Twoja wyszukiwarka

Marzec 1999
ZBURZONA TEORIA BURZ
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Analiza pomiarów z satelity FORTE, przedstawiona na konferencji American Geophysical Union w grudniu ub.r., wykazała, że ogromna liczba wyładowań atmosferycznych zachodzi w głębi chmur, gdzie nie są widoczne ani z powierzchni Ziemi, ani z kosmosu. Naukowcy ...
PRZEKLĘTE KOMÓRKI
EDWIN BENDYK
Stwierdzenie o coraz natrętniejszym wkraczaniu telefonów komórkowych do codziennego życia jest banałem. Dźwięki dzwonków telefonicznych dobiegają dziś z każdej strony. Słychać je w restauracjach, autobusach, podczas seansów kinowych i w toaletach. Na ...
BAZALTOWY POTOP...
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Może się okazać, że katastrofalne zmiany klimatu, uznawane za najbardziej prawdopodobną przyczynę występowania w historii Ziemi okresów masowego wymierania, miały zawsze to samo źródło -- wulkanizm. Wyniki uzyskane przez zespół brytyjskich i amerykańskich ...
CZY JEDNAK METEORYT
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Frank Kyte, geochemik z University of California w Los Angeles, twierdzi, że udało mu się znaleźć fragment pozaziemskiego obiektu, który obarcza winą za spowodowanie zagłady dinozaurów około 65 mln lat temu. Źródło: NASA W 1980 roku Luis Alvarez, ...
NEAR NIE ZBLIŻYŁ SIĘ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Sonda NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous) miała 10 stycznia wejść na orbitę wokół planetoidy Eros [patrz: Sygnały, NEAR, "WiŻ" nr 1/1999]. W grudniu ub.r. doganiała Erosa z prędkością około 3100 km/godz. 20 grudnia rozpoczęła pierwszą fazę ...
NOWY RODZAJ MAGNESÓW MOLEKULARNYCH
MAGDALENA PECUL
Niektóre sole nieorganiczne, przede wszystkim halogenki (chlorki, bromki itp.), tworzą struktury przestrzenne żywo przypominające postacie węgla: nawarstwione pseudografitowe arkusze, klatkowe twory podobne do fullerenów, a także nanorurki. Do tej grupy ...
BROŃ DLA POLSKIEGO OFICERA
BOGDAN MIŚ
Od pewnego czasu Wojsko Polskie jest wyposażane w nowy pistolet (fot. polewej), noszący nazwę WIST-94, skonstruowany przez WITU (Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia). WIST-94 - w odróżnieniu od swych poprzedników, dostosowanych do radzieckiego ...
DLACZEGO LIMONY PACHNĄ LIMONAMI
MAGDALENA PECUL
Zielone limony (owoce limety, Citrus aurantiifolia) nie są w Polsce owocami popularnymi. Pośrednio znamy je jednak doskonale, choć pewnie nie zdajemy sobie z tego sprawy - aromat limonów jest składnikiem coca-coli, 7-up i sprite'a, wielu innych napojów ...
KUP PAN KSIĘŻYC!
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Każdy może mieć na własność kawałek naszego naturalnego satelity. Wystarczy dać ogłoszenie w prasie i przygotować odpowiednią ilość gotówki. Uczyniwszy tak, agenci FBI udaremnili próbę sprzedaży okazu skały księżycowej za 5 mln dolarów. Ku ich zaskoczeniu ...
LECZNICZE WIELBŁĄDY
MAGDALENA KAWALEC
Wielbłądy mają wiele unikatowych cech, umożliwiających im przeżycie w ekstremalnych pustynnych warunkach; są też sprawy, z którymi zupełnie sobie nie radzą (np. nie potrafią przechodzić przez ucho igielne...). Wygląda jednak na to, że mogą być interesujące ...
SŁABY REFLEKS OCEANÓW
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Oceany nie nadążają z magazynowaniem zwiększonej ilości dwutlenku węgla, wydzielanego do atmosfery w wyniku działalności człowieka - tak twierdzi pięciu amerykańskich naukowców, autorów artykułu, jaki ukazał się niedawno w "Nature". Odkrycie ...
JUBILEUSZOWY PULSAR
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Pierwszy pulsar został odkryty w listopadzie 1967 roku w Mullard Radio Astronomy Observatory w Cambridge (Anglia). Przypomnijmy, że mianem tym określa się w astronomii szybko wirującą gwiazdę neutronową obdarzoną silnym polem magnetycznym, która jest ...
