Twoja wyszukiwarka

Wrzesień 1999
ŚLAD SUPERNOWEJ
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na Ziemi znaleziono pierwiastki wytworzone kilka milionów lat temu we wnętrzu masywnej gwiazdy, która zakończyła życie, wybuchając jako supernowa. Wybuchy supernowych obserwowano dotychczas niemal wyłącznie jako silne rozbłyski (najjaśniejsze z supernowych ...
WIRTUALNY REJS
BOGDAN MIŚ
Zdalnie sterowany jacht - prawdziwy, lecz z wirtualną załogą - płynie zportu Bayona w Hiszpanii do Wilhelmshaven w Niemczech. Plan rejsu opracowanow szczecińskiej Wyższej Szkole Morskiej. Źródło: Internet Trimaran "Relationship" ...
KOLEJNA REKORDOWA LICZBA PIERWSZA
BOGDAN MIŚ
W pierwszych dniach lipca oficjalnie potwierdzono odkrycie kolejnej rekordowo wielkiej liczby pierwszej, zgłoszone 1 czerwca przez zespół w składzie Nayan Hajratawala, George Woltman, Scott Kurowski i inni. Rekordową liczbą jest 2697259321. Ma ona ponad ...
BIOLOGIA KOMÓRKI
REDAKCJA
Grzegorz Nalepa, autor wydanej w ub.r. przez wydawnictwo Prószyński i S-ka znakomitej multimedialnej Biologii komórki, prowadzi świetną witrynę internetową pod tą samą nazwą. Jest ona dostępna pod adresem http://www.wiedzaizycie.pl. Można w niej znaleźć ...
SYTY GŁODNEGO...
EDWIN BENDYK
Mądrość przysłowia Syty głodnego nie zrozumie zrozumiało kierownictwo koncernu samochodowego Ford. Otóż z badań wynika, że wiele samochodów kupują ludzie w podeszłym wieku. Zwłaszcza bogatsi emeryci mają całkiem młodzieńcze fantazje i lubią np. jeździć ...
GROBOWCE Z SIPAN
JANUSZ WOŁOSZYN
Już od 16 września br. odwiedzający Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie będą mieli niezwykłą okazję obejrzeć bogatą kolekcję wiernych kopii wspaniałych dzieł sztuki złotniczej, odsłoniętych w trakcie badań wykopaliskowych w Sipán. Stanowisko to, ...
BEZTLENOWI METANOŻERCY Z GŁĘBIN
ANDRZEJ PIEŃKOWSKI
Połączenie warsztatu mikrobiologów i geochemików pozwoliło uzyskać dowody na istnienie beztlenowych archebakterii, które żywią się metanem. Analiza fragmentów genomu tych organizmów wskazuje, że odkryto właśnie zupełnie nową grupę archebakterii, która ...
NAGRODA DLA BIOLOGÓW EWOLUCYJNYCH
JANUARY WEINER
Szwedzka Akademia Nauk przyznała nagrodę Fundacji Crafoordów za rok 1999 - prestiżowe wyróżnienie w dziedzinach nie objętych Nagrodami Nobla - za osiągnięcia w teoretycznej biologii ewolucyjnej. Laureatami zostali: John Maynard Smith z Uniwersytetu ...
GŁODZENIE RAKA - CIĄG DALSZY
JANUARY WEINER
Pisaliśmy już o nowej, obiecującej metodzie walki z rakiem polegającej na odcięciu dopływu substancji odżywczych do guza przez zablokowanie naturalnej drogi zaopatrzenia, czyli zablokowanie wzrostu naczyń krwionośnych [patrz: Zagłodzić raka, "WiŻ" ...
NOWE WIELKIE TELESKOPY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
W pierwszej połowie br. ukończono kolejne wielkie inwestycje astronomiczne.Na szczycie wygasłego wulkanu Mauna Kea na wyspie Hawaii stanęły dwa teleskopyo średnicy ponad 8 m. Pierwszy z nich został zbudowany przez Japończyków,którzy nadali mu nazwę Subaru ...
CZYŻBY KOLEJNY ROK NEUTRINO?
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN
Jednym z najważniejszych odkryć ub.r. w dziedzinie fizyki było zaobserwowanie w detektorze Super-Kamiokande, położonym niedaleko Tokio, tzw. oscylacji neutrin, czyli przechodzenia jednego rodzaju tych tajemniczych cząstek w drugi [patrz: Rok neutrin, ...
