Twoja wyszukiwarka

Lipiec 1999
W TROSCE O NIEPEŁNOSPRAWNYCH
EDWIN BENDYK
Medyczne statystyki wskazują, że przeciętnie jedna na dziesięć osób jest niepełnosprawna. W większości przypadków chorzy ci mogliby normalnie funkcjonować i pracować, gdyby nie utrudnienia w poruszaniu się. Nawet jeśli otaczające chorą osobę środowisko ...
DESZCZÓWKI GORZKI SMAK
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Deszcz oczyszcza powietrze z wielu zanieczyszczeń, toteż dawno przestał być źródłem czystej wody, szczególnie w miastach. Najnowsze wyniki badań ostrzegają ponadto, że większość opadów w Europie zawiera duże ilości pestycydów i herbicydów. Normy zanieczyszczenia ...
T`AI CHI WALCZY Z NADCIŚNIENIEM
ARKADIUSZ MILLER
Od dawna wiadomo, że dzięki starożytnej sztuce medytacji i walki z Dalekiego Wschodu można na długo zatrzymać młodość oraz sprawność ciała i umysłu. Pewnym zaskoczeniem był jednak fakt, że obniża ona także ciśnienie tętnicze krwi, co zaobserwowali naukowcy ...
NA GRZYBKI...
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Radioastronomowie z Dominion Radio Astrophysical Observatory w Kanadzie, którzy prowadzą systematyczny przegląd nieba na falach emitowanych przez wodór międzygwiazdowy, zaobserwowali chmurę materii w kształcie grzyba. Przypomnijmy, że Słońce jest jedną ...
ZWIERCIADŁO AKUSTYCZNE
EDWIN BENDYK
Wielu badaczy marzy o lepszym wykorzystaniu praktycznym fal akustycznych. Urządzeniem wzbudzającym wielkie nadzieje jest zwierciadło akustyczne, zwane również "zwierciadłem odwracającym czas". Nowy impuls do prac nad zwierciadłem wniósł Mathias ...
NOWY SPOSÓB DETEKCJI GWIAZD BOZONOWYCH
JANUSZ OSARCZUK
Gwiazdy bozonowe narodziły się w umysłach astrofizyków ponad 30 lat temu. Ich ciągle jeszcze hipotetyczne istnienie wynika z teorii opisujących wczesne etapy ewolucji Wszechświata. Możliwe, iż - ukrywając się pod postacią ciemnej materii - stanowią ...
HAZARD W SIECI
BOGDAN MIŚ
W Australii powstało pierwsze na świecie oficjalne kasyno internetowe. W związku z tym, że kasyno istnieje jedynie "wirtualnie", jego rzeczywista fizyczna lokalizacja nie ma znaczenia, jest ono bowiem dostępne dla skomputeryzowanego hazardzisty ...
DŁUGIE PODRÓŻE SĄ NIEBEZPIECZNE
BOGDAN MIŚ
Do takiego wniosku doszła grupa lekarzy z Hospital Pasteur zajmująca się chorymi z zatorami płuc i zakrzepicą żył głębokich kończyn dolnych. Okazało się, że bardzo wielu z nich przed trafieniem do szpitala podróżowało samolotem, samochodem, pociągiem ...
ŚWIĄTYNIA OGNIA
BARBARA KAIM
Zoroastryzm to jedna z najstarszych z wyznawanych do dziś religii. Przyjmuje się, że działalność jej wielkiego proroka Zoroastry miała miejsce w połowie II tysiąclecia p.n.e. Jego dziełem była reforma i kodyfikacja wierzeń rozpowszechnionych wśród koczowniczych ...
GDZIE SPOCZYWA KAZIMIERZ PUŁASKI?
BOGDAN MIŚ
Negatywny wynik pierwszego testu genetycznego nie pozwolił na potwierdzenie przypuszczeń, że szczątki ludzkie, odkryte w swoim czasie w Savannah w USA, należą do generała Kazimierza Pułaskiego. Inicjator tych badań, amerykański historyk polskiego pochodzenia ...
WIĘCEJ POWIETRZA
EDWIN BENDYK
Opłaty ponoszone za energię cieplną skłaniają do szukania oszczędności. Jedną z metod jest zapobieganie wszelkim ubytkom ciepła. Osiągamy to, instalując m.in. nowoczesne, szczelne okna o niskiej emisji ciepła. Niestety, nadmierna szczelność ogranicza ...