WYKRYWACZ BAKTERII
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Jak wykryć bakterie szybko, prosto i tanio? "Bioprocesor" skonstruowany przez brytyjskich naukowców (University of Wales) pozwala wykrywać, klasyfikowaći oceniać ilościowo bakterie dzięki poddaniu ich działaniu prądu elektrycznego (wytwarza ...
SWAS
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Start satelity SWAS, pierwotnie zaplanowany na 3 grudnia, odkładano dwukrotnie. Za trzecim razem całą sprawę wziął w swe ręce sam św. Mikołaj i w nocy z 5 na 6 grudnia 1998 roku Submillimeter Wave Astronomy Satellite (bo tak brzmi pełna nazwa SWAS-a) ...
TELESKOPY WZIĘTE
REDAKCJA
W ostatnich dniach grudnia 1998 roku gościliśmy w redakcji laureatów naszego Piątego Konkursu Astronomicznego. Teleskopy firmy Uniwersał, ufundowane przez naszą redakcję, trafiły zgodnie z informacją zamieszczoną w "WiŻ" nr 12/1998 w ręce członków ...
REZONANS NA SALI OPERACYJNEJ
REDAKCJA
Operacje mózgu wymagają doskonałych umiejętności technicznych, znajomości anatomii i szczególnych predyspozycji. Jednak nawet najlepszy fachowiec niewiele zdziała bez odpowiedniej diagnostyki. To od badania głowy rozpoczęła się kariera tomografii komputerowej, ...
HISTORIA ZAPISANA W TORFIE
MAGDALENA PECUL
Ołów, jeden z najwcześniej poznanych metali użytkowych (i pierwszy wytapiany z rud), odegrał w dziejach ludzkości istotną rolę. Starożytna i nowożytna historia odbija się wyraźnie w poziomie skażenia atmosfery ołowiem na przestrzeni wieków. Ostatnio ...
SŁOŃCE INACZEJ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Detektor Superkamiokande jest powszechnie znany jako urządzenie, które dostarczyło dowodów na to, że neutrina mają niezerową masę spoczynkową [patrz: Sygnały, Neutrina mają masę!, "WiŻ" nr 8/1998]. Mało kto wie jednak, że za jego pomocą można ...
KIEDY OCEANY ZACZĘŁY ODDYCHAĆ?
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Zaczynają się wyjaśniać przyczyny kambryjskiej eksplozji życia na Ziemi.Zdaniem D.E. Canfielda z Odense University w Danii, swobodny rozwój życiana naszej planecie nie był możliwy przed okresem kambryjskim, ponieważ w oceanach praktycznie nie było wolnego ...
ŻYWY DOWÓD EWOLUCJI
MAGDALENA FIKUS
Nowe osiągnięcie genomiki: w pełni poznany DNA Rickettsia prowazekii (Charles Kurland z zespołem, Uniwersytet w Uppsali) budzi zainteresowanie z dwóch powodów. Chodzi o pasożytnicze bakterie, które mogą żyć i mnożyć się tylko wewnątrz komórki gospodarza, ...
CZEKAJĄC NA POTOP
BOGDAN ŻURAWSKI
Jeśli rząd sudański zrealizuje plany budowy dwóch tam na Nilu, w Kadżbar i w Hamadab, zalane zostaną ogromne połacie Doliny Nilu między III a IV kataraktą. Na razie prace wstrzymują brak pieniędzy i drażliwe kwestie związane z umową o podziale wód Nilu ...
MIĘDZY DOMEM A PRACĄ
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Co stanowi treść naszego życia codziennego, czemu poświęcamy najwięcej czasu i energii? Jakiego rodzaju działaniom poświęcają się ludzie, których znamy, których spotykamy na co dzień? Pytania te ankieterzy CBOS-u zadali Polakom u schyłku PRL oraz po ...
PRZEGAPIONA SUPERNOWA
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Astronomowie z Max-Planck-Institut für Extraterrestrische Physik (MPE) w Garching koło Monachium odkryli ślady wybuchu supernowej, która rozbłysła około 700 lat temu w gwiazdozbiorze Żagli. W kronikach historycznych nie ma o niej wzmianki prawdopodobnie ...