CHŁODZIARKA W SIECI
EDWIN BENDYK
Fot. Archiwum Niedawno koncern NCR zaprezentował kuchenkę mikrofalową, która pełni funkcję terminala internetowego. Nie wszyscy jednak muszą uznawać potrawy odgrzewane w tego typu urządzeniu, co nie znaczy, że nie chcą korzystać z zasobów globalnej ...
CHARYZMATYCZNE GENY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Uczeni kanadyjscy z uniwersytetów Zachodniego Ontario i Brytyjskiej Kolumbii zakończyli niedawno pierwszy etap badań w dziedzinie genetyki wodzostwa, które potwierdziły dobrze znany wszystkim monarchom fakt, że zdolności przywódcze są wyraźnie dziedziczne. ...
HORMONY PAMIĘCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Do niedawna powszechne było przekonanie, że utrata pamięci z wiekiem jest naturalnym przejawem procesu starzenia. Okazuje się, że nie zawsze. Nowe badania przeprowadzone przez uczonych w Oregon Health Sciences University wykazały, że pamięć 80-letnich ...
WYBREDNE OCELOTY
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Badacze z ogrodu zoologicznego w Dallas, poszukując zapachu, który byłby pociągający lub odstręczający dla ocelotów - i mógłby zostać użyty dla trzymania tych rzadkich kotów z dala od autostrad i innych niebezpiecznych miejsc - postanowili ...
KRYPTOGRAFIA BIOLOGICZNA?
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Carter Bancroft i jego współpracownicy ze szkoły medycznej Mount Sinai w Nowym Jorku donieśli w "Nature", że opracowali metodę kodowania tajnych informacji w sekwencjach DNA, które każdy szpieg może łatwo ukryć w dowolnej komórce swego ciała ...
KAWA DOBRA NA KAMIENIE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Szukajcie a znajdziecie. Kawa, jak większość płynów, których spożycie dostarcza konsumentom przyjemnych doznań, uchodzi powszechnie wśród medycznie uświadomionych ludzi za jedną z trucizn przybliżających (obok soli, masła i cukru) zagładę ludzkości. ...
PŁEĆ MÓZGU
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Ruben C. Gur, neurofizjolog z Uniwersytetu Stanu Pennsylvania, ogłosił w majowym numerze "Journal of Neuroscience" swe odkrycie, które rzuca nowe światło na odwieczną i kontrowersyjną kwestię - dlaczego kobiety myślą inaczej niż mężczyźni. ...
JOIE DE VIVRE
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Aby ocenić ryzyko zarażenia się chorobami wenerycznymi, na jakie wystawieni są Kanadyjczycy podróżujący po świecie, dwa szpitale - St. Luc w Quebec City i Toronto General - podjęły projekt badawczy, w trakcie którego pytano niektórych, czy ...
PIERWSZY POCAŁUNEK
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Uczeni ustalili, że przeciętny pocałunek trwa około 45 s, że zaangażowane są weń 34 mięśnie twarzy i powoduje on chemiczne zmiany w tzw. ciele migdałowatym. Nie są jednak w stanie wyjaśnić, dlaczego czynność ta sprawia ludziom przyjemność. Problem ...
KOŚĆ SŁONIOWA PRZYCZYNĄ PLAGI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
Europejskie średniowiecze zapoczątkowane zostało wielką zarazą, która zdziesiątkowała Europę. Choć zawsze podejrzewano, że dżuma dotarła na nasz kontynent z Afryki, nie było jednoznacznych dowodów wskazujących na jej źródło. Ostatnio jednak dr Mark ...
PŁYWAJĄCE LOTNISKA
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
WSPÓŁCZESNY LOTNISKOWIEC TO POTĘŻNA BAZA LOTNICZA LICZĄCA OKOŁO 6 TYS. ŻOŁNIERZY I PONAD 80 SAMOLOTÓW. TAKIEJ SILE OGNIA MOGĄ SIĘ PRZECIWSTAWIĆ TYLKO NIELICZNE PAŃSTWA. Fot. McDonnell Douglas Pierwszego udanego startu samolotem z pokładu okrętu (krążownika ...