TAŃSZE BANANY
EWA KOŁODZIEJAK-NIECKUŁA
Banany, po ryżu, pszenicy i mleku, są najwartościowszym pożywieniem. Zaledwie 10% z 86 mln ton światowej produkcji tych owoców trafia co roku na międzynarodowe rynki. Większość - wyprodukowana przez ubogich rolników Afryki, Azji i Ameryki Południowej ...
ILU BOGATYCH?
NATALIA SZCZUCKA-KUBISZ
Ile trzeba zarabiać, by być uważanym za osobę bogatą? Czy ludzie majętni doszli do swoich majątków uczciwą pracą, czy dorobili się na nieuczciwych interesach? Czy bogatych będzie w Polsce przybywać? Ankieterzy CBOS-u pytali Polaków o ich stosunek do ...
WARSZAWSKI KROMLECH
KAROL PIASECKI
Trwają wakacje, warto więc wybrać się na warszawskie Pole Mokotowskie, aby obejrzeć niecodzienną konstrukcję - kamienny krąg złożony z wielkich głazów narzutowych, który pojawił się tutaj w przeddzień tegorocznego Święta Ziemi. Kamienne kręgi, w ...
NADZIEJA DLA JODŁY
DOROTA DOBROWOLSKA
Jeszcze do niedawna w górskich i wyżynnych regionach kraju rosły lasy mieszane, których ważnym składnikiem była jodła pospolita. Gatunek ten obejmuje też swym zasięgiem tereny nizinne. W ostatnich dziesięcioleciach liczebność jodły nie tylko w polskich ...
JAK PRZECHYTRZYĆ Y2K
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Znana jest powszechnie opowieść o rabinie z Berdyczowa, który podróżował w piątek wieczorem i gdy zaczęło się ściemniać (czyli zbliżał się szabas, a z nim zakaz podróżowania), skinął ręką i sprawił cud - na lewo była sobota, na prawo była sobota, ...
GIGANTYCZNY MIKROB
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Choć brzmi to trochę jak "kolosalny krasnoludek", odkrycie największej znanej bakterii ma znaczenie, które wykracza poza trywialne kategorie wymiaru. Thiomargarita namibiensis (co w języku Cycerona oznacza "siarkowa perła z Namibii"), ...
RATUNEK DLA SPÓŹNIALSKICH?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Holendersko-japońskiemu zespołowi uczonych udało się wyizolować dwa białka, które odgrywać mogą zasadniczą rolę w synchronizacji naszego biologicznego zegara. Białka te, zwane cry1 i cry2, korygują, jak twierdzą badacze, nasze rytmy dobowe wraz ze ...
EWOLUCJA ŻYCZLIWOŚCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Uczonym rosyjskim, jak donosi dr Ludmiła Trut z Instytutu Cytologii i Genetyki w Nowosybirsku, powiódł się interesujący eksperyment. Dyrektor miejscowej doświadczalnej fermy srebrnych lisów dr Dymitr Bielajew podjął w 1959 roku próbę selekcji lisów ...
NAUKI (ŹLE) STOSOWANE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Podczas gdy większość przywództwa serbskich nacjonalistów w Bośni ma wykształcenie ironicznie zwane humanistycznym, Biliana Plavsić, która odczasu swego konfliktu z prezydentem Miloszeviciem uchodzi za polityka umiarkowanego, jest biologiem. Jako osoba ...
(PRAWIE) WIECZNY OGIEŃ
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Najdłużej nieprzerwanie palącym się ogniem znanym ziemskim naukowcom jest podziemny pożar złóż węgla w Nowej Południowej Walii w Australii. Pożar ten rozpoczął się prawdopodobnie od uderzenia pioruna ponad 2 tys. lat temu, kiedy żyła węglowa znajdowała ...
ILE JESZCZE POTWORÓW?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jeśli Charles Paxton z Uniwersytetu Oksfordzkiego nie myli się w swych rachunkach, głębiny oceanów kryją jeszcze 47 nieznanych "morskich potworów". Paxton nie jest żadnym prorokiem czy jasnowidzem, tylko biologiem morza, który do swych prognoz ...