KOTY I PSY WOLĄ BOGATYCH
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Domowe zwierzaki najwyraźniej źle znoszą pustki w kieszeni właścicieli. Choć wydaje się oczywiste, że ludzie niezamożni są mniej chętni do płacenia za weterynarza i bardziej wyszukane menu dla swoich podopiecznych, to jednak nie wszystko. W podsumowaniu ...
ŚMIERĆ I PODATKI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Dwie rzeczy, które w życiu są pewne - głosi amerykańskie porzekadło - to śmierć i podatki. Niedawne wyniki badań archeologicznych potwierdzają tę prawdę, nadając jej zarazem szacowną patynę. Jak ogłosił w grudniu na konferencji prasowej szef ...
ROK NIEDYSKRECJI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Prezydent Clinton nie był jedyną znaną osobistością, o której życiu prywatnym dowiedzieliśmy się w 1998 roku rzeczy, o jakich nasi rodzice nigdy z nami nie rozmawiali. O jego poprzedniku sprzed dwustu lat, Tomaszu Jeffersonie, plotkowano już w 1802 ...
WEGETARIAŃSKIE PSY ŻYJĄ DŁUŻEJ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Organizacja poświęcona ochronie praw zwierząt, PETA (People for the Ethical Treatment of Animals), ogłosiła w lecie wstępne wyniki sponsorowanych przez siebie badań, dowodzących, że nie tylko ludzie są zdrowsi i żyją dłużej, jeśli nie jedzą mięsa. ...
PSY I LUDZIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak dowodzi w swej nowej książce Ewoluujący mózg biolog John Allman,psy są rzeczywiście najlepszymi przyjaciółmi człowieka - a jeśli nie najlepszymi, to przynajmniej najstarszymi. Powołując się na niedawne badania mitochondrialnego DNA psów, przeprowadzone ...
REKORD ZŁEGO STYLU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak co roku, czasopismo "Philosophy and Literature" ogłosiło wyniki swego konkursu na najgorzej napisany fragment prozy. Tym razem lauretką jest wybitna uczona, profesor retoryki i literatury porównawczej z Berkeley, pani Judith Butler, którą ...
SIEWCY ŚMIERCI
IRENEUSZ NOWAK
BAKTERIE WĄGLIKA, SPREPAROWANE DO CELÓW BOJOWYCH, TO NIEPOZORNY, PRZYPOMINAJĄCY KAKAO, BRUNATNY PROSZEK. JEGO GARŚĆ, ODPOWIEDNIO ROZPYLONA, MOŻE ZABIĆ TYSIĄCE LUDZI. AMERYKANIE TWIERDZĄ, ŻE IRAK POSIADA SETKI KILOGRAMÓW TEJ STRASZLIWEJ BRONI. Spośród ...
ATAK Z POWIETRZA
JERZY LIWIŃSKI
W NOCY, 16 GRUDNIA 1998 ROKU, SIŁY ZBROJNE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I WIELKIEJ BRYTANII ZAATAKOWAŁY IRAK, ROZPOCZYNAJĄC OPERACJĘ "PUSTYNNY LIS". W JEJ TRAKCIE ZOSTAŁY UŻYTE PRZENOSZONE PRZEZ SAMOLOTY BOMBY KIEROWANE, WYSTRZELONO 415 POCISKÓW MANEWRUJĄCYCH ...
TANKOWANIE W POWIETRZU
JERZY LIWIŃSKI
Dobry samolot bojowy, oprócz "niewidzialności", musi charakteryzować się dużą siłą uzbrojenia i dalekim zasięgiem, co często stoi z sobą w sprzeczności. Daleki zasięg oznacza bowiem konieczność zabrania dużej ilości paliwa i ograniczenie ...
HIV W SIEDLISKU DUSZY
JERZY LIWIŃSKI
RUJNUJE SIŁY OBRONNE ORGANIZMU. DŁUGO MOŻE POZOSTAWAĆ W UTAJENIU, ALE KIEDY ZAATAKUJE, NIKT JESZCZE NIE POTRAFI GO POKONAĆ. WIRUS HIV. OTO MNIEJ ZNANE JEGO OBLICZE - JAKO NISZCZYCIELA LUDZKIEJ PSYCHIKI. Fot. PhotoDisc HIV lubi atakować komórki ...