UCIEC ŚMIERCI
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
PODCZAS TEGOROCZNEGO SALONU LOTNICZEGO WE FRANCJI DWAJ ROSYJSCY PILOCI KATAPULTOWALI SIĘ 45 M NAD ZIEMIĄ I WYLĄDOWALI BEZ SZWANKU. Fot. British Aerospace Na paryskim lotnisku Le Bourget 12 czerwca br. rosyjski samolot wielozadaniowySu-30MK "kręcił" ...
NA TROPACH FANTOMÓW
KRZYSZTOF SZYMBORSKI
JAK TO SIĘ DZIEJE, ŻE WYRWANY ZĄB LUB AMPUTOWANA RĘKA NADAL BOLĄ TAK, JAKBY RZECZYWIŚCIE ISTNIAŁY? Fot. PhotoDisc W języku neurologii fantom to odczuwanie części ciała lub narządów wewnętrznych, usuniętych chirurgicznie lub utraconych w wypadkach. ...
ŻONGLOWANIE ATOMAMI
ANDRZEJ WAWRO
CZY ZA POMOCĄ DRUTU MOŻNA MANIPULOWAĆ POJEDYNCZYMI ATOMAMI? PYTANIE TO MOGŁOBY SIĘ WYDAWAĆ ABSURDALNE, GDYBY NIE WYNALEZIONO SKANINGOWEGO mikroskopu tunelowego. Fot. VG Microtech Potrzeba miniaturyzacji popycha nas poza granice mikrotechnologii. ...
EDUKACYJNA REWOLUCJA
WŁODZIMIERZ ZIELICZ
NASZEMU SYSTEMOWI EDUKACJI POTRZEBNE SĄ ZMIANY. CZY JEDNAK MUSZĄ BYĆ TAKIE, JAKIE OD WRZEŚNIA ZACZNĄ SIĘ W SZKOŁACH, I W TAKI SPOSÓB PRZEPROWADZANE? OTO, CO O TYM MYŚLI NAUCZYCIEL JEDNEGO Z LICEÓW. Wspólnie z uczonymi uniwersyteckimi [specjaliści od ...
OKUPACYJNA CODZIENNOŚĆ
KATARZYNA GRACZYKOWSKA
LATA WOJNY I OKUPACJI HITLEROWSKIEJ TO CZAS PEŁEN DRAMATYCZNYCH WYDARZEŃ. Z 35 MLN MIESZKAŃCÓW POLSKI ZGINĘŁO OKOŁO 6 MLN; 5 708 TYS. STANOWIŁA LUDNOŚĆ CYWILNA. JAK WYGLĄDAŁO WÓWCZAS CODZIENNE ŻYCIE PRZECIĘTNEGO CZŁOWIEKA - CO JADŁ, JAK SIĘ UBIERAŁ, ...
OD PRUSAKA DO HITLERA
ALEKSANDER STROJNY
KARYKATURĘ MOŻNA ZNAKOMICIE WYKORZYSTAĆ W NAUCE HISTORII I POLITOLOGII. ALE MOŻE TEŻ PEŁNIĆ FUNKCJE PROPAGANDOWE, CZEGO PRZYKŁADEM SĄ KARYKATURY NIEMCÓW W POLSKIEJ PRASIE OKRESU MIĘDZYWOJENNEGO. Twórcy karykatury najchętniej odzwierciedlają w niej problemy ...
CYGAŃSKA DROGA
RENATA HRYŃ-KUŚMIEREK
POWSZECHNA OPINIA O CYGANACH JEST TAKA, ŻE SĄ BRUDNI, KRADNĄ, OSZUKUJĄ,ALE PIĘKNIE TAŃCZĄ I ŚPIEWAJĄ ORAZ KOCHAJĄ SWOJE DZIECI. TAK PRZYNAJMNIEJWYNIKA Z RÓŻNYCH SONDAŻY I ANKIET. A WIĘC Z JEDNEJ STRONY NIECHĘĆ, Z DRUGIEJ- NA FESTIWALACH FOLKLORU ...
FED - NA KONIEC ŚWIATA
STEFAN BRATKOWSKI
SYSTEM REZERWY FEDERALNEJ, FEDERAL RESERVE SYSTEM, ZWIE SIĘ W SKRÓCIE "FED", CO W JĘZYKU ANGIELSKIM OZNACZA "NAJEDZONY", "NAKARMIONY", ALE CZASOWNIK "TO BE FED UP WITH (SOMETHING)" OZNACZA "MIEĆ (CZEGOŚ) PO ...