MACIERZYŃSTWO PODNOSI INTELIGENCJĘ (MYSZY)
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Neuropsycholodzy Craig Kinsley i Kelly Lambert, badając zmiany zachodzące w mózgu ciężarnych i karmiących myszy, odkryli, że - przynajmniej u zwierząt laboratoryjnych - macierzyństwo stanowi bodziec dla intensywnego rozwoju intelektualnego. ...
LATO CORAZ DŁUŻSZE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Efekt cieplarniany musi działać, bo wiosna przychodzi w nasze strony coraz wcześniej, a jesień coraz później. Anette Menzel i Peter Fabian, biolodzy z Uniwersytetu Monachijskiego, przeanalizowali dane zebrane przez sieć międzynarodowych ogrodów fenologicznych, ...
WRÓŻENIE Z PLAM
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Pier Corbyn, przedsiębiorczy i bogaty Brytyjczyk, który w 1991 roku założył własną firmę prognostyczną rywalizującą z państwowym urzędem meteorologicznym, wprawia w zakłopotanie naukowy establishment. Corbyn twierdzi, że odkrył metodę pozwalającą dokonywać ...
NIE DRAŻNIĆ KOSMITÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Jak doniósł kanadyjski "National Post" z 26 lutego 1999 roku, dwóch uczonych zatrudnionych w kanadyjskim departamencie obrony, Yvan Dutil i Stephane Dumas, wystosowało list do premiera kraju Jeana Chretiena z ostrzeżeniem, że wysyłane w przestrzeń ...
STRASZYĆ CZY USPOKAJAĆ?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Przedstawiciele amerykańskiej administracji, John Koskinen i Edward Kelley, odpowiedzialni za zapobieżenie katastrofie, jaką spowodować może komputerowy "wirus milenijny", czyli Y2K, mają nie lada problem. Jeśli nie zademonstrują wystarczającego ...
NAJEŚĆ SIĘ BAKTERII
MAGDALENA KAWALEC
KAŻDY Z NAS BOI SIĘ BAKTERII - KOJARZĄ NAM SIĘ RACZEJ Z CHOROBAMI NIŻ PRODUKCJĄ JOGURTÓW CZY SERÓW. Już w 1908 roku jeden z pionierów mikrobiologii i noblista Eliasz Miecznikow zauważył, że "dobre bakterie" zwalczają zakażenia powodowane ...
MIKROSKOPIJNI TRUCICIELE
TOMASZ ŁĘSKI
POMIMO OGROMNEJ POPRAWY STANU HIGIENY W OSTATNIM PÓŁWIECZU ZABÓJCZE ZARAZKI WCIĄŻ CZYHAJĄ NA NAS W POŻYWIENIU. CHOCIAŻ NIEKTÓRE MIKROBY ZNIKŁY NIEMAL CAŁKOWICIE, NIESPODZIEWANIE POJAWIŁY SIĘ INNE, DOTĄD NIEZNANE. Bakterie otaczają nas zewsząd, są ...
WIELKI SKOK
EDWIN BENDYK
Człowiek w białym skafandrze nieporadnie zstępuje po stopniach metalowej drabinki. Jeszcze jeden krok i dotyka twardego gruntu. Odwraca się i mówi do setek milionów ludzi obserwujących go napięciem na ekranach telewizorów: dla człowieka to mały krok, ...
Z KSIĘŻYCA NA ZIEMIĘ
EDWIN BENDYK
W KOSMOSIE PANUJĄ EKSTREMALNE WARUNKI - WYSOKA PRÓŻNIA, OLBRZYMIE WAHANIA TEMPERATUR, STAN NIEWAŻKOŚCI. WARUNKOM TYM MUSZĄ SPROSTAĆ LUDZIE, POJAZDY I INSTRUMENTY BADAWCZE. BYŁOBY TO NIEMOŻLIWE BEZ ZASTOSOWANIA NOWYCH TECHNOLOGII, OPRACOWYWANYCH SPECJALNIE ...
WEGETARIANIE NA START
EDWIN BENDYK
JEŚLI KTOŚ CHCIAŁBY SPRÓBOWAĆ, TO WŁAŚNIE TERAZ, W PEŁNI LATA, KIEDY NIE BRAKUJE WARZYW I OWOCÓW, A MY, WOLNI OD STRESÓW, ODDAJEMY SIĘ WAKACYJNEJ PRZYGODZIE. Rys. Julian Bohdanowicz Warto wybrać wegetarianizm - stwierdzono po raz pierwszy 3 lata ...