TAJEMNICE KWAZARÓW
RAFAŁ MODERSKI
OD PRAWIE CZTERDZIESTU LAT KWAZARY FASCYNUJĄ ASTROFIZYKÓW. MIMO INTENSYWNYCH BADAŃ NADAL KRYJĄ W SOBIE WIELE ZAGADEK. Przez wiele stuleci astronomia rozwijała się głównie dzięki obserwacjom optycznym, dokonywanym początkowo po prostu nieuzbrojonym okiem, ...
WIELCY SPÓŹNIALSCY
ŁUKASZ ŁUCZAJ
WĘDRUJĄC NA WIOSNĘ PRZEZ LAS, WIDZIMY ROZLEGŁE DYWANY WIELOBARWNEGO KWIECIA, KTÓRE CZĘSTO NAGLE SIĘ URYWAJĄ. PRZEZ NASTĘPNE KILKASET METRÓW NIE NAPOTYKAMY ŻADNEJ Z KWITNĄCYCH ROŚLIN. PRZYCZYNY TEGO ZJAWISKA ZOSTAŁY DOPIERO NIEDAWNO WYJAŚNIONE. Wczesną ...
ILE CZŁOWIEKA W ZWIERZĘCIU
JOANNA KOMOROWSKA
W KTÓRYM MIEJSCU KOŃCZY SIĘ UMYSŁ ZWIERZĘCIA, A ZACZYNA PRAWDZIWIE LUDZKA ZDOLNOŚĆ DO ROZUMOWANIA I ODCZUWANIA? OKAZUJE SIĘ, ŻE WCALE NIE TAM, GDZIE SPODZIEWAŁABY SIĘ TEGO WIĘKSZOŚĆ Z NAS. Kiedy Nicolas de Malebranche wymierzył kopniaka kulącej się ...
EROS NAD NILEM
KAROL MYŚLIWIEC
STAROŻYTNY EGIPT ZNAMY Z PIRAMID, ŚWIĄTYŃ, DZIEJÓW POTĘŻNYCH FARAONÓW. MNIEJ WIEMY NATOMIAST O EROTYCE EGIPTU, ZARÓWNO TEJ W WYMIARZE BOSKIM, JAK I LUDZKIM. Świat Egipcjanina był kompozycją antytez, przeciwstawnych pojęć, których łączenie zapewniało ...
OSTATNIE IMPERIUM KOLONIALNE?
WOJCIECH STANISŁAWSKI
W OPUBLIKOWANYM PRZED MIESIĄCEM ARTYKULE CARSKA ROSJA ZOSTAŁA UZNANA ZA- NIETYPOWE CO PRAWDA - EUROPEJSKIE IMPERIUM KOLONIALNE. CZY ZWIĄZEK RADZIECKI MOŻNA OKREŚLIĆ MIANEM OSTATNIEJ POTĘGI TEGO TYPU? Rozpad wielkich, podnadnarodowych imperiów ...
RAJ WŚRÓD KSIĄŻEK
HENRYK HOLLENDER
NA WARSZAWSKIM POWIŚLU, W DZIELNICY, W KTÓREJ NIEWIELE OSTATNIO BUDOWANO, POJAWIŁ SIĘ NOWOCZESNY GMACH - NOWA BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA. JEST TO JEDNA Z NIELICZNYCH W OSTATNICH DZIESIĘCIOLECIACH WIELKICH INWESTYCJI W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM. Wejście ...
ŚWIAT WEDŁUG ALBERTA EINSTEINA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
NA POCZĄTKU XX WIEKU SKROMNY URZĘDNIK BIURA PATENTOWEGO W BERNIE OPRACOWAŁ TEORIĘ, KTÓRA RAZ NA ZAWSZE ZMIENIŁA NASZĄ WIZJĘ ŚWIATA. TEORIA TA NAZWANA ZOSTAŁA TEORIĄ WZGLĘDNOŚCI. W swoich pamiętnikach Leopold Tyrmand pisze, że wiek dwudziesty ukształtowany ...
KORSARZ
STEFAN BRATKOWSKI
Jeszcze przed końcem XIX wieku Ameryka wyszła na czoło gospodarki światowej. Poznaliśmy tu jej bankowych majstrów i - piratów. Jednym z nich zainteresujemy się bliżej, ponieważ z jego doświadczeń można się czegoś nauczyć i dzisiaj. Cywilizacja zmieniała ...