ON, ONA I TA TRZECIA
MAREK W. KOZŁOWSKI
Piękne krzewy kaliny koralowej można znaleźć zarówno w wielkomiejskich parkach, jak i w samym środku Puszczy Białowieskiej. I tu, i tam ma swoich zaprzysięgłych wrogów. Są nimi szarynki kalinówki (Galerucella viburni), niewielkie, sympatycznie wyglądające ...
Z GÓRY, CZY OD DOŁU?
X.RUT
Na pana S. natknąłem się przypadkiem. Szedł Lesznem, od Sądów, bardzo wzburzony; prawie mnie nie poznał, machinalnie odkłonił się i dopiero w ostatniej chwili, gdy już mieliśmy się minąć, złapał mnie za rękaw. A to pan, witam, witam. Ma pan chwilę czasu ...
LATAWCE
KRZYSZTOF ERNST
JESIENNE WIATRY SPRZYJAJĄ PUSZCZANIU LATAWCÓW. CO POWODUJE, ŻE MAJESTATYCZNIE UNOSZĄ SIĘ W POWIETRZU? Rozrzucone po niebie latawce o różnych barwach i kształtach to niezapomniany widok dla obserwatora festiwali i konkursów organizowanych przez miłośników ...
CAŁY TEN KRAM CZERWONA KRÓLOWA
JERZY KOWALSKI-GLIKMAN JERZY KOWALSKI-GLIKMAN MAGDALENA FIKUS
CZERWONA KRÓLOWA. PŁEĆ A EWOLUCJA NATURY LUDZKIEJ. Matt Ridley.Przełożyli Józef J. Bujarski i Alexandra Milos.Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 1999. Figura szachowa nazwana Czerwoną Królową, którą po drugiej stronie lustra spotyka Alicja, ciągle biegnie, ...
OD ŚREDNIOWIECZA DO SIECI
BOGDAN MIŚ
Nasze kolejne spotkanie będzie miało charakter silnie postmodernistyczny: wymieszamy wszystko ze wszystkim. Świętość będzie sąsiadowała z polityką, technika z zabobonem, wszystko zaś razem z robieniem interesów. Nie jest to jednak schizofrenia. Nic na ...
ERUDYTA I WIERNY CZYTELNIK
BOGDAN MIŚ
"ERUDYTA WRZEŚNIA" - TYTUŁ DLA PANA ANDRZEJA ŻOŁYŃSKIEGO Z ZIELONEJ GÓRY Zacznę od liczb. Jest Państwa - mam na myśli uczestników naszej zabawy w "Erudytę" dokładnie 3474 osoby. To znaczy - tyle osób wzięło w udział ...
WĘDRÓWKI SŁONECZNE
GRZEGORZ DERFEL
ŚWIECI NAM CODZIENNIE, ALE RZADKO ZASTANAWIAMY SIĘ NAD PRAWAMI, KTÓRE RZĄDZĄ JEGO RUCHEM PO NIEBIE. Przewrót kopernikański można lapidarnie określić jako zmianę układu odniesienia używanego do opisu ruchu ciał w Układzie Słonecznym. Związany z Ziemią ...
GŁOWA DO GÓRY
MICHAŁ RÓŻYCZKA
Na mapce znajdują się gwiazdy jaśniejsze od 4.5 wielkości gwiazdowej (4.5m), schematycznie ukazana wstęga Drogi Mlecznej oraz najjaśniejsze mgławice, gromady gwiazdowe i galaktyki (umieszczone przy tych obiektach liczby bez oznaczeń literowych są numerami ...
PUZELAND
MAREK PENSZKO
W październiku br. w Budapeszcie odbędą się 8. Mistrzostwa Świata w Rozwiązywaniu Łamigłówek. Przedsmak tego, czego można się na nich spodziewać, stanowią zadania zamieszczone w tym "Puzelandzie". Wszystkie pochodzą z turnieju kwalifikacyjnego ...
POŃCZOCHY SYMMERA
ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI
W 1759 roku w "Philosophical Trans-actions", periodyku wydawanym przezlondyńskie Royal Society, ukazał się artykuł niejakiego Roberta Symmera,zatytułowany Nowe doświadczenia i obserwacje dotyczące elektryczności.Pod tym zwyczajnym tytułem krył ...