LATAJĄCE RADARY
JERZY LIWIŃSKI
JEŻELI GDZIEŚ W ŚWIECIE ROBI SIĘ GORĄCO, TAM Z PEWNOŚCIĄ SĄ JUŻ SAMOLOTY Z CHARAKTERYSTYCZNYM TALERZEM NAD KADŁUBEM. TAKA MASZYNA MOŻE NADZOROWAĆ OBSZAR WIELKOŚCI POLSKI. Fot. Boeing Pomysł umieszczenia stacji radiolokacyjnej na pokładzie samolotu ...
TESTY - ZA I PRZECIW
WŁODZIMIERZ ZIELICZ
CORAZ CZĘŚCIEJ KANDYDACI NA STUDIA, ZAMIAST PRACOWICIE ZAPEŁNIAĆ KARTKI PAPIERU EFEKTAMI POSIADANEJ WIEDZY BĄDŹ POPISYWAĆ SIĘ NIMI PRZED KOMISJĄ, W SZALEŃCZYM TEMPIE ZAKREŚLAJĄ ODPOWIEDNIE "OKIENKA" NA SPECJALNIE PRZYGOTOWANYCH FORMULARZACH. Testy ...
MIASTO BEZ IMIENIA
RENATA FARON
MACHU PICCHU TO JEDNO Z NAJPIĘKNIEJSZYCH MIEJSC W PERU. SWYMI TAJEMNICZYMIRUINAMI I WSPANIAŁYMI GÓRSKIMI PEJZAŻAMI OD DAWNA PRZYCIĄGAŁO POSZUKIWACZYPRZYGÓD I BADACZY STAROŻYTNYCH KULTUR; OSTATNIO DO JEGO OBEJRZENIA ZAPRASZAJĄI POLSKIE BIURA PODRÓŻY, ...
JAK TO SIĘ PISZE?
BRONISŁAW JAKUBOWSKI
KAŻDY JĘZYK ULEGA ZMIANOM. EWOLUUJE JEGO SYSTEM FONOLOGICZNY, ZACIERA SIĘ PIERWOTNA BUDOWA WYRAZÓW, ZMIENIA SIĘ SKŁADNIA ZDANIA, STYLISTYKA I ZNACZENIE SŁÓW. NAJBARDZIEJ OPORNA NA ZMIANY JEST ORTOGRAFIA. Czy normy ortograficzne w ogóle są potrzebne? ...
WARSZAWSKI ZEGAR
ALEKSANDRA A. GIEJSZTOWT
KAŻDY POLAK DOSKONALE WIE, ŻE CODZIENNIE W PROGRAMIE I POLSKIEGO RADIA W POŁUDNIE NADAWANY JEST HEJNAŁ Z WIEŻY MARIACKIEJ W KRAKOWIE. NATOMIAST NIEWIELE OSÓB ORIENTUJE SIĘ, ŻE KAŻDEGO DNIA W TYM SAMYM PROGRAMIE PÓŁNOC WYBIJA ZEGAR Z WIEŻY ZAMKU KRÓLEWSKIEGO ...
SIŁA SŁOWOTWÓRCZEJ ANALOGII
JAN MIODEK
SIŁA SŁOWOTWÓRCZEJ ANALOGII Na jednym ze straganów wrocławskich pojawiło się ostrzeżenie skierowane do klientów: Towar pomacany należy do macanta. Trudno go nie traktować w kategoriach językowego dowcipu czy nawet groteski. A przecież jego twórca z ...
DLACZEGO COŚ PĘKA?
ŁUKASZ A. TURSKI
NIE KAŻDE PĘKNIĘCIE GROZI KATASTROFĄ. FIZYCY POTRAFIĄ DOKŁADNIE OKREŚLIĆ WARUNKI ZAGRAŻAJĄCE KONSTRUKCJI, A PRZEDE WSZYSTKIM - PROJEKTOWAĆ BEZPIECZNIE. Gdy pisałem artykuł o pożytkach płynących z nauki o sprężystości materiałów [patrz: Dlaczego ...