NIE TAK, NIE TAK, MÓJ SZLACHETNY
X.RUT
Rys. Grzegorz Szumowski I znów po dłuższej przerwie spotkałem się z panem S. Spóźniłem się nieco do kawiarni, gdzie byliśmy umówieni, jako że wyjątkowo zimna aura (skutek ocieplenia klimatu Ziemi?) nie sprzyjała perypatetycznej formie spotkania.Pan ...
PRECYZYJNE PRZYIMKI
JAN MIODEK
Gdy przed wrocławskim sympozjum specjalistów chorób żołądka i jelit, podczas którego miałem okolicznościowy wykład, przeglądałem numery specjalistycznego czasopisma "Gastroenterologia Polska" (gr. gaster - "żołądek", enteron- ...
MOCNE KARTY
A. BIGOR
W numerze 12/1998 "Wiedzy i Życia" napisał Pan o karcie Sound Blaster Live! Zrozumiałe jest dla mnie, że, będąc pod wrażeniem przestrzennego dźwięku, nie mógł uchronić się Pan od przejaskrawień, jakkolwiek... Nie ma czegoś takiego, jak "najmocniejsza ...
GENY A CHARAKTER. JAK SOBIE RADZIĆ Z GENETYCZNYM DZIEDZICTWEM? WIELCY FILOZOFOWIE - MINIATURY FILOZOFICZNE WSZECHŚWIAT STEPHENA HAWKINGA
MAGDALENA FIKUS JERZY KOWALSKI-GLIKMAN MICHAŁ RÓŻYCZKA
Wydawnictwo Amber, Warszawa 1997/1998. Na wielką filozofię składają się nie opasłe dzieła, ale wielkie myśli- pisze Jacek Hołówka we wstępie do jednej z książek wchodzących w skład Miniatur filozoficznych. To zdanie jest mottem serii niewielkich ...
NIEZWYKŁA WIEDZA
BOGDAN MIŚ
JAK TO DZIAŁA? Opowiem dziś - kolejny już raz - o ciekawym człowieku Internetu. Gdyby istniał tytuł "Postaci Sieciowej", to jemu należałby się bez wątpienia, i to z bardzo niskim numerem. Profesor Marshall Brain, bo o nim mowa, jest ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
TYTUŁ JEDZIE DO TYCH Miesięczna przerwa w publikacji wyników naszego konkursu, która - przypominam- była związana z koniecznością przyspieszenia przez redakcję produkcji poprzedniego numeru "Wiedzy i Życia", okazała się bardzo pożyteczna: ...
GŁOWA DO GÓRY - MARZEC
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Ustalanie strukturalnych wzorów chemicznych może być ciekawą łamigłówką-układanką, jeśli ograniczyć się tylko do geometrii. Na przykład: jak utworzyć cząsteczkę z trzech atomów węgla i sześciu atomów wodoru, pamiętając, że każdy węgiel ma cztery "rączki", ...
JĄKAŁA Z WYBORU
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Sławny fizyk i chemik Robert Boyle (1627-1691) urodził się w Lismore w Ulsterze, jako czternaste dziecko Richarda Boyle'a, który wywodził się z dawnego, ale ubogiego angielskiego rodu. Do Irlandii przybył w końcu XVI stulecia i tam dopiero dorobił ...
EUGENICZNA CHOINKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
W ubiegłym sezonie świątecznym Amerykanie zakupili około 35 mln świątecznych drzewek, zarówno jodeł, jak i najrozmaitszych odmian sosen i świerków. Już za parę lat jednak będą oni mogli nabyć genetycznie udoskonalone jodełki o poprawionych parametrach ...
NAJDROŻSZA MASZYNKA
DOMINIK HAMERA
...Zaintrygowała mnie wiadomość ze styczniowego numeru "Wiedzy i Życia", a mianowicie, że opracowanie nowej maszynki do golenia Mach3 kosztowało firmę Gillette ni mniej, ni więcej tylko 750 mln dolarów. Wartość ta wydaje mi się ostro przesadzona ...
PAMIĘTAJMY O STAROŚCI
CZESŁAW GŁAZOWSKI
Szanowni Państwo, piszę po lekturze dyskusji redakcyjnej o starości zamieszczonej w "WiŻ" nr 11/98. Jako jeszcze prawie pełnosprawny starzec chcę wyrazić żal, że dziennikarze tak mało mówią o strasznej niesprawności starych ludzi. Przecież ...