIE ZAATAKOWAĆ TAKŻE TE SPOŚRÓD NICH, KTÓRE DO NIEDAWNA WYMYKAŁY SIĘ WSZELKIEJ KONTROLI. Podobnie jak ...
SERCE PROSTO OD ŚWINI
TOMASZ ŁĘSKI
ZWIERZĘCE NARZĄDY I TKANKI BĘDĄ JUŻ ZA KILKA LAT RUTYNOWO WSZCZEPIANE DZIESIĄTKOM TYSIĘCY PACJENTÓW ROCZNIE. NAUKOWCY OSTRZEGAJĄ, ŻE GROZI TO WYBUCHEM GLOBALNEJ EPIDEMII. Świnie hodowane w brytyjskiej firmie Imutran tylko z pozoru w niczym nie różnią ...
SERAF CZY SERAFIN
JAN MIODEK
Opowieści chasydów Martina Bubera w tłumaczeniu Pawła Hertza to w oryginale Die Erzaehlungen der Chassidim (Zurych 1949). W pewnym fragmencie tej książki czytamy, że zmarły w roku 1826 Uri ze Strzelisk zwany był Serafem, a zaledwie parę linijek niżej, ...
BYLE INTERDYSCYPLINARNIE
X.RUT
Molierowski pan Jourdain niesłychanie się ucieszył, gdy mu powiedziano, że od maleńkości mówi prozą. Tak mu się podobało to słowo! A ponadto uważał, że proza to taki szlachetny gatunek wypowiedzi. Od czterdziestu lat z mniejszym (częściej) lub większym ...
TROCHĘ POWAZNIE, TROCHĘ REFLEKSYJNIE, TROCHĘ ŻARTOBLIWIE
BOGDAN MIŚ
TROCHĘ ŻARTOBLIWIE... 1. BOMBA A Pięćdziesiąt trzy z górą lata temu, w sierpniu 1945 roku, szóstego i dziewiątego, na dwa japońskie miasta, Hiroszimę i Nagasaki, spadły dwie bomby atomowe. Były to - na szczęście - jedyne w historii dwa przypadki ...
GALERIA PIĄTEGO KONKURSU ASTRONOMICZNEGO "WIEDZY I ŻYCIA"
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Obraz Moniki Łyko (bez tytułu) Zgodnie z pięcioletnią już tradycją przedstawiamy najciekawsze i najpiękniejsze fotografie wykonane przez uczestników Piątego Konkursu. Do fotografii dołączamy reprodukcję kolejnego obrazu Moniki Łyko. Sprawozdanie ...
GŁOWA DO GÓRY - STYCZEŃ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Z nowym rokiem zwiększamy objętość działu astronomicznego. Zgodnie z życzeniami Czytelników będziemy zamieszczać większą liczbę szczegółowych mapek nieba. Zmieni się też nieco szata graficzna wszystkich mapek (łącznie z okrągłą) i wzrośnie liczba oznaczonych ...
LORD KABEL
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Nazwisko Kelvina znane jest wielu ludziom, choćby ze względu na skalę termometryczną, którą ustanowił. Ten wybitny uczony nazywał się naprawdę William Thomsoni urodził się w Belfaście w 1824 roku. Jego ojciec James, profesor matematyki, był potomkiem ...
A JEŚLI OKSFORD...
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
UNIWERSYTET W OKSFORDZIE JEST JEDNYM Z TRZECH NAJSTARSZYCH NA ŚWIECIE. W UCZELNI POWSTAŁEJ W POCZĄTKACH NASZEGO TYSIĄCLECIA NADAL ŻYWO ROZWIJA SIĘ NAUKA I OKSFORD WCHODZI W TRZECIE MILENIUM, ZACHOWUJĄC WCIĄŻ SWOJĄ OPINIĘ JEDNEGO Z NAJLEPSZYCH UNIWERSYTETÓW ...
KTO KORZYSTA, KTO PŁACI?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
KONSUMPCJA DÓBR I USŁUG NA ŚWIECIE OSIĄGNĘŁA W ZESZŁYM ROKU WARTOŚĆ 24 BILIONÓW DOLARÓW, PRZEWYŻSZAJĄC SZEŚCIOKROTNIE WYDATKI Z 1975 ROKU ORAZ SZESNASTOKROTNIE WARTOŚĆ KONSUMPCJI ZANOTOWANĄ NA POCZĄTKU NASZEGO STULECIA. WYDANY PRZEZ ONZ W 1998 ROKU RAPORT ...
DŹWIĘKI Z PRZESZŁOŚCI
PRZEMYSŁAW WIELOWIEJSKI
Badania budowli ceremonialnych ze słynnego płaskowyżu Nazca w Peru przynoszą co roku ogromne ilości fragmentów ceramiki, wśród których z łatwością można wydzielić potłuczone fletnie. Zdaniem specjalistów z Misji Andyjskiej Instytutu Archeologii Uniwersytetu ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
PANI ANNA SZKARANDA "ERUDYTĄ STYCZNIA" 1999. NOWY ROK ZACZYNAMY OD NIESPODZIANKI... Najpierw o tej niespodziance. Mam nadzieję, że nie wezmą nam Państwo za złe, że nowy rok rozpoczniemy od drobnego odstępstwa od regulaminu naszego konkursu. ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Na mistrzostwach świata w rozwiązywaniu łamigłówek jest zawsze kilka trudnych i bardzo trudnych układanek. Na 7. Mistrzostwach w Stambule były cztery takie twarde orzechy. Dwa z nich znajdują się obok jako zadania dla wytrwałych (wyjątkowo zadanie to ...