NIEZNANI KREWNI MCHÓW
KATARZYNA BUCZKOWSKA EWA CHUDZIŃSKA
WĄTROBOWCE - NIEPOZORNE I CZĘSTO NIE ODRÓŻNIANE OD MCHÓW - PRZYGOTOWUJĄ GRUNT DO ZASIEDLENIA PRZEZ INNE ROŚLINY. ICH URODA I RÓŻNORODNOŚĆ ZWYKLE UCHODZĄ NASZEJ UWADZE. Wątrobowce często porastają podstawy pni drzew Fot. Andrzej Keczyński Nazwę ...
W POSZUKIWANIU NIEWIDZIALNEGO
JANUSZ OSARCZUK
CZY W CIEMNYM POKOJU MOŻNA ZOBACZYĆ CZARNEGO KOTA? WYDAJE SIĘ, ŻE ODPOWIEDŹ NA TO PYTANIE JEST JEDNOZNACZNIE NEGATYWNA. W ASTRONOMII ZDARZAJĄ SIĘ JEDNAKWYJĄTKI... Kiedy 21 września 1993 roku w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika w Warszawie ...
LISTEK FIGOWY
X.RUT
Rys. Grzegorz Szumowski Na pewnej sylwestrowej prywatce w 1959 roku w Moskwie (wiem to z całkowicie wiarygodnego źródła) stanął zakład, czy przed upływem następnego dziesięciolecia człowiek postawi stopę na powierzchni Księżyca. Amerykański program ...
WIELCY SPÓŹNIALSCY RAZ JESZCZE
STANISŁAW KUCHARZYK
W numerze marcowym "Wiedzy i Życia" przeczytałem artykuł pana Łukasza ŁuczajaWielcy spóźnialscy. Jest to niezły przykład popularyzowania wiedzy przyrodniczej,jednak zakradły się tam pewne nieścisłości. Sztandarowym przykładem wędrówek roślin ...
PODZIWIAJMY ZAĆMIENIE
ROBERT BODZOŃ
W "WiŻ" nr 2/1999 ukazał się artykuł pt. Szykujmy się na zaćmienie, opisujący przebieg zaćmienia Słońca na terenie Europy 11 sierpnia br. Zjawisko to będzie niewątpliwie astronomicznym przebojem roku i dlatego do jego obserwacji przygotowują ...
ROMANTYZM W MUZYCE
BOGDAN MIŚ
Przyznam, że jestem niezbyt przychylny klasycznym programom multimedialnym. Z reguły są one nastawione na odbiorcę dość prymitywnego czy leniwego umysłowo - takiego, któremu brnięcie przez słowo pisane przychodzi z trudem, a w każdym razie bez przyjemności, ...
NIEPOSPOLITE UMYSŁY UMYSŁ NA NOWO ODKRYTY
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
UMYSŁ NA NOWO ODKRYTY. John R. Searle. Przełożył Tadeusz Baszniak.PIW, Warszawa 1999. Czym jest nasz umysł i jak się ma do materialnego ciała? W nowożytnej tradycji filozoficznej istnieją dwie diametralnie różne odpowiedzi na to pytanie. Wyznawcy ...
SIEĆ W LICZBACH
BOGDAN MIŚ
Znalazłem kolejne wspaniałe miejsce w Sieci! Napisałem to zdanie i... trochę przyhamowałem entuzjazm. W końcu, nie każdy - tak jak ja - przepada za liczbami, statystykami i wykresami, choć jedynie one - o czym jestem głęboko przekonany - ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
"ERUDYTĄ LIPCA" ZOSTAJE PAN GRZEGORZ BEDNARCZYK Z KRAKOWA Mamy w tym miesiącu rzadki (bo zdarzający się raz w roku) zbieg okoliczności: tabela wyników w konkursie o tytuł "Erudyty miesiąca" pokrywa się dokładnie z tabelą współzawodnictwa ...
GŁOWA DO GÓRY - LIPIEC
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
Wiele łamigłówek labiryntowych polega nie na przechodzeniu przez labirynt lub wychodzeniu zeń, lecz na szukaniu w nim drogi, po której... można sobie pochodzić w kółko. Zapewne labirynt jest tak interesujący, że nie chce się go opuszczać albo całkiem ...
KRZESŁO Z NIEBA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
Kiedy Antoine Gay, sędzia z miasteczka St. Léonard w departamencie Haute-Vienne, zakupił pobliską posiadłość o nazwie Lussac, postanowił podkreślić swoją pozycję, wzbogacając tą nazwą swe nazwisko, by się wyróżniać spośród mniej majętnych przedstawicieli